İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/422 K.2023/481

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketinin sigortalısına ait cam emtiasının 09/02/2008 tarihli konişmento tahtında ... gemisi ile Romanya'dan Türkiye'ye taşınmasının davalılar tarafından üstlenildiğini, davalıların söz konusu emtiayı hasarsız ve eksiksiz olarak belirlenen zamanda varış limanına taşıma ve teslim yükümlülüğü altına girdiğini, taşıyanın TTK 1061 maddesi uyarınca nakledilecek emtianın kendisine tesliminden alıcıya teslimine kadar geçen müddet içinde malların hasarından ve kaybında sorumlu olduğunu, ... gemisinin söz konusu emtiayı 17/02/2008 tarihinde ...

Limanında tahliye ettiğini, tahliye limanında tahliyesi sırasında yapılan gözetim sonucu ambar içinde malın büyük bir kısmının tahliye öncesinde hasarlanmış olduğunu, bir kısmının ise tahliye esnasında hasarlanmış olduğunun tespit edildiğini, müvekkili şirketin sigortalısının 15/02/2008 tarihli yazısı ile tahliye başlamadan ilk aşamada tespit edilen hasarı davalılara bildirildiğini, ekspertiz raporu ile tespit edilen hasarın müvekkili sigorta şirketinin sigortalısına 34.443,66 TL hasar tazminatının ödendiğini, ödeme nedeniyle TTK 1301.uyarınca sigortalının haklarına halef olduğunu,

34.443,66 TL nin ödeme tarihi olan 19/03/2008 tarihinden itibaren kısa vadeli avans faiz oranı ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayda usule uygun olarak yapılmış bir hasar ihbarının ve tespitinin bulunmadığını, TTK m.1066 uyarınca malların uğramış olduğu ziya ve hasarın en geç navlun mukavelesi gereğince bunları teslim almaya salahiyetli olan kimseye teslim sırasında taşıyana veya boşaltma limanındaki temsilcisine yazılı olarak bildiriminin şart olduğunu, gönderilene yasal bir ihbar külfiyeti getirdiğini, aynı maddenin ikinci cümlesinde ise ziya ve hasarın haricen belli değil ise ihbarnamenin mezkur tarihten itibaren üç gün içinde gönderilmesinin kafi olduğunu,

dava dışı sigortalının yasadan kaynaklanan eksikliği hasara ilişkin ihbar külfetini süresi içerisinde yerine getirmediğini, her iki tarafın katılımıyla mahkeme veya yetkili bir makam yada resmen tayin edilmiş eksperler tarafından tespit edilmemesi hallerinde söz konusu hasarın taşıyanın sorumluluğu esnasında oluştuğunu ispat külfetini karşı tarafa yüklediğini, ekspertiz çalışmalarının tek taraflı yapıldığını, kanuni süresi içinde yazılı olarak bildirimi yapılmamış olan eksiklikten taşıyanın sorumlu olmadığını,

bu nedenle sigortalısına halef olan davacı ... şirketinin devraldığı hukuki ilişkiden doğan haklarla sınırlı olarak süresi içinde ve usulüne uygun şekilde ihbar edilmemiş yük hasarından doğan tazminat talebini icra takibine konu ederek müvekkil şirketten talep etmesinin hukuka kanuna ve usule aykırı olduğunu, gemi kaptanının 14/02/2008 tarihli yazısında tahliye sırasında ortaya çıkabilecek olası zararın sebebinin istifçilerinin yükü özensiz yüklemesi olduğunu bildirdiğini, taşıyanın iddia edilen zarardan konişmento ve çarter parti gereğince sorumlu tutulamayacağını,

yükün taşıyana teslim edildiği ve gemiye yükleten taşıtan tarafından yüklendiği hali ile taşındığını dolayısıyla iddia edilen yük hasarından öncelikle yüklemeden sorumlu olanın yükleten olduğunu, taşıyanın yükün yüklenmesi ve tahliyesi aşamalarında oluşabilecek zararların yanı sıra yükün taşınması sırasında meydana gelecek zararlardan da sorumlu tutulamayacağını, davacının tazminat ve faiz talebinin fahiş olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... Asliye Ticaret Mahkemesinin (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla) 13.07.2010 tarih, 2009/ ... E. ve 2010/ ... K. sayılı kararıyla; "gemi kaptanının yükleme esnasında gerekli özeni göstermemesinden dolayı meydana gelen zarardan davalı taşıyıcı şirketin sorumlu olduğu, diğer davalının ise geminin donatanı veya taşıyanı olmaması nedeniyle bu davalıya husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davalı ...Anonim Ortaklığı hakkındaki davanın husumetten reddine, diğer davalı ... Gemisi taşıyanı ve/veya işleteni ... Ltd. Şti. hakkındaki davanın ise kabulüne karar verilmiş," bu karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 22/11/2012 tarih, 2010/ ... esas, 2012/ ... karar sayılı kararı ile" davaya konu taşımaya ilişkin olarak düzenlenen konşimentoda navlun sözleşmesine de atıf yapılmış olup, navlun sözleşmesi ile birlikte kullanılacağı belirtildiği, konşimentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesi (bağlantı özeti) incelendiğinde, davacının sigortalısı olan ...

Sanayi A.Ş.’nin taşımayı yapan gemiyi kiraladığı, bu suretle navlun sözleşmesinin tarafı olduğu gibi sözleşmede taşınan yükün yükleme, tahliye ve istifleme masraf ve risklerinin taşıtana/yükletene-gönderilene ait olduğu, bağlama/emniyet altına alma/ takozlama malzemeleri/işlemlerinin kiracının hesap ve sorumluluğunda olduğu hususları düzenlenmekle sözleşmeye FIOS (Free In/Out Stow) kaydı konulduğu, davaya konu taşıma sonunda meydana gelen hasarla ilgili olarak yapılan ekspertiz incelemesinde ahşap kasalar içindeki cam emtianın bir kısım sandıkların devrilme, yan yatma ve kayması sonucu hasarlandığı,

istiflemenin yükleme terminalinde yeterince dikkat, özen ve sefer deniz şartlarını karşılar şekilde usulünce yapılmadığı, bunun sonucunda deniz yolculuğunda gemi normal salınımlarında aralarında boşluk olan veya yeterince beslenmemiş kasaların yan yatma ve devrilmeye maruz kaldıkları tespit edildiği, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda da ahşap kasalar içindeki cam yükünün gemi ambarına usulüne uygun şekilde yüklenmediği belirtildiği,

bu durumda konşimentoda atıf yapılan navlun sözleşmesi içeriğine, bu sözleşmede kararlaştırılan taşıma koşul ve kayıtları ile hasarın meydana geliş şekline göre, davalı taşıyanın tüm zarardan sorumlu tutulmasının doğru olmadığı ancak, kararlaştırılan taşıma koşulları ile yükleme, boşaltma ve istif işlerinin yük ilgililerine bırakıldığı durumlarda dahi TTK’nun 975. maddesi uyarınca kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret etmek, bu konuda gerekli özeni göstermek ve uyarılarda bulunmak görev ve sorumluluğu mevcuttur.

Buna göre somut olayda, taşınan emtianın yük ilgilileri tarafından hatalı istiflenmesi sonucu hasarlanmasından dolayı yük ilgilileri kusurlu ise de bu durumun davalı taşıyanın anılan kanuni düzenleme uyarınca sorumluluğunu ortadan kaldırmaması nedeniyle davalı taşıyanın da müşterek kusurunun bulunduğunun kabulü ile bu konuda yapılacak değerlendirme sonucunda belirlenecek kusur oranına göre davalı taşıyanın sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde meydana gelen hasarın tamamından davalı taşıyanın sorumlu tutulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerektiği belirtildiği,

öte yandan, taşıma sona erdikten sonra tahliye sürecinde liman işçilerinin dikkatsiz yük elleçlemesi yapması sonucu yükte meydana gelen hasarın tamamından da davalı taşıyan sorumlu tutulmuş ise de gerek anılan bağlantı özeti koşulları gerekse anılan TTK’nun 975. maddesi göz önüne alınarak tahliye sırasında meydana gelen hasardan dolayı davalı taşıyanın kusur durumunun belirlenerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu konuda bir inceleme ve değerlendirmede bulunulmadan tahliye sırasında meydana gelen hasarın tamamından da davalı taşıyanın sorumlu tutulması doğru görülmediği,

kararın bu yönden de bozulmasına karar verilmiştir" denilerek mahkememizin kararı bozulmuş, dosya ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş ve 2013/... Esasına kaydı yapılmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesi 26/11/2013 tarih, 2013/... esas, 2013/... karar sayılı kararı ile mahkeme kararında direnilmesine kararı verilmiştir.

... Asliye Ticaret ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi kapatılarak ... Asliye Ticaret Mahkemesi ile birleştirilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06.12.2018 tarih, 2017/11-101 esas, 2018/1869 sayılı kararında " davalı ... Gemisi Taşıyanı ve/veya İşleteni ... Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının gösterilen değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 429. maddesi gereğince usulden bozulmasına kararı verilmiştir " denilerek dosya mahkememize gönderilerek 2019/120 esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkememizin 2019/120 E. Sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda; bozma ilamına uyularak, navlun sözleşmesinde yer alan FIOS kaydının gönderilen ve taşıtan sıfatına sahip olan dava dışı sigortalı bakımından geçerli olduğu, FIOS kaydı gereği davalı taşıyanın gerek istif gerekse boşaltma sırasında meydana gelen hasarın sebep olduğu zarardan sorumlu tutulamayacağı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1091 inci maddesi hükmünün, kaptanın gözetim görevi sebebiyle (istif hatasının geminin elverişsizliğine sebep olması ve bu sebeple yük hasar veya zıyaın meydana gelmesi hali dışında) taşıyana kusur izafe edilmesi sonucunu doğurmayacağı,

dava konusu zararlar sebebiyle taşıyana kusur izafe edilmesi mümkün olmadığından taşıyanın sorumlu tutulmasının da mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkememizin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 11 HD sinin 06.03.2023 tarihli 2022/837 E. 2023/1318 K sayılı ilamı ile ;" mahkemenin, 26.11.2013 tarih, 2013/346 E. ve 2013/300 K. sayılı direnme kararı, YHGK'nın 06.12.2018 tarih, 2017/11-101 E. ve 2018/1869 K. sayılı ilâmında belirtildiği üzere usulüne uygun oluşturulmadığından bozma kararında yer verilen bozma gerekçelerine karşı direnmenin gerekçesinin gerekirse yeni bir hüküm oluşturmayacak şekilde açıkça kaleme alınarak anlaşılabilir ve denetlenebilir nitelikte direnme kararı verilmek üzere usulden bozulmuştur.

Mahkemece, YHGK ilamında belirtilen hususlara riayet edilerek gerekçe yazılması ve hüküm kurulması gerekirken daha evvel verilmiş direnme kararına rağmen Daire bozma ilamına uyularak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, hükmün YHGK bozma kararı çerçevesinde gerekçe yazılmak üzere bozularak Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir, " denilerek bozma kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiştir.

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi , bilirkişi raporları, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla) 13.07.2010 tarih, 2009/44 E. ve 2010/324 K. Sayılı dosyası,Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22/11/2012 tarih, 2010/13370 esas, 2012/18961 karar sayılı kararı, ... Asliye Ticaret Mahkemesi 26/11/2013 tarih, 2013/346 esas, 2013/300 karar sayılı dosyası, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06.12.2018 tarih, 2017/11-101 esas, 2018/1869 sayılı kararı, Mahkememizin 09.09.2021 tarihli 2019/120 E. 2021/357 K . Dosyası ,Yargıtay 11 HD sinin 06.03.2023 tarihli 2022/837 E. 2023/1318 K sayılı ilamı ile tüm dosya içerisinde bulunan tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;

Davalının davacı alıcının Romanyadan ithal ettiği cam emtiasını Yılport limanına taşınmasını üstlendiği, emtianın ... limanında 17.02.2008 tarihinde tahliye edildiği, tahliye limanında yapılan survey incelemesinde emtianın bir kısmının tahliye esnasında , bir kısmının ise tahliye öncesinde hasarlandığının tespit olduğu, dosyaya sunulu bilirkişi raporlarında ; taşımaya konu emtianın geminin ambarına ahşaptan mamul kafes kasalar içinde paketlenmiş şekilde ambar zemininden başlayarak istiflendiği, cam kargo plakaları ahşap kasa içinde naylon ile sarıldığı, malın üzerine başka bir emtianın yüklenmediği,

geminin ambar kapaklarının açılması sonrasında 30 - 40 kasanın lashing hatası sebebiyle yatık vaziyette olduğu, istiflemenin özensiz yapıldığı, olumsuz hava koşulları gözetilerek yükleme ve istiflemenin yapılmadığı, emtianın bir kısmının da tahliye sırasında hasarlandığı, survey raporundan ve kaptan protestosu dikkate alındığında hasarlanmanın liman işçilerinin dikkatsizliğinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Dava konusu taşımaya esas konişmentodaki FOB teslim şartına uygun şekilde navlun sözleşmesini kurma borcu üzerinde olan malın alıcısı ve konişmentoya göre gönderilen olan ... 22/01/2008 tarihli bağlantı özeti ile davalı taşıyan taraf ile navlun sözleşmesi kurmuştur. Davacının sigortalısı olan ... navlun sözleşmesinin taşıtan tarafıdır. Davacının sigortalısı olan ve navlun sözleşmesinin taşıtan tarafı olan ... ile davalı taşıyan arasında kurulan navlun sözleşmesinde yükleme, tahliye, istifleme, masraf ve risklerinin taşıtan-gönderilene ait olduğuna dair FİOS şartı kararlaştırılmıştır.

Tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;konişmentoda aksine bir kayıt bulunmadığından emtianın gemiye hasarsız yüklendiği, lashing hatası ve istifleme hatası sebebiyle amtiada hasarın meydana geldiği, bir kısım emtianın da tahliye sırasında liman işçilerinin dikkatsiz elleçlemesi sonucu hasarlandığı, konişmento üzerinde her ne sebeple olursa olsun taşıyanın ziya ve hasardan sorumlu olmadığına dair kayıt bulunmakta ise de yükün açık bir şekilde taşındığı kapalı mühürlü konteyner içinde taşınmadığı,

kaptanın yük planlaması yapması ve aynı zamanda TTK 975 uyarınca yükleme ve istife nezaret etmesi gerektiği, konişmento üzerine konulan kaydın ve charter partyde bulunan fios kaydının kaptanın özen yükümlülüğünü kaldırmayacağından davalı taşıyanın hem taşıma sırasında hem de tahliye sırasında meydana gelen hasardan sorumlu tutularak ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/11/2013 tarih, 2013/... esas, 2013/... karar sayılı direnme kararının gerekçesi yukarıdaki şekilde açıklanarak aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır