İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/73 K.2025/524

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından 21.01.2021 tarihinde müvekkili firma aleyhine .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, .... İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosyasındaki icra takibine dayanak gösterilen 18.12.2020 tarihli fatura alacağına istinaden takip başlatılmışsa da 18.12.2020 tarihli faturaya yine 18.12.2020 tarihinde iade faturası kesildiğini, davalıların faturanın iadesi kesildiği halde iade edilen faturaya karşı işbu takibi başlattıklarını, davalıların e fatura yoluyla geri gönderilen iade faturaya karşı 8 gün içinde itiraz dahi etmediklerini, müvekkili hakkında icrai işlemlerin başlamasından dolayı müvekkilinin çalıştığı diğer bankalarda açmış oldukları tüm kredilerini geri çekildiğini,

müvekkillerinin nakde çevirip borçlarını ödeyebilecekleri bazı malvarlıklarına ve 3. kişilerdeki hak ve alacaklarına hacizler konulduğunu, müvekkillerini tabiri caiz ise tamamiyle kilitlendiğini, taleplerinin kabulü ile davalı ile müvekkili arasında mevcut ve geçerli bir borç ilişkisinin bulunmadığının tespitine, neticeten .... İcra Dairesi ...

Esas sayılı icra takibinin durdurulmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bu dava sebebiyle uğramış oldukları zararların yasa gereği alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, vekâlet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyanın görevli mahkeme olan Deniz İhtisas Mahkemesi olan İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetki itirazında bulunduklarını, taraflar arasındaki konşimento hükümleri gereğince huzurdaki davayı görmeye yetkili mahkemelerin Hamburg/Almanya Mahkemeleri olduğunu, kabul manasına gelmemek şartıyla davanın konusuz kaldığını, icra dosyasının infaz olduğunu, davanın reddini talep ettiklerini, aktif husumet itirazında bulunduklarını, kabul manasına gelmemek şartıyla konusuz kalan işbu davanın menfi tespit davası olarak açılamayacağını,

davada arabuluculuk başvurusu bulunmadığını, davanın menfaat şartı bulunmadığı ve zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadığı için dava şartı yokluğundan reddini talep ettiklerini, davacı şirket ... ...

Şirketi'ne ait malların müvekkili şirketin acenteliğini yaptığı armatör ... tarafından tanzim olunan ... nolu konşimento kapsamında davalı şirket tarafından ithal edilen .., ..., ..., ..., ... nolu konteynerler muhteviyatı emtia Qindao/Çin Limanından İstanbul Ambarlı/Kumport Limanına deniz yolu ile tam ve eksiksiz olarak taşındığını, davacı tarafça ordinosu alınmasına rağmen konteynerlerin teslim edilmemesinden ötürü toplam 3.675 USD demuraj alacağı doğduğunu, işbu alacak için ilaveten davacı tarafa kesilen 18.12.2020 tarihli ve ... nolu faturanın da ödenmediğini, bunun üzerine davacı hakkında 3.675 USD’lik demuraj alacağı için ....

İcra Dairesi’nin ... Esas (2023/...

Esas) sayılı dosyası ile yasal takip açılmak zorunda kalınıldığını, konteynerler muhteviyatı yüklerin 28.10.2020 tarihinde tam ve sağlam olarak varma limanına tahliye edildiğini, 17.11.2020 tarihinde alıcı/davacı tarafından ordino alındığını, konşimento üzerinde gösterilen alıcısı tarafından mezkur konteynerlerin 23.11.2020 tarihine kadar müvekkili şirkete teslim edilmediğini, taşımanın dayanağı olan konşimento hükümleri ve TTK m.1203, m.1207,

