İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/170 K.2024/643

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Ltd.

Şti. şirketinden ciro yoluyla almış olduğu 30.12.2021 tarihli 34.000,00 TL'lik ve 31.01.2022 tarihli 75.000,00 TL'lik çekleri zayi ettiğini, çekleri ciranta şirketinden müvekkilinin teslim aldığını, yasal hamil olduğunın çek teslim belgesi ile sabit olduğunu, çeklerin müvekkili tarafından ciro edilmediğini, zayi edildiğini, çek arkasında ... ...'ın cirosu bulunduğunu, bu şahsın çekleri nasıl ele geçirdiğini bilmediklerini, çeklerin rızası dışında bu şahıs tarafından ele geçirildiği ve ciro edilerek davalıya verildiğini, müvekkilinin ... ... ile hiç bir ticari ilişkisi bulunmadığını,

ayrıca dava konusu çeklerin yasal süre içinde muhatap bankaya ibraz edilerek, arkasına ödeme yasağı olduğu meşruhatı yazdırılmadığını, bu nedenle çek vasfını kaybettiğini, davalı yedinde bulunun 30.12.2021 tarihli 34.000.TL'lik ve 31.01.2022 tarihli 75.000.TL'lik çeklerin çek vasfını kaybettiğinin hüküm altına alınması gerekmektiğini beyanla.

30.12.2021 tarihli 34.000,00 TL'lik ve 31.01.2022 tarihli 75.000,00 TL'lik çeklerin davalıdan alınarak yasal hamil olan müvekkiline verilmesine, dava sonuna kadar çeklerin yasal işlem görmemesi için tedbir kararı verilmesine, ayrıca yasal sürede muhatap bankaya ibraz edilmemiş olduğundan çek vasfını kaybettiğinin hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya süresi içerisinde cevap vermediği, ancak 25/04/2022 tarihli beyan dilekçesi ile davacı tarafın çekte cirosunun olmadığını, davaya konu çekleri iş karşılığında ... ...'tan aldığını, dekontlar da görüleceği üzere ... ... ...'ın hesabına EFT gönderildiği, ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğinden dolayı söz konusu çeklerin müvekkiline teslim edildiğini beyanla; davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilini ... Ltd.Şti şirketinden ciro yoluyla almış olduğu 28.02.2022 tarihli 95.000,00-TL ve 31.03.2022 tarihli 100.000,00-TL değerinde çekleri zayi ettiğini, dava konusu bu çeklerle birlikte zayi olan 4 adet çek ile ilgili olarak çeklerin iptali için ...

Asliye Ticaret Mahkemesinde 2021/... sayılı davayı açtığını, iptali istenen çeklerden 28.02.2022 tarihli 95.000.TL.lik ve 31.03.2022 tarihli 100.000 TL'lik çeklerin davalı yedinde olduğu mahkemeye bildirildiğini, çekleri ciranta şirketinden müvekkilinin teslim aldığını, yasal hamil olduğu çek teslim belgesi ile sabit olduğunu, çeklerin müvekkili tarafından ciro edilmediğini, zayi edildiğini, çek arkasında ... ...'ın cirosu bulunduğunun anlaşıldığını, 28.02.2022 tarihli 95.000TL'lik ve 31.03.2022 tarihli 100.000 TL'lık çeklerin davalıdan alınarak yasal hamil olan müvekkiline verilmesini,

dava sonuna kadar çeklerin yasal işlem görmemesi için tedbir kararı verilmesini ve yasal sürede muhatap bankaya ibraz edilmemiş olduğundan çek vasfını kaybettiğinin hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava konusu çeki teslim almış ise neden arkasını ciro etmediğini, basiretli bir ticaret adamının bunu yapmamasının eldeki davada ne denli haksız olduğunu da gösterdiğini, çekin ön ve arka yüzünde adı soyadı imzası dahi bulunmayan bir kişinin bu davayı açmaya hakkı bulnumadığını, bu nedenle davacının açmış olduğu haksız davanın reddine karar verilmesini, ... İcra Hukuk Mahkemesinde 2022/... esas sayılı dosyasının celbine, usul ve ekonomik açısından davacı ve davalının aynı olması sebebiyle ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Fatura örnekleri, çek örnekleri, çek teslim belgesi örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/... Esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden bir suretinin gönderildiği görülmüştür.

Mahkememizin 30/03/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.

... A.Ş.'ye yazılan müzekkere cevabı ile davaya konu çeklerin ... A.Ş. Takas merkezine ibraz edilmiş olduğunun bildirildiği görülmüştür.

Davacı vekilinin 03/06/2022 tarihli talep dilekçesi ile dava konusu çekler hakkında davalı tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, bu nedenle çek bedellerinin %15'i oranında teminat karşılığında icra dosyasına yatacak paraların dava dosyası borçlusu, icra dosyası alacaklı ...'a ve diğer taraflara ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş olduğu, mahkememizin 08/06/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olduğu görülmüştür.

.... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasının bir suretinin UYAP sisteminden çıkartılarak dosya içerisine alınmış olduğu görülmüştür.

Davacı vekilinin 06/07/2022 tarihli talep dilekçesi ile .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasına yatırılacak paranın icra dosyası alacaklısı davalıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş olduğu, mahkememizin 07/07/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olduğu görülmüştür.

... A.Ş.'ye yazılan 12/04/2022 tarihli müzekkereye cevabında; çekin ... A.Ş. tarafındın takas sistemi üzerinden ibraz edildiğinin ancak işleme alınmadığının bildirildiği, çek örneğinin gönderildiği görülmüştür.

Davacı vekilinin 24/10/2022 tarihli dilekçesi ekinde yazışmalara ilişkin dökümlerin sunulduğu görülmüştür.

... TİC. SAN. LTD. ŞTİ'nin sicil kaydının dosyaya eklendiği görülmüştür.

... İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasının bir örneğinin UYAP sistemi üzerinden gönderildiği görülmüştür.

... CBS 2022/... Soruşturma sayılı dosyasının bir örneğinin UYAP sistemi üzerinden gönderildiği görülmüştür.

SGK'ya yazılan müzekkereye cevap verildiği görülmüştür.

Mahkememizin 30/11/2022 tarihli celsesinin 6 nolu ara kararı gereğince dosya ve tarafların davaya konu ticari kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi 16/01/2023 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davalı tarafın Yasal Defterlerinin Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanuni süreler içinde yapıldığı, Davacı / Davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu,

Davacının davaya konu çekleri Dava dışı “...Ticaret Ltd. Şti.” firmasından 22.10.2021 tarihinde tahsilat makbuzu ile aldığı, taraflar arasında ticari ilişki olduğu,

Davaya konu çeklerde Davacı ...'ın cirosunun yer almadığı,

Davaya konu çeklerde normal akışta ciro silsilesinin uygun olduğu, davalının sonradan ortaya çıkan ... ... ...'ın çekleri nasıl edindiği konusunu, çekleri teslim alırken bilmediğinin kuvvetle muhtemel olduğu,

Dava dosyasındaki bilgiler ışığında davalı ile ... ... ... arasındaki ilişkinin tamamen Finansal kaynaklı (Parasal) olduğu,

Davalı ile dava dışı “... Ltd. Şti.” firması arasında ticari ilişki var olduğu,

Davalının bu dava özelindeki davaya konu çek işlemlerinin 2021 yılında vücuda gelmesiyle beraber, davalı tarafın bu boyuttaki Alacağı ve davaya konu çekleri kanuni defterlerinde 02.01.2022 tarihinde kayda aldığı, davalı tarafın davada bilgileri yer alan kişi ve firmalardan olan Alacağı ve davaya konu çeklere ait işlemlerin 2022 yılında muhasebede kayda alınmasının, ticari hayatın olağan akışına aykırı olmakla beraber EK 6'da yer alan davalı taraf kanuni defterlerini tutan anlaşmalı SMMM tarafından beyanında belirttiği şekilde 2021 yılı muhasebe kayıtlarını tutan SMMM'nin hatasından kaynaklı olabileceği,

Bu dava özelinde çekleri uhdesinde bulundurulan davalının dava dışı ... ... ...'tan olan alacağını tahsil etmek gayesi ile çekleri edindiği, sonrasında çeklerin çalıntı olduğunu öğrenmesinden sonraki hukuksal sürecin Sayın Mahkemenin değerlendirmesinde olacağı" yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.

Mahkememizin 20/09/2023 tarihli celsesinin 6 nolu ara kararı gereğince birleşen dosya yönünden de bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi 19/11/2023 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davalı tarafın Yasal Defterlerinin Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanun öngördüğü süreler içinde yapıldığı, Davacı / Davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu,

Davacının davaya konu çekleri Dava dışı “... Ltd. Şti.” firmasından 22.10.2021 tarihinde tahsilat makbuzu ile aldığı, taraflar arasında ticari ilişki olduğu,

Davaya konu çeklerde Davacı ...'ın cirosunun olmadığı,

Davaya konu çeklerde normal akışta ciro silsilesinin uygun olduğu, davalının, dava dışı ... ... ...'tan tahsilat makbuzu ile çekleri teslim aldığı, çekleri teslim aldığı 28.10.2021 tarihi itibari ile dava dışı ... ... ...'ın çekleri nasıl edindiği konusunu, davalının çekleri teslim alırken bilebilme ihtimali olmamakla birlikte dava dışı ... ... ...'ın davaya konu çekleri edinimini bilmediğinin kuvvetle muhtemel olduğu,

Dava dosyasındaki bilgiler ışığında davalı ile dava dışı ... ... ... arasındaki ilişkinin tamamen Finansal kaynaklı (Parasal) olduğu,

Davalı ile dava dışı “... Tic. ve San. Ltd. Şti.” firması arasında ticari ilişki var olduğu,

Davalının bu dava özelindeki davaya konu çek işlemlerinin 2021 yılında vücuda gelmesiyle beraber, Davalı tarafın bu boyuttaki Alacağı ve davaya konu çekleri kanuni defterlerinde 02.01.2022 tarihinde kayda aldığı, davalı tarafın davada bilgileri yer alan kişi ve firmalardan olan alacağı ve davaya konu çeklere ait işlemlerin 2022 yılında muhasebede kayda alınmasının, ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu. EK 6'da yer alan davalı taraf kanuni defterlerini tutan anlaşmalı SMMM tarafından beyanında belirttiği şekilde 2021 yılı muhasebe kayıtlarını tutan SMMM'nin hatasından kaynaklı olabileceği,

Bu dava özelinde çekleri uhdesinde bulundurulan davalının dava dışı ... ... ...'tan olan alacağını tahsil etmek gayesi ile çekleri edindiği, sonrasında çeklerin çalıntı olduğunu öğrenmesinden sonraki hukuksal sürecin Sayın Mahkemenin değerlendirmesinde olacağı" yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.

GEREKÇE

Asıl dava; davacının rızası dışında elinden çıkan ... Şubesi'nin 30/12/2021 tarihli 34.000,00-TL bedelli ve 31/01/2022 tarihli 75.000,00-TL bedelli çeklere ilişkin, Birleşen dava ise; 28.02.2022 tarihli 95.000TL'lik ve 31.03.2022 tarihli 100.000 TL'lık çeklere ilişkin davacının yetkili ve meşru hamil olup olmadığı, çekin elinden rızası hilafına çıkıp çıkmadığı, çıkmış ise davalının çekin iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, TTK'nın 792 maddesi kapsamında davalı için çek istirdadı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava dışı ... Ltd.Şti.'nin ... Şubesi'ndeki çek hesabından dava dışı ... Ltd. Şti. adına 31.01.2022 tarihinde keşide edilen 75.000,00 TL bedelli çekin, dava dışı ... ... ... tarafından davalı ...’a, daha sonra dava dışı ... ...

A.Ş.'ye ve faktoring şirketine ciro edildiği, 01.02.2022 tarihinde çekin bankaya ibrazında İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasında ödeme yasağı kararı gereğince herhangi bir işlem yapılmayarak iade edildiğinin belirtildiği, 34.000,00 TL bedelli çekin ise yine aynı hesaptan aynı şirkete karşı 30.12.2021 tarihinde keşide edildiği, çekin aynı şekilde ciro edildiği ve banka tarafından ödeme yasağı gereğince 30.12.2021 tarihinde işlem yapılmayarak iade edildiğine dair şerh düşüldüğü, davacı tarafça 06.12.2021 tarihli dava dilekçesi ile zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı, ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/...

Esas sayılı dosyasında davalı ...’ın vekili vasıtası ile müdahale talebinde bulunarak, çeklerin kaybolma iddiasının gerçeği yansıtmadığını, iki çekin müvekkilinde bulunduğunu, davacının çek üzerinde hak sahibi olmadığını iddia ettiği, davacının dava dilekçesinde, çeklerin lehtarı dava dışı şirket adına düzenlemiş olduğu, 23.11.2021, 24.11.2021 tarihli e-fatura örneklerini, 22.10.2021 tarihli tahsilat makbuz örneğini ibraz ettiği, çek iptali davasında davalının müdahalesi üzerine istirdat davasını açtığı, ilgili çek istirdatı dosyasında verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırıldığı, davalı tarafından, ....

İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasında, dava dışı çek keşidecisi ve lehtarı şirket ile çekteki ciranta ... ... ... hakkında, dava konusu çeklerinde yer aldığı toplam dört adet çekten dolayı 345.994,53 TL alacağın tahsili amacı ile kambiyo senetlerine özgü İcra takibi başlattığı, takip tarihinin 23.05.2022 olduğu, davacı tarafça 01.12.2021 tarihinde ...

Polis Merkezi Amirliğine şikayette bulunduğu, şikayetinde ... işyerini işlettiğini, işi gereği çek alışverişi yaptığını, çeklerin olmadığını farkettiğini belirterek, bulunmasını ve teslimini talep ettiği, dava dışı ciranta ... ... ...’ın 23.06.2022 tarihli ...

Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2022/... soruşturma sayılı sorgulama tutanağına geçen beyanında, elektrik malzemeleri satarak geçimini sağladığını, ...’ın eski müşterisi olduğunu, Ekim 2021 yılı içerisinde Ömer’in iş hanındaki işyerine gittiğini, masanın üzerinde o gün dört adet çek olduğunu, kendisinin yaptığı iş nedeniyle iflas ettiği için ve borçlarının olduğunu için o an şeytana uyarak masada bulunan dört çeki çalarak gittiğini, daha sonra bu çekleri ... isimli şahsa ... kulesinin önünde çay bahçesinde çekleri çalmış olduğu tarihten yaklaşık iki gün sonra borcu karşılığı verdiğini ancak birkaç ay sonra çekleri çaldığını söylediğini,

hatta kendisinin batık olduğunu bu şahsın bildiğini, çekleri ciro yaparak teslim ettiğini, aradan geçen sürede şahsın çekleri faktoring şirketine kırdırmak için gittiğinde olumsuz yanıt aldığını, akabinde çeklerin ödeme tarihlerini beklediğini icra takibine konu ettiğine dair beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/... esas 2022/... karar sayılı ilamının incelenmesinden; davacı ... tarafından çek iptali davası açıldığı, bu davaya müdahil olan ... ... tarafından çeklerin mahkemeye ibraz edilmesi sebebiyle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği görülmüştür.

... Asliye Ceza Mahkemesinin 02.04.2024 tarih 2022/... Esas 2024/... Karar sayılı kararında işbu davamıza konu çeklere ilişkin yapılan yargılama neticesinde sanık ... ... ... hakkında hırsızlık suçundan TCK 142/2-h maddesi uyarınca cezalandırılmasına karar verildiği görülmüştür.

Davalı ... ... hakkında suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçuna ilişkin Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair verilen karar 05.02.2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

TTK 792. maddesi uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı hamilin, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü olmadığı, aksi halin kabulünün kıymetli evrakın “mücerretlik” ilkesini ortadan kaldıracağı, Hukuk Genel Kurulu 2012/19-185 Esas 2012/386 Kararında da; kötü niyetten maksadın, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmak olarak kabul edilmiştir.

Somