İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/174 K.2024/125

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilin davalı ile taşımacılık hizmeti çerçevesinde kurulan ticari ilişki kapsamında davalı taraftan çeşitli tarihlerde taşıma hizmeti satın aldığını, davalı taraf taşıma işini yaparken davacı için yapmış olduğu her bir taşıma hizmeti için davacıya faturalar düzenlediğini, akabinde davalı müvekkilinin kendisine kesilen bu faturaları davalı firma için açmış olduğu cari hesapta davalı firma alacak hanesine kayıt ettiğini, kendi yaptığı ödemeleri de davalı taraf borç hanesine kaydetmek suretiyle cari hesap ilişkisi oluşturduğunu,

davacı müvekkilinin aynı zamanda bağlı bulunduğu vergi dairesine davalının kesmiş olduğu faturaları (BA) beyan ettiğini, davacı tarafın davalıdan cari hesaba istinaden fazla yapmış ödemeden kaynaklı istirdat alacağı bulunduğunu, davalı taraf için oluşturulan bu cari hesapta 25/01/2023 itibariyle davalının 593,00 USD borç bakiyesi varken davalı firmanın kendi cari hesaplarında davacı müvekkilinin 2.525,00 USD borcu olduğu gerekçesi ile ... booking nolu yüklemeyi durdurduğunu,

davacı müvekkili davalı firma ile gerek mail üzerinden gerekse KEP üzerinden yapılan yazışmalarda gerekli cari hesap mutabakatını sağlayamayınca ... booking numaralı yüklemenin gerçekleşmesi adına davalı firmaya 2.525,00 USD ödeme yapıldığını ve neticede 3.118,00 USD davalıdan alacaklı konuma geçildiğini, davalı firmanın davacı müvekkiline haksız olarak limanda ordino vermemesi nedeniyle 245,00 USD demuraj faturası kestiğini, müvekkilinin bu ek maliyete de katlandığını, davacı müvekkilinin dava dışı ... ... firmasından yapmış olduğu ... numaralı siparişine ait malzemeleri 16/01/2023 tarihinde üretim tesisinden konteynere yüklendiğini,

23/01/2023 ... ... gemisi ile yola çıkmak üzere limana gönderildiğini, .../... firmasının bu yüklemeyi yapmayıp konteyneri limanda beklettiğini, gerekçe olarak dava dışı yükleyici firma ...’e, ...

Kimya’nın ...’e borcu olduğu için yüklemelerinin bloke edildiği bilgisinin verildiğini, müvekkilinin borcu olmadığı bir parayı davalı şirkete ödemesi neticesinde 26/01/2023 tarihinde ödemeyi takiben söz konusu blokenin kaldırıldığını, bahsi geçen yükün uygun ilk gemi olan ... adlı gemiye yüklenip 09/02/2023 tarihinde yola çıktığını, yükleme limanında oluşan beklemeye istinaden ... firması tarafından dava dışı ... ... firmasının yükleme acentası olan ... firmasına 824,00 Euro tutarında bir bekleme faturası kesildiğini,

acentenin ilgili masrafı dava dışı ... ... firmasından talep ettiği için mevcut işlemlerin sorunsuz yürütülebilmesi adına ... firması olarak söz konusu bu ödemenin yapıldığını, dava dışı ...’in bu bedelle ilgili herhangi bir sorumluluğu olmadığı için bu tutarın ...

Kimya tarafından ...’e ödenmesinin talep edildiğini, söz konusu 824,00 Euro'nun davacı tarafça ... ... firmasına ödendiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı müvekkilinin ödemek zorunda kaldığı cari hesaptan kaynaklı fazla ödemenin şimdilik 700,00 USD'nin temerrüt tarihinden itibaren Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan istirdadına,

ayrıca davalı firmanın davacı müvekkiline haksız olarak limanda ordino vermemesi nedeniyle kesmiş olduğu demuraj faturasını ödemek zorunda kaldığı zararın şimdilik 100,00 USD'nin temerrüt tarihinden itibaren Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan istirdadına, davacı müvekkilinin borcu olmadığı halde haksız olarak ... ... firmasına ödemek zorunda kaldığı zararın şimdilik 200,00 Euro'nun temerrüt tarihinden itibaren Devlet Bankalarının EUR ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tazminine, dava harç,

masraf ve vekâlet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin merkezi Kopenhag/Danimarka'da bulunan Türkiye'de Ticaret Sicil Müdürlüğü ve SGK nezdinde herhangi bir kaydı olmaksızın sadece vergisel amaçlı olarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun madde 3/2 uyarınca Türkiye'de merkezi ve iş yerinin her ikisinin birden bulunmadığı yabancı olarak kayıtlı olduğunu, müvekkilinin dar mükellef olduğunu, dünyanın en büyük konteyner taşıyıcılarından ve hat operatörlerinden biri olduğunu, davacı tarafça ... ve ... numaralı konşimentolar tahtında gerçekleştirilmiş iki farklı taşımadan bahsedildiğini,

konşimentolar incelendiğinde her iki taşımanın da müvekkili ... tarafından değil Danimarka'da mukim bir başka yabancı taşıyan olan dava dışı ... ... tarafından ifa edildiğini, davacı yanca ... numaralı konşimento tahtında ... ... tarafından gerçekleştirilen taşımaya ilişkin yine dava dışı ... ... tarafından düzenlenmiş 04/02/2023 tarihli ... numaralı ve 245,00 USD tutarlı demuraj faturasına atıf yapıldığını, ... numaralı konşimento da ... ... tarafından gerçekleştirilen taşımaya ilişkin dava daşı ... ...'in Fransa acentesi olan dava dışı ...

A.S. firması tarafından düzenlenmiş 16/02/2023 tarihli ... numaralı ve 824,00 Euro tutarlı demuraj faturasına atıf yapıldığını, davacının atıf yaptığı bu faturaların ve taşımaların müvekkili ... ile ilgisi bulunmadığını, bu taşımaları yapan ve faturaları düzenleyen şirketin dava dışı ... ... firması olduğunu, bu taşımaların hiçbir şekilde tarafı olmayan ...'e yöneltilmiş olması nedeniyle davanın pasif husumet nedeni ile reddi gerektiğini, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir cari hesap sözleşmesi bulunmadığını, dar mükelleflerin navlun hasılat defteri dışında başkaca ticari defter ve cari hesap kayıtları tutmadığını,

müvekkilinin BA/BS bildirimlerinden ve stopajdan muaf olduğunu, davacının neye ve hangi anlaşmaya istinaden taraflar arasında cari hesap kayıtlarının bulunduğu yönündeki iddiaları taraflarınca anlaşılamadığını, davacı tarafça dosyaya sunulan taşımalar ve faturaların yine davacı tarafından sunulan cari hesap kaydında yer almadığını, faturaların müvekkilinin değil dava dışı ... ...'e ait olduğunu belirterek davacının ... konşimentoları bildirmesine müteakip davanın konşimentolarda bulunan milletlerarası yetki yönünden reddine, davanın pasif husumet nedeniyle reddi ile her halükarda esastan reddine,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklandığı ve haksız olarak ödendiği belirtilen fatura bedeli ile bu faturanın ödenmesinden kaynaklanan bir kısım masraf bedellerinin davalıdan tahsili talepli kısmi alacak davası olup uyuşmazlığın davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davalı pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı ve neticede var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davacı vekilince sunulan 31/05/2023 havale tarihli dilekçesi, ile davalı taraf sıfatının ... A.Ş. yerine ... olarak değiştirilmesini talep ettiği, Mahkememizin 05/06/2023 tarihli ara kararı ile HMK 124/3. maddesi gereğince taraf değişikliği talebinin kabulü ile davaya ... aleyhine devam edilmesine karar verildiğinden UYAP kayıtları bu şekilde düzeltilmiştir. Davacı vekilinin 22/11/2023 tarihli beyan dilekçesi ile davalı ... firması ile dava dışı ... ... firmasının 1 Aralık 2023 tarihinden itibaren birleştiği belirtilerek buna ilişkin davalı tarafın, davacıya ilettiği bilgi notu paylaşılmış olup, davalı vekili tarafından da bu hususa itiraz edilmemiştir.

Davalı vekilince davaya konu taşımanın icra edildiği konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle davalı bakımından mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususun incelenmesi gerekmiştir.

Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ile, davalının cari hesap kaydı gereği fazladan yapıldığı belirtilen 2.525,00 USD için şimdilik 700,00 USD nin, boşaltma limanında davalının ordinoyu süresi içerisinde vermemesinden kaynaklanan demuraj bedeli bakımından şimdilik 100,00 USD nin ve yükleme limanında davalının yüklemeyi süresi içerisinde yapmadığınoan bahisle oluştuğu belirtilen ve dava dışı gönderici firmaya ödenen demuraj bedeli bakımından şimdilik 200,00 EURO nun tahsili talep edilmiştir.

700,00 USD kısmi talebe ilişkin olarak, davalıya ait cari hesapta bulunan faturalar ile dayanak taşıma belgelerinin dosyaya sunulması hususunda davalı vekiline 19/12/2023 tarihli celse ara kararı ile süre verilmiş olup, davalı vekili tarafından 10/01/2024 tarihli beyan dilekçesi ile cari hesapta bulunan bakiye alacağa ilişkin faturalar ve ilgili taşıma konşimentolarının dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Aynı tarihli celsenin 3 nolu ara kararı ile, davacı vekiline 100,00 USD ve 200,00 EURO kısmi alacak talebine konu taşıma belgelerinin dosyaya ibrazı hususunda süre verilmiş olup, davacı vekili tarafından 26/12/2023 tarihli beyan dilekçesi ile demuraj faturaları ve bu demuraj faturalarına ilişkin varış ihbarnamelerinin dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Kısmi demuraj bedellerinin tahsili talebi bakımından davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen varış ihbarnamelerinde bulunan konşimento bilgileri ile davalı vekili tarafından bu hususta dosyaya ibraz edilen konşimentoların birbiri ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda davacı vekili taleplerinin, ... numaralı konteynerin taşınması hususunda düzenlenen ... numaralı konşimentodan, ... numaralı konteynerin taşınması hususunda düzenlenen ... numaralı konşimentodan, ... numaralı konteynerin taşınması hususunda düzenlenen ... numaralı konşimentodan kaynaklandığı anlaşılmakla, ilgili konşimentoların arka sayfasında taşıma şartaları 26. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı vekilinin 200,00 Euro kısmi talebinin ... numaralı konteynerin taşınması hususunda düzenlenen ... numaralı konşimentodan kaynaklandığı, 100,00 USD kısmi talebinin ise ... numaralı konteynerin taşınması hususunda düzenlenen ... numaralı konşimentodan kaynaklandığı, ilgili konşimentoların arka sayfasında taşıma şartaları 26. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Yabancı unsur taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde yetkili kanunun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin olduğundan uygulanacak hukuktan önce yetki konusunun karara bağlanması gerekmektedir.

MÖHUK 47. maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir.

Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir.

Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından)

davaya konu konşimentonun düzenlenmesinde Türk acentenin dahilinin bulunmadığı, konişmentonun arka sayfası 26. bölümüde bulunan yetki klozunun konşimentoya taraf olan davacı şirket bakımından geçerli olduğu, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır