İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/80 K.2026/87

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile müvekkili arasında ticari iş ilişkisi mevcut olduğunu, davalının takibe ek olarak koyduğu belgede 26.08.2023 tarihli ve 06.09.2024 tarihli faturaların olmaması sebebi ile kendisini haksız yere alacaklı gösterdiğini, tüm hesap dökümü dikkatli incelendiğinde ve ticari defterler ve faturalara detaylı bakıldığında davalının müvekkiline borcu olduğunu, hatta bu borçtan dolayı davalıya açmış oldukları .... İcra Dairesinin 2024/... E. Sayılı dosyası ile bir takip mevcut olduğunu ve davalının bu takibe itiraz ettiğinden dolayı açmış oldukları bir itirazın iptali davasının da mevcut olduğunu beyanla davalının haksız yere takip ile elde ettiği tutarın işlemiş faizleri ile birlikte iadesi talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE

Dava; davacı tarafından davalıya ödenen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

TTK'nın 5/A maddesinin ilk fıkrası. "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." hükmünü, 6325 Sayılı Arabuluculuk Yasası'nın 18/A maddesinin 2. Fıkrası ise.

"Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir.

İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir" hükmünü düzenlemektedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. Maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuğa başvurulmuş olması 01 Eylül 2023 tarihinden itibaren dava şartı haline gelmiştir.

Dosyamız ile emsal mahiyetteki Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2021/8174 E., 2022/2962 K. Sayılı kararında "Uyuşmazlık, aleyhine başlatılan icra takibine karşı itiraz etmeyerek ve menfi tespit davası açmayarak borcu cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalan davacı tarafından, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı açılmış olan istirdat davasının, arabuluculuğa tabi olup olmadığına ilişkindir.

İstirdat davası, İcra İflas Kanunu’nun 72 nci maddesinde düzenlenmiş olmasına rağmen, uyuşmazlığı maddi hukuk bakımından sona erdirme amacına yönelik bir davadır. İstirdat davasının amacı, davacının ödeme emrine itiraz etmemesi ya da edip de itirazın kaldırılmış olması sebebiyle cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldığı ve fakat gerçekte borçlu olmadığı bir paranın geri alınmasını sağlamaktır.

Çünkü, ödeme emrine zamanında itiraz edilmemesi ya da edilip de itirazın kaldırılması üzerine ödeme emrinde yazılı miktarın ödenmesiyle taraflar arasındaki uyuşmazlık, sadece icra hukuku yönünden sonuçlanır. Maddi hukuk yönünden ise uyuşmazlık kesin olarak sona ermiş olmaz.

Maddi hukuk yönünden bir eda davası niteliğindeki bu davanın konusu, öncelikle ödeme emrindeki alacağın, aslında var olmadığı ya da hukuken borçluyu ilzam eder nitelikte bulunmadığı yönlerinin ispatı ile ilgilidir. İİK'nın 72 nci maddesinin son fıkrasında yer alan.

“Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazımgelmediğini ispata mecburdur.” hükmü, TBK' nın 78 inci maddesiyle münasebeti olmadığını, yani verilen şeyin geri alınabilmesi için hataen verildiğini ispat zorunluluğu bulunmadığını belirtmek amacına yöneliktir.

...Yapılan bu açıklamalar ile yasal düzenlemeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; istirdat davasının konusunun bir miktar para alacağına ilişkin bulunduğu, buna bağlı olarak istirdat davasının açılmasından önce TTK’nın 5/A maddesi uyarınca arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu ancak davacı tarafından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, mahkemece; arabuluculuğa başvurulmamış olması dikkate alınarak davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esası hakkında karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup" şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür.

Somut olayda zorunlu arabuluculuğa tabi huzurdaki davada; dava 27/01/2026 tarihinde açıldığından ve davacı tarafa 29/01/2026 tarihli tensip ile arabuluculuk son tutanağının sunulması için verilen süre içerisinde de davacı tarafça arabulucuk tutanağının sunulmadığı görüldüğünden anılan düzenleme emredici nitelikte olup, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden davanın usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .. Hakim ...