m.1237 ve yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca malların alıcısı tarafından teslim alınmasından konteynerlerin boş olarak teslim edilmesine kadar oluşacak masraflardan alıcının sorumlu olacağı kabul edilmiş olduğundan müvekkili şirketin dava konusu alacaklarından davacının sorumlu olduğunu, müvekkili şirketçe davacının muaccel hale gelen alacağı için yapılan takibin yasal ve haklı olduğunu, şartları gerçekleşmeyen kötüniyet tazminatı talebinin reddedilmesi gerektiğini, işbu davanın zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadan açılması sebebiyle dava şartı yokluğundan reddine,

kabul manasına gelmemek şartıyla menfi tespit davası açma şartları doğmadığından husumet yönünden reddine, menfi tespit davası açma şartları doğmadığından ve zamanaşımına uğramış olduğundan hak düşürücü süre içinde açılmamış olmasından ötürü dava şartı yokluğundan reddine, mahkemenin işbu davada görevli olmaması ve davayı görmeye yetkili mahkemelerin Almanya Hamburg Mahkemeleri olması nedeniyle yetkisiz mahkemede açılan davanın görev ve yetki yönünden reddine, haksız kötüniyet tazminatı talebinin reddine, ordinoyu teslim alan davacının doğan demuraj alacağından sorumlu olması borçlu olması nedeniyle davanın reddine,

yargılama giderleri ile vekalet ücreti ve sair tüm masrafların davacı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/12/2023 tarih, 2023/... Esas, 2023/... Esas sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 10/03/2025 havale tarihli raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2020 yılı Ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken yevmiye defter kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu ve davacı şirketin 2021, 2022 ve 2023 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu,

Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2021, 2022 ve 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2020, 2021, 2022 ve 2023 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu,

Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2020, 2021, 2022 ve 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davalı şirketin 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ... ... İnşaat San. ve Tic.

A.Ş.’nin tarafına düzenlenen demuraj faturasının kabul etmeyerek kanuni süre içerisinde 18.12.2020 tarihli ... nolu 3.675,00 USD karşılığı 28.484,93 TL tutarlı “DEMURAJ MASRAFI” açıklamalı iade faturasını davalı şirket ünvanına düzenlemesinden kaynaklı olarak 18.09.2023 tarihi itibariyle davalı ... A.Ş.’ye herhangi bir borcunun bulunmadığı, Davalı ...

Denizaşırı Nakliyat A.Ş.’nin düzenlediği 18.12.2020 tarihli ... nolu 3.675,00 USD karşılığı 28.484,93 TL tutarlı “DEMURAJ MASRAFI” açıklamalı e-Faturanın taraflar arasında ihtilafa neden olduğu ve davalı şirketin kabul edilmeyerek tarafına iade faturası düzenlenmesi üzerine davacı şirkete yeniden demuraj faturası düzenlemesinden kaynaklı olarak davalı şirketin 18.09.2023 tarihi itibariyle davacı ... ... İnşaat San. ve Tic.

A.Ş.’den 3.675,00 USD karşılığı 121.391,22 TL alacağının bulunduğu, konteynerlerin alıcı/gönderilen Davacı’ya teslim edildiği, konteyner gecikme bedelinden Davacı/gönderilenin sorumlu olduğu, konteyner gecikme ücreti/demurajın hesaplanabilmesi için geminin varma limanına ulaşma tarihi, konteynerin liman sahasına indirilme tarihi aynı zamanda fiili taşıyan tarafından usulüne uygun Davacı/gönderilene varış ihbarının yapıldığı ile konteynerin iade edildiği tarihlerinin Davalılar tarafından ispata muhtaç olduğu,

Davalıların beyanına göre ve konşimento üzerinde belirtilen demuraj tarifesine göre yapılan hesaplama uyarınca 5 konteyner için toplam 8.640 USD olduğu, HMK m.26 Taleple Bağlılık İlkesi gereğince talep edilebilecek demuraj bedelinin 3.675,00 USD olacağı, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Mahkeme takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın konteynerin süresinde iade edilmemesi nedeniyle doğduğu iddia edilen demuraj alacağının tahsili için başlatılan icra takibinde borçlu olunmadığının tespiti için açılan menfi tespit davasıyken , davacı tarafından dava süresi içinde icra takip dosyasına borcun ödenmesi nedeniyle istidat davası olarak devamına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davacı taraf, davalılarca başlatılan takipte demuraj borcundan dolayı sorumlu olmadığını iddia etmiş, davalılar ise usulüne uygun şekilde demuraj alacağının doğduğunu savunmuşlardır.

Somut dosya incelendiğinde; ... ... no.lu konişmentoya göre; Yükletenin Çin'de mukim ... Inc şirketi, Alıcı/ gönderilen/ İhbar olunanın Türkiye'de mukim ... ... A.Ş. olduğu ve dava konusu ..., .., ..., ... ve ... no'lu 5 adet ... konteynerin 13.09.2020 tarihinde Çin'nin Oingdao limanında ... ... isimli gemiye ... no'lu seferi için yüklenerek varış yeri olan İstanbul limanına deniz yoluyla sevk edildiği, 28.10.2020 tarihinde limana vardığı, aynı tarihte mail yoluyla varış ihbarı gönderildiği, limana vardıktan sonra 5 adet 40” ... konteynerin davacı adına hareket eden ... imzası ile ordinonun 17.11.2020 tarihinde teslim alındığı, 19.11.2020 tarihinde de konteynerların limandan çıkış yaptığı, 23.11.2020 tarihinde davacı tarafından konteynerların davalılara teslim edildiği anlaşılmıştır.

Uygulamada talep edilen konteyner gecikme ücretinin konteynerin, belirtilen sürede iade edilmemesi sebebi ile taşıyanın başka olası taşımalarda kullanmasından elde edeceği navlun/kullanım gelirinden mahrum olması sebebi ile ödenen bir tazminat olarak düşünülmesi gerekmektedir. ... limanında konteyneri tesellüm eden gönderilenin/Davacının, kararlaştırılan sürede veya böyle bir süre yok ise, makul bir süre içerisinde boşalttığı konteyneri temiz ve sağlam bir şekilde taşıyana (veya yetkili temsilcisine)/Davalılara iade etme yükümlülüğü bulunmaktadır (TTK m. 1203).

TTK madde 1207 uyarınca navlun ücreti ile genel olarak navlun teferruatı olarak nitelendirilen masrafların borçlusu taşıtandır. Ancak, olayda Davacı ... no.lu Konişmento tahtında gönderilen sıfatına haizdir. Türk Ticaret Kanunu'nun, “Üçüncü Kişi Gönderilen'in Durumu Ödeme Yükümlülüğünün Doğması” başlıklı 1203. Maddesi'nde, navlun sözleşmesinin tarafı olmayan kişi Gönderilen'in borçlu olmadığı kuralının istisnasına yer verilmiştir. Anılan maddeye göre.

TTK m. 1203: “Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur.” denilmektedir.

Dolayısıyla yükün gönderilen tarafından teslim alınması halinde gönderilen, ... ... no.lu Konişmento tahtında doğan borçlardan sorumlu olacaktır. Diğer yandan konteynerin zamanında iade edilmemesi hâlinde Davalı/taşıyan borçlunun temerrüdü hükümlerine göre alacağını gönderilenden talep edebilecektir.

Davacının hem taşıtan hem de gönderilen olduğu ve malları teslim aldığından tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetleri bulunmaktadır.

Davaya konu taşıma sebebiyle dava dışı fiil taşıyan ... tarafından davacı adına toplam 3675 USD demuraj faturası kesildiği anlaşılmıştır.

Hükme esas alınan ve davalı tarafça itiraz edilmeden aleyhe kesinleşen bilirkişi raporuna göre davalının davacıdan mevcut halde toplam 8640 USD demuraj alacağı doğduğu fakat 3675 USD demuraj ücretinin hesaplandığı, davacının bu demuraj bedelini davalıya ödediğine dair dosyada herhangi bir delil bulunmaması sebebiyle davacının takibe konu edilen miktar kadar davalılara borçlu olduğu anlaşılarak davanın reddi yönünde aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır