İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/17 K.2024/158

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin davadışı sigortalısı ... San. Tic. A.Ş.'ne ait şarj dinamosu emtialarının Çin'den Türkiye'ye "... ... " gemisi ile taşındığını, emtiaların ...

Limanın da tahliye edildiğini, tahliye esnasında paletle taşınan yüklerin saçıldığını ve ürünlerde hasar meydana geldiğini, yapılan ekspertiz çalışmaları sonucunda müvekkilinin dava dışı sigortalısının zararının tanzim ettiğini, ödenen hasar bedelini rücu haklarının olduğunu, ödenmeyen hasar tazminatının tazmini için ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ...

İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, TTK 1185 maddesine göre süresinde bir hasar bildirimi yapılmadığını, müvekkili ... +... Nak. Ltd. Şti.nin fiili taşıyan değildir, acente sıfatının bulunduğunu, konteynere yüklemenin müvekkili şirket tarafından gerçekleştirilmediğini, istifleme ve ambalaj hatasından taşıyıcının sorumlu olduğunu, davanın fiili taşıyana ihbarının gerektiğini, hasar hesabında sovtaj değeri hesaplaması yapılmadığını, sovtaj değerinin hesaplanmasının gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalılar sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; hak düşürücü süre itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalıların sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. Borçlusunun ... ... Ltd. Şti. Ve ... a izafeten ... ... Ltd. Şti. olduğunu, 04/11/2022 tarihinde 10.296,12.TL nin tahsili için takibe geçildiği, borçlu vekilinin 01/12/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 12/01/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 24/11/2023 tarihli raporda. Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu, geçerli bir sözleşme uyarınca tazminat ödemesi yapıldığı, Hasara ilişkin TTK m.1184/1 hükmünde süresinde ihbar yapıldığı, Hasar bedelinin 1.035,45 Euro (9.360,16 TL) olarak faturayla uyumlu ve kadri marufunda olduğu, %10 ilave bedelin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu,

Konteyner içi yükleme ve istiflemesinin taşıyan tarafından yapılmış olduğu kanaatimizle hasarın deniz taşıması esnasında, konteyner içi istifinin doğru şekilde yapılmaması ve kolilerin yeterince emniyete alınmaması nedeniyle 1 kolinin düşerek saçılması ve emtianın hasarlanması şeklinde gerçekleştiği ve hasardan davalıların sorumlu olduğu, konteyner içi yükleme ve istifinin taşıyan tarafından yapılmadığının davalılar tarafından ispat edilmesi durumunda hasardan davalıların sorumlu tutulamayacağına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 27/02/2024 tarihli raporda. Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde yapılan inceleme ve tespitler neticesinde. Sigortalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 2021 Yılı Ticari defterlerin H.M.K. 222. maddesinde belirtilen ticari defterlerin ibrazı ve Delil olma şartlarını taşıdığı, Sigortalı ... Anonim Şirketi'nin ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde Davacı ...

Sigorta Anonim Şirketi'nin, Sigortalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'ne Sigorta tazminatı olarak 10.296,12.TL ... üzerinden ödeme yapmış olduğu, Sigortalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ... Sigorta Anonim Şirketi'nden tahsil etmiş olduğu 10.296,12.TL sigorta tazminat gelirini Ticari defterlerine kaydetmiş olduğuna ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, hasar dosyası ,konişmento, ödeme dekontu, ibrarname, bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;

Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.

(4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Somut olayda konteynerin 15.02.2021 tarihinde gümrük muayene memurları nezdinde konteynerin mührünün kırıldığı ve 1 kap eşyanın hasarlı olduğunun tespit edildiği, davacının 26.12.2021 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.

Somut olayda taşımaya konu emtianın ... sayılı nakliyat emtia sigorta poliçesi tahtında 20.01.2021 tarihinde sigortalandığı, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin FOB (free on board – gemide/bordada masrafsız teslim) olduğu, buna göre navlun sözleşmesi alıcı tarafından akdedilir ve satıcı satım konusu malı alıcı tarafından belirlenen gemide teslim eder; malın gemide teslimi için yapılması gereken (malın limana ve liman içinde taşınması ve yüklenmesi) işlemler ve masrafları satıcıya ait olur.

Dolayısıyla FOB satımda yarar ve hasar, satım konusu mal gemiye yüklendiği (gemi küpeştesini geçtiği) anda alıcıya intikal eder. Bu nedenle alıcı hasarın kendisine intikal ettiği andan itibaren satım konusu mala ilişkin sigortalanabilir menfaate sahiptir. Dava konusu olayda da emtiayı sigorta ettiren alıcı olduğundan alıcı ...

Sanayi ve Tic AŞ nin sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının 02.07.2021 tarihinde sigortalıya 10.296,12 TL ödediği dosyaya sunulu dekonttan anlaşıldığından davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulu 12.02.2021 Tarihli Navlun Faturası uyarınca 1 nolu davalı ... ... ile sigortalı ... Sanayi ve Tic AŞ arasında taşıma sözleşmesi kurulduğu, sigortalının taşıtan, davalı ... ... Nakliyat'ın ise navlun faturası düzenlenmesi sebebiyle TTK m. 1138 uyarınca akdi taşıyan sıfatıyla pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, davalı ... ... Nakliyat'ın taşıma işini bizzat yerine getirmeyerek alt taşıma sözleşmesi ile ... ... devrettiği, 2 nolu davalı ... ...

Linenin ... numaralı konişmento düzenlemesi sebebiyle TTK 1178 uyarınca fiili taşıyan sıfatına haiz olduğu, 10.01.2021 tarihli ... numaralı konişmentonun ... ... adına acente olarak ... ... Nakliyat tarafından imzalandığından fiili taşıyan sıfatıyla ... ... izafeten ... ... Nakliyat ın pasif husumet ehliyetini haiz olduğu anlaşılmıştır.

11.12.2020 tarihli ... numaralı satış faturası uyarınca sigortalı ... Sanayi ve Tic AŞ nin Çin'de mukim ... ... Ltd.den FOB akreditif kaydıyla 105.11 kg şarj dinamosu yedek aksamı satın aldığı, emtianın 10.01.2021 tarihli ... numaralı konişmento tahtında 1 adet konteyner içinde ... ... ... gemisi ile Shangai Limanından ...

Limanına taşındığı, dosyaya sunulu ekspertiz raporu uyarınca şarj dinamosu yedek aksamı muhteviyatının boşaltma limanında nakliye esnasında gümrük sahasında 1 paletin paketinden saçıldığı belirtilmiştir.

Ekspertiz raporunda ; şarj dinamosu yedek aksamı muhteviyatının nakliyesi esnasında gümrük sahasında 1 paletin paketinden saçılması üzerine yapılan kontrollerde yedek aksamların kullanılacağı ana ürüne zarar verebileceği ihtimali de göz önüne alındığından kullanılmalarının sıhhatli olamayacağı tespit edildiğinin belirtildiği, dosyaya sunulu bilirkişi raporunda ; hasarın konteyner içi yükleme ve istifleme kusuru sonucu kolilerin yeterince emniyete alınmaması nedeniyle 1 kolinin düşerek saçılması ve emtianın hasarlanması şeklinde meydana geldiği, yükleme ve istiflemenin kimin tarafından yapıldığının tespit edilmediği,

konteyner içindeki malların yükleme ve istiflemesinin taşıyan tarafından yapılmış olması halinde davalıların sorumlu olduğunun belirtildiği, konişmentoda yüklemenin taşıtan tarafından yüklenip mühürlendiğine ilişkin ... kayıtlarının bulunmadığı görülmekle yüklemenin davalı taşıyanlar tarafından yapıldığı kabul edilmiş, davalıların söz konusu hasardan süresinde ihbar halinde sorumlu tutulabileceği değerlendirilmiştir.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün ... maddede düzenlediği, TTK m. 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK m. 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK m. 1185/4). Somut olayda konteynerin 15.02.2021 tarihinde ...

Limanı gümrük muayene memurları nezdinde "konteynerin mührünün kırıldığı ve 1 kap eşyanın ambalajının hasarlı ve eşyanın dağınık olduğunun görülerek ambara alındığı" şeklinde zabıt varakası tanzim edilmesi ve zaptın Gümrük Ambar Memuru, acente ve işletme ambar memuru tarafından imzalandığı alıcı sigortalı ... tarafından 1 nolu davalıya 16.02.2021 tarihinde ihbar edildiği görülmekle TTK m. 1185 f. 1 hükmü uyarınca geçerli bir hasar ihbarı olduğu tespit edilmiştir.

Dosyaya sunulu bilirkişi raporunda 896 Adet x 1,17 Euro = 1055,49 euro ,Gümrük ve İthalat Masrafı 172,00 euro olmak üzere toplam = 1227,49 euro tespit edildiği, yine bilirkişi raporunda ve ekspertiz raporunda 192,04 sovtaj tenzilinin belirtildiği buna göre hasarın gerçek miktarı ve davalılardan tahsilinin talep edilebileceği miktarın 1035,45 euro olduğu, efektif satış kuru 9,0397 TL üzerinden gerçek zararın 9360,16 TL olduğu değerlendirilmiş, %10 ilave hasar bedeli uygun görülmeyerek gerçek zarar miktarı üzerinden karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır