İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/447 K.2025/279

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili tarafından dava dışı satıcı ...'ye ait taze elma emtiası, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ve emtia nakliyat sigortası abonman sözleşmesi ile teminat altına alındığını, müvekkil şirket sigortalısı, Birleşik Arap Emirlikleri'nde bulunan "..." isimli firmaya taze elma emtiası sattığını, söz konusu emtia " ... ..." gemisine, ... numaralı konşimento ile Türkiye'den Birleşik Arap Emirlikler'ne taşınmak üzere yüklendiğini, tahliye işlemleri esnasında söz konusu emtianın taşındığı ... numaralı konteyner içindeki taze elma emtiasında çürüme tespit edildiğini,

söz konusu hasarla ilgili olarak ekspertiz incelemesi yapıldığını ve inceleme sonucunda ; sevkiyat boyunca ısının +2 derecede taşınmamasından dolayı emtiaların çürüdüğü ve strandart dışı olarak renk değişimine uğrayarak ticari değerini kaybettiğinin tespit edildiğini, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen taze elma emtiasının taşıma sırasında hasar görmesi sebebiyle davalının zarardan sorumlu olduğunu, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, borçlu aleyhine ....

İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı borçlu tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu belirterek , .... İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyasına Borçlu /Davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlu/davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine , Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı taraf her ne kadar sigorta poliçesi ile teminat altına alınan emtianın taşıma sırasında hasar görmesi nedeniyle sigorta poliçesi kapsamında zararı tazmin ederek TTK md. 1472 kapsamında sigortalısının haklarına halef olduğunu iddia etmişse de, hiçbir şekilde davacının davasını kabul anlamına gelmemekle birlikte huzurdaki dava hak düşürücü süreye maruz kaldığını, bu sebeple davanın hak düşürücü nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği, dava konusu olay emtialar ... ...'ya ait gemi vasıtasıyla taşınması sırasında Türkiye karasuları sınırından çıktıktan sonra meydana geldiğini,

iddia olunan hasar veya zıyaın varlığı emtiaların teslimat yeri Birleşik Arap Emirlikleri'nde tespit edildiğini, davaya konu taşımada taşıyan sıfatını haiz taraf ... ... olduğundan ve ... ...'nın mukim adresi Fransa olduğundan işbu davanın Türk Mahkemelerinde görülmesinin mümkün olmadığını, HMK md. 114 çerçevesinde ''yargı yetkisi'' olgusu dava şartlarından olup yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde huzurdaki davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, taşıma konusu emtia davacının sigortalısı tarafından konteyner içerisine yüklenmiş,

konteynerin emtia için uygun taşıma şatlarını taşıyıp taşımadığının kontrol edildiğini, herhangi bir aykırılık/uygunsuzluk olmadığından konşimentoya bu yönde bir şerh de düşülmediğini, hasara uğradığı iddia edilen emtia davacının sigortalısı tarafından kontrol edilen ve taşımaya uygun bulunan konteynere yüklendiğini, kapalı ve mühürlü olarak taşıyana teslim edildiğini, yükleten tarafından konteynerde elma cinsi emtianın taşınmasının uygun olduğu taşıma şartlarına aykırı, uygunsuz bir durum olduğuna dair bir şerh düşülmediğini, taşıyana herhangi bir bildirim yapılmadığını,

konteyner sıcaklığının uygun olmadığı iddiasıyla meydana geldiği iddia edilen hasar ve zarardan müvekkili şirketin sorumlu olmayacağı ve herhangi bir hasar veya zarar varsa bile bundan davacının sigortalısının sorumlu olduğu, dava konusu taşıma kapsamında emtia alıcısı tarafından 15/03/2022 tarihinde teslim alınmış olmasına rağmen davacının sigortalısı yükün ziya veya hasarına ilişkin olarak müvekkili şirkete herhangi bir bildirimde bulunmadığını, alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından belirlenebilmesi için de alacağın bütün unsurlar bilinmekte ya da bilinmesi gerekmekte,

böylece de borçlu tarafından borcun tutarının tahkik ve tayini mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle.

Hasarın ne zaman ve nasıl meydana geldiğini ve zararın nasıl hesaplandığını gösteren ekspertiz raporu ve sigorta poliçesi de ödeme emri ekinde müvekkillerine tebliğ edilmediğini , mal bedelinin mal alıcısı tarafından ödenip ödenmediğinin ve malın hasar ve yararının alıcıya geçip geçmediğinin de davacının sigortalısının ticari defterlerinin incelenmesi sureti ile tespit edilmesi gerektiğini, TTK m.1472 uyarınca sigortacının kanuni halefiyetinin gerçekleşebilmesi için gerçek hak sahibi sigortalısına, sigorta teminatına giren bir hasar nedeniyle,

bir ödeme yapması ve yapılan ödemenin sigortalının gerçek zararı miktarında olmasının zorunlu olduğunu, ... tarafından yapılan değerlendirme ve araştırmalar sonucunda, dava konusu konteynerin yükleme için davacıya teslim edildiğinde çalışır ve iyi durumda olduğu, herhangi bir olumsuzluk olmadığının anlaşıldığı,

dava dilekçesi ekinde, dava konusu yüklerin, yükleme öncesindeki durumunu ispatlayan bir yükleme sörveyi, hasat raporu, ve yükle ilgili düzenlenen sertifikalar (kontrol ve uygunluk vb) da ibraz edilmediğini, sigorta poliçesi gereği davacının sigortalısına ödeme yaptığı tarihteki döviz kuru üzerinden ve fakat Türk Lirası olarak ödeme yapması gerekirken Dolar olarak ödeme yapması halinde her ihtimalde, ödeme gününde geçerli T.C.Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden talepte bulunabileceğini belirterek davanın reddine, Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 18/04/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi raporu aldırılmak üzere talimat Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği görülmekle aldırılan talimat raporunda özetle; incelenen davacının yasal defterlerinin açılış ve kapanış tasdik bilgilerinin yukarıda belirtilen gibi olduğu , Türk Ticaret Kanununda belirtilen usule uygun ve zamanında yaptırdığı,

...' nün ticari defter kayıtlarına göre 23.02.2022 tarihinde ... firmasına 19.992,60-USD karşılığı 276.091,81-TL' lik yurt dışı satış yaptığı, buna karşılık 31.03.2022 tarihinde işletme işletme sahibin ...'nün hesabından 276.091,81-TL virman kaydı girilerek müşterinin borç bakiyesinin sıfırlandığı,

böylelikle ... firmasından alacağının olmadığının kaydının olduğu ,...'ye ait ticari defter kayıtlarında satışa ilişkin tahsilatın tamamı 31.03.2022 tarihinde işletme sahibinin hesabından girilerek yapılmış ise de yapılan incelemede tahsilatın farklı olduğu görülmüş olup ...' nün yurt dışı satış tutarı olan 19.992,60-USD'ye karşılık 15.03.2022 tarihinde alıcı ... firmasından 9.956-USD , 24.08.2022 tarihinde de ...

Sigorta A.Ş. den 7.996-USD olmak üzere toplamda 17.952-USD tahsil ettiği belirtilmiştir.

Mahkememizin 09/07/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle.

Sigorta Şirketinin davada aktif , Davalıların akti ve fiil taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, TTK m. 1185 f. 1 hükmünde teslimde veya 3 gün içerisinde geçerli bir hasar ihbarının yapılmadığı, 1185 f. 2 hükmünde eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmamış olması nedeniyle usulüne uygun bir muayenenin de bulunmadığı, dava konusu emtianın hasattan sonra kaç derecede ve bağıl nemde soğutulduğunun ve depolandığının bilinmediği, ... numaralı konteynere konmadan önceki depolama sıcaklığının ve taşıma sıcaklığı belirtilmediği,

emtianın konteynere konmadan önceki sıcaklığın +2 dereceye düşürüldüğünün ve depolandığının belirtilmediği, elmaların depolanması için optimum sıcaklık 2°C ile 4°C arasında olması nedeni taşıma sıcaklığının normal olduğu, ancak sözleşme uyarınca ... numaralı konteynerin sıcaklığı +2 dereceye düşmemiş olduğu, konteyner soğutucu tedarik sıcaklığı ile konteyner içinde dolaşıp, ısınarak konteynıra dönen hava sıcaklığı arasında standart boyuttaki, dolu bir konteyner için + 1 C gibi sıcaklık farkı oluşabileceği için normal olduğu, bu nedenle emtianın sıcaklığının +3 derecede seyretmesinin normal olduğu,

salt bu sebebin hasara sebebiyet verecek nitelikte olamayacağı, hasar tutarının oluşan hasarın (7.996,60 USD) 110.430,65 TL olduğu, teknik tespite bağlı kalınarak, hasar, ihbar ve muayenesin de zamanında yapılmadığı nazara alındığında eşyanın hasarına sebebiyet veren olgunun hangi safhadan kaynaklıdığının tespit edilemediği ve davalıların hakimiyetinde bulunduğu sürede meydana geldiğinin de ispatlanamamış olması nedeniyle hasardan davalıların sorumlu tutulamayacağı belirtilmiştir.

Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Dava dışı sigortalı satışı yapılan taze elma ... sayılı konişmento tahtında İskenderun Limanı'ndan Jebel Ali Limanı'na taşındığı, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtiaların çürümüş ve renk değişimine uğramış olduğu belirlendiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Dava konusu taşımaya ... sayılı konişmento tahtında yapıldığı, navlun faturasının ise davalı ...( ... A.Ş.) tarafından düzenlendiği görülmekte olup buna göre davalı ... nin fiili taşıyan, davalı ... akdi taşıyan konumunda oldukları ve davalıların pasif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davalı ... vekili milletlerarası yetki itirazında bulunmuş olup, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından taraflar yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir.

TTK’nın 105/2 maddesinde yabancı tacirlerin Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden müvekkiline izafeten acente aleyhine dava açılabileceği ve bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmış olmakla bu tarz uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığı anlaşılmaktadır.

Konişmento taşıyan adına Türk acente tarafından düzenlenmiş olup yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Davalı ... vekili milletlerarası yetki itirazında bulunmuş ise de yerleşim yeri Türkiye olan davalının ikametgah mahkemesinde kendisini daha iyi savunabilecek olması nedeniyle yetki itirazı MK’nun 2.maddesi hükümleri ile bağdaşmayacağından davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Dosyaya sunulan mal faturasına göre davaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olup, satıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunması, mal bedelinin tahsil edilmemiş olmasına bağlıdır.

Bilirkişi raporunda sigortalı ...' nün ticari defter kayıtlarına göre 23.02.2022 tarihinde ... firmasına 19.992,60-USD karşılığı 276.091,81-TL' lik yurt dışı satış yaptığı, buna karşılık 31.03.2022 tarihinde işletme işletme sahibin ...'nün hesabından 276.091,81-TL virman kaydı girilerek müşterinin borç bakiyesinin sıfırlandığı,

böylelikle ... firmasından alacağının olmadığının kaydının olduğu ,...'ye ait ticari defter kayıtlarında satışa ilişkin tahsilatın tamamı 31.03.2022 tarihinde işletme sahibinin hesabından girilerek yapılmış ise de yapılan incelemede tahsilatın farklı olduğu görülmüş olup ...' nün yurt dışı satış tutarı olan 19.992,60-USD'ye karşılık 15.03.2022 tarihinde alıcı ... firmasından 9.956-USD , 24.08.2022 tarihinde de ...

Sigorta A.Ş. den 7.996-USD olmak üzere toplamda 17.952-USD tahsil ettiği belirtildiğinden sigortalının hasar bedelini talep etmekte menfaatinin bulunduğu, davacının geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak sigorta tazminatını ödediği ve dava dışı sigortalısının haklarına TTK 1472 md. uyarınca halef olduğu ve aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olup anılan maddede "(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda hak düşürücü sürenin TTK 1188/1 kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Hasarın 19/03/2022 tarihinde tespit edildiği icra takibinin 18/01/2023 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı tespit edilmiştir.

Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Dava konusu konteynerin 15.03.2022 tarihinde tahliye edildiği, alıcıya 17.03.2023 tarihinde teslim edildiği, hasarı 18.03.2022 tarihinde tespit edilerek .... tarafından yerinde ekspertiz çalışması yapıldığı anlaşılmaktadır. Sigortalı ... tarafından ... ... A.Ş.'ne gönderilen ihtarname 29.04.2022 tarihlidir. TTK m. 1185/f.

1 tahtında geçerli bir hasar ihbarının bulunmadığı anlaşıldığından hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğini ispat yükü davacı taraftadır.

... Ltd Şti. tarafından hazırlanan 16.02.2022 tarihli ekspertiz raporunda. Hasarın, taşıyıcının kusuruna bağlı olarak İskenderun Limam Bekleme, Gümrük İşlemleri ve Liman yükleme, Gemi Seyri ve Dubai Liman indirme süresi boyunca, soğuk zincir +2 derecede taze elmanın muhafaza etmesi gerekirken dengesiz soğutma yaparak konteynerin seyir başlangıcından itibaren ilk 8 gün günde +7 dereceden +5 dereceye doğru yavaşça soğuması,

sonraki 3 gün +5 dereceden +3 dereceye yavaşça soğuması ve sevkiyatın geri kalanındaki toplam 14 gün boyunca ısının +3 derecede sabit seyretmesine karşın tüm seyir boyunca ısının +2 dereceye hiç ulaşmayarak hep yüksek seyretmesi sebebiyle survey raporuna göre elma emtiasının yaklaşık %50'si çürümüş, %20si ise standart dışı olarak renk değişimine uğrayarak ticari değerini kaybettiği, bahse konu konteynerın 24.02.2022 tarihinde İskenderun Limakport Limanına getirildiği, soğutuculu konteynerin, iç sıcaklığını +2 derecede muhafaza etmesi gerekirken, ... no.lu Xsense Termostat Kaydedici raporuna göre.

24.02.2022 tarihinde konteyner içindeki ışı hızlı bir şekilde +15 dereceden -7 dereceye düştüğü, 25.02.2022 ile 03.03.2022 tarihleri arasında konteyner içindeki ısı +7 dereceden +5 dereceye doğru yavaşça soğuduğu ancak istenilen +2 dereceye düşmediği, 07.03.2022 ile emtianın Jebel Ali limanına indirildiği 15.03.2022 tarihleri arasında konteyner içindeki ısı +3 derecede sabit seyretmiş ancak ısı istenilen +2 dereceye düşmediği, soğuk hava deposunda kontrolü yapılmış; konteynerin fiziki/yapısal olarak iyi durumda olduğu, konteynerin soğutucusunun çalışır durumda olduğu; kargonun paletlerin üzerinde kutuların içinde iyi durumda duğu,

emtianın et ısısının (pulp temperature) kutulardaki bilgilendirme etiketlerine göre -2 derece olunduğu tespit edilmiştir.

Bilirkişi raporunda sektör bilirkişinin değerlendirmesinde hasat edilen ürününü , en uygun koşullar altında fazla bekletilmeksizin fabrikaya getirilerek süratle işlenmesi gerektiği, sebze ve meyvelerin işlenmeden geçen sürede kalitesi olumsuz yönde değiştiği, Ön soğutma hasat ve ambalajlamanın derhal yapılması gerektiği, ön soğutma işleminin 2-3 saatte ürünün sıcaklığının 5 °C'nin altına düşürecek şekilde yapılması gerektiği, elmanın soğuk hava depolarında en çok korunan meyvelerden biri olduğu,

uzun süre düşük sıcaklıkta kalması için hasattan sonra hızlı bir şekilde soğutulması gerektiği, ancak ani sıcaklık değişimlerine duyarlı çeşitlerin hassasiyeti göz önüne alınarak yavaş yavaş depolama sıcaklığına getirilmese gerektiği , elma için optimum sıcaklığın 2°C ile 4°C arasında olduğu dava konusu emtianın hasattan sonra kaç derecede ve bağıl nemde soğutulduğunun ve depolandığının bilinmediği, ... numaralı konteynere konmadan önceki depolama sıcaklığının ve taşıma sıcaklığı belirtilmediği, emtianın konteynere konmadan önceki sıcaklığın +2 dereceye düşürüldüğünün ve depolandığının belirtilmediği,

elmaların depolanması için optimum sıcaklık 2°C ile 4°C arasında olması nedeni taşıma sıcaklığının normal olduğu, ancak sözleşme uyarınca ... numaralı konteynerin sıcaklığı +2 dereceye düşmemiş olduğu, konteyner soğutucu tedarik sıcaklığı ile konteyner içinde dolaşıp, ısınarak konteynıra dönen hava sıcaklığı arasında standart boyuttaki, dolu bir konteyner için + 1 C gibi sıcaklık farkı oluşabileceği için normal olduğu, bu nedenle emtianın sıcaklığının +3 derecede seyretmesinin normal olduğu, salt bu sebebin hasara sebebiyet verecek nitelikte olamayacağı belirtilmiştir.

Bu açıklamalara göre süresinde yapılmış yapılmış bir hasar ihbarının bulunmadığı ve ispat yükünün davacı tarafta olduğu, sözleşme uyarınca konteynerin sıcaklığı +2 dereceye düşmemiş ise de ön soğutma işlemin ürününün sıcaklığının 2-3 saatte 5 °C'nin altına düşürecek şekilde yapılması gerektiği, emtianın konteynere konmadan önceki sıcaklığın +2 dereceye düşürüldüğünün ve depolandığı yönünde dosyada herhangi bir delil bulunmadığı, sektör bilirkişi raporunda elmaların depolanması için optimum sıcaklık 2°C ile 4°C arasında olması nedeni taşıma sıcaklığının normal olduğunun belirtildiği, buna göre hasarın taşıyandan kaynaklı bir meydana geldiği uygun delillerle ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır