İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/244 K.2024/3

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sigortalısı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ait levha emtiasının davalı taşıyıcının taşıma taahhüdü altında Türkiye den Romanya'ya taşındığını, taşınan emtiada hasar meydana geldiğini, ekspertiz raporu doğrultusunda sigortalısına 05/07/2019 tarihinde 709,37 EURO hasar ödemesi yapıldığını, müvekkili şirketin alacağın tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile takip yaptığını, ancak borçlunun takibe itiraz ettiğini, bu nedenle yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve alacağın %20'si kadar icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili mahkemenin Bakırköy Mahkemeleri olduğunu, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, haksız fille dayalı taleplerin iki yıllık zamanaşamı süresine tabi olduğunu, emtiaların müvekkili şirketin kontrolündeyken hasar gördüğü iddiasının kanıtlanamadığını, müvekkilinin taşımaya konu yükleri zamanında ve hasarsız olarak Liman'a teslim ettiğini, yasal süreler içinde müvekkiline hasar ihbarında bulunulmadığını beyanla davanın reddi ile %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalıl vekilinin yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

Mahkememizden verilen 23/11/2021 tarih ve 2021/... Esas 2021/... sayılı davanın hak düşürücü süre nedeni ile usulden reddine dair kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin 27/04/2023 tarih ve 2022/264 Esas 2023/422 Karar sayılı ilamıyla kaldırılmış ve işbu dosya mahkememize iade edilmiş olmakla yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlu ... A.Ş. aleyhine 24/08/2020 tarihinde toplam 679,20 EUR (6.968,59.TL)'nin tahsili için ilamsız icra takibi yapılmış olduğu, borçluya ödeme emrinin 27/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 02/09/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, işbu davanın 07/07/2021 tarihinde İİK madde 67 uyarınca 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Emtia Uzmanı ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 31/10/2023 havale tarihli raporda özetle; davalı ... ... A.Ş. tarafından düzenlenen 18.05.2019 tarih ve ... numaralı Kombine taşıma konşimentosuna göre; yükletenin İstanbul’da mukim ... San. ve Tic. A.Ş., alıcının ve ihbar olunanın Romanya’da mukim ...

S.A. olduğu, taşıma konusu toplam 277 palet brüt 684.280,00 kg. ağırlığındaki ... levha emtiasının 30 adet 40’ ... kapalı konteyner içerisine istiflendiği, konteyner kapılarının mühürlenerek kapatıldığı ve “...” isimli gemiye ... Limanı’nda 18.05.2019 tarihinde yüklenerek varış yeri olan ...

Limanı’na deniz yoluyla oradan da nihai varış yeri olan ... şehrine kara yoluyla sevk edilmiş olduğunun anlaşıldığı, konşimento üzerinde bulunan kayıtlar incelendiğinde ... kaydından; emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi ve sayımı işlemlerinin bizzat yükleten ...

Entegre tarafından gerçekleştirilmiş olduğu, FCL/FCL (full container load) kaydından; konteynerin tamamının tek bir yükleyici tarafından tek bir alıcıya sevk edilmiş olduğu anlaşıldığı, ... San. ve Tic.

A.Ş. tarafından ... firması adına düzenlenmiş olan 15.05.2019 tarih ve ... numaralı ticari satış faturasına göre; toplam 7811 adet ... levha emtiasının toplam 180,096.67 EUR bedelle DAP teslim şartına göre satılmış olduğu fatura üzerindeki kayıtlardan görüldüğü, Davalı ... tarafından dava dışı sigortalı satıcı ...

A.Ş. adına düzenlenmiş bulunan 20.05.2019 tarihli navlun faturasına göre 30 adet konteynerin “İHRACAT NAVLUNU” bedeli 52.500,00 USD olarak belirtildiği, fatura üzerindeki bilgilerin konişmentodaki bilgiler ile örtüşmekte olduğu, dosyada mübrez ... Bankası ödeme dekontuna göre, ekspertiz raporuna istinaden davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalı adına 05.07.2019 tarihinde 709,37 EUR tutarında ödeme yapılmış olduğu anlaşıldığı, ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 24/08/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 27/08/2020 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun 02/09/2020 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 07/07/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı belirtilmiştir.

Davalı vekilince her ne kadar müvekkilinin mukim olduğu ... Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetki itirazında bulunulmuşsa da; Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunan 06/10/2021 tarih ve 730 sayılı kararı ile mahkememizin İstanbul Mülki Hudutları dahilinde münhasıran Deniz Taşımacılığı ve Sigortalarına bakmakla yetkili ve görevli kılınan mahkeme olduğundan bahisle yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından DAP teslim şartı ile inrac edilen ... Levha emtiasının, ... ... ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. firmasının konşimentoda gönderen-yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankası'na ait 05/07/2019 tarihli ödeme dekontuna göre 709,37 Euro hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Sanayii ve Ticaret A.Ş. firmasına ödendiği anlaşılmıştır.

Davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472. maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak davalı ... AŞ firmasının kayıklı bulunduğu anlaşılmıştır. Ayrıca dosyaya davalı tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlenen 20/05/2019 tarihli 52.500,00 USD bedelli ... açıklamalı fatura ibraz edilmiş olup, bu kapsamda davalının konşimentolu taşıyan sıfatı ile düzenlemesi ve TTK 921 maddesi gereğince taşıyan sıfatı ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan 14/06/2019 tarihli ekspertiz raporunda, dava dışı sigortalı tarafından Romanya ya ihrac edilen 30 konteyner içerisindeki toplam 277 palette 7811 adet ... levhanın alıcısına teslimi esnasında ... numaralı konteyner içerisindeki 1 paletin ıslak olduğu, ... numaralı konteynerdeki 1 palette bulunan 1 plakanın ise forklift bıçağı darbesi nedeni ile hasarlı olduğunun tespit edildiği, alıcı taarfından teslim esnasında CMR belgesi üzerine hasar notunun düşüldüğü belirtilerek ıslanma hasarının nakliye aşamasında oluştuğuna kanaat getirildiği, bıçak darbesi ile oluşan hasarın ise muhtemelen yükleme operasyonu esnasında meydana geldiği kanaati belirtilmiştir.

Dosyaya ibraz edilen ve davalı tarafından düzenlendiği sabit olan konşimento kayıtlarına göre, konşimentonun karma taşıma konşimentosu olarak düzenlendiği, bu hali ile davalının hem deniz taşımasından hem de boşaltma limanı sonrası emtiaların alıcı deposuna taşınmasına ilişkin kara taşımasından sorumlu bulunduğu anlaşılmıştır. Dava konusu talebin yalnızca ...-... numaralı konteyner içerisindeki 1 paletin ıslanmasına şeklindeki hasara ilişkin olduğu, bıçak darbesine dayalı hasara ilişkin ödemenini rücuen tahsilinin dava konusu edilmediği anlaşılmıştır.

TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında bulunan CMR belgesi üzerine dava dışı alıcının emtiayı teslimi esnasında hasarlı olduğuna ilişkin hasarlı teslim alındığı kaydının yazıldığı anlaşılmaktadır.

Davalının ise hem deniz hem kara taşıması ayağından sorumlu olduğu sabit olduğundan dava dışı alıcı tarafından CMR belgesi üzerine yazılan hasar şerhi TTK 1185 maddesi kapsamında davalıya hasarın ihbarı olarak değerlendirilmiş olup, hasar ihbarına ilişkin başkaca bir ihbara gerek bulunmadığı, bu hali ile hasarın TTK 1185/2 maddesi kapsamında taşıyanın bilgisi dahilinde tespit edildiğinden usule uygun hasar ihbarının bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Bu kapsamda yasadan kaynaklanan karinenin aksine hasarın taşıyan sorumluluğunda meydana gelmediği hususunun ispat külfeti davalı üzerinde bulunmaktadır.

Yukarıda açıklandığı hali ile, davalının taşımanın tamamından sorumlu olduğu ve emtiaların konteynerden tahliyesi esnasında ıslanmak sureti ile hasarlandığı sabit olduğundan, hasarın davalı taşıyan sorumluluğunda meydana geldiği ve davalının hasar bakımından sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda hasar miktarının makul ve kadri maruf olduğu tespit edilmiş olmakla birlikte dava konusu-talep edilen miktara sigorta poliçesi kapsamında %10 ilave bedelin eklenip eklenmediği ve bu bedel bakımından davalı sorumluluğunun olup olmadığı hususunun incelenmesi gerekmiştir.

Her ne kadar davacı vekili tarafından ekspertiz raporunda %10 ilave bedel eklenmemiştir ifadesi nedeni ile talebe sigorta poliçesinden kaynaklanan %10 ilave bedelin dahil olmadığı belirtilmişse de, ekspertiz raporunda ıslanarak hasarlanan emtia satım bedelinin %10 oranında sovtaj bedeli bulunduğu belirtilmiş olup, bu sovtaj değerinin düşülerek yeniden %10 ilave bedel eklenmek yerine bu bedellerin mahsup edildiği açıklanmış olduğundan, dava konusu edilen bedelden esasen %10 sovtaj değerinin düşülmesi gerektiği mahkemece kabul edilmiştir.

Bu kapsamda davalının yalnızca gerçek hasar miktarı bakımından sorumluluğu bulunduğu değerlendirilerek, neticede davalının sorumlu olduğu bedel 600,00 Euro olarak mahkemece hesap edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak, açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır