İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/449 K.2023/627

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2023 yılına ait Yevmiye Defteri (Yüz sayfalık kismi), Defter-i Kebir (Yüz sayfalık kısmı) ve Envanter Defteri (20 sayfalık kısmı) gerekli tüm dikkat ve özenin gösterilmiş olunmasına rağmen taşınma esnasında olduğu varsayılan nedenler ile elde olmayan, irade dışı bir şekilde kaybolduğunu, söz konusu defterlerin kaybolduğu 20.06.2023 tarihinde tespit edildiğini, ticari defterlerin kaybolmasına dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, davacı şirket adına kayıtlı olan ticari defterlerin kaybolması sebebiyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Somut olayda davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde davacı şirketin 2023 yılına ait Yevmiye Defteri (Yüz sayfalık kismi), Defter-i Kebir (Yüz sayfalık kısmı) ve Envanter Defteri (20 sayfalık kısmı)'nin taşınma esnasında kaybolması sebebiyle işbu ticari defterler yönünden zayi belgesi verilmesi isteminde bulunulmuş olduğu görüldü.

Türk Ticaret Kanununun 82. Maddesinin 7. Fıkrasının "(7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklindeki düzenlemesi uyarınca somut olayda mahkememizin yetkili ve görevli olduğu görülmüştür.

Somut olay bakımından mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2022/... Esas, 2022/... Karar Sayılı, 24.10.2022 Tarihli ilamı, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2014/... Esas, 2014/... Karar Sayılı, 05.11.2014 Tarihli ilamı, ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2021/... Esas, 2021/... Karar Sayılı, 02/02/2021 Tarihli "... 6102 Sayılı Kanunun 82/7.

Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmektedir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.

İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

...

Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği, anlaşılmakla zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine" şeklindeki gerekçeli ilamı da göz önünde bulundurulduğunda somut olayda ticari şirket olan davacı tarafın basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü bulunduğu, ziyaı istenen defterin zayiden korunması için gerekli dikkat ve özen yükümlülüğünün yerine getirilmediği,

kaybolmasının taşınma esnasında meydana geldiğinin beyan edildiği, herhangi bir mücbir sebebin ileri sürülmediği görülmekle işbu hali ile TTK m.82/7. Maddesinin uygulanma koşullarının da oluşmadığı kanaatine varılarak davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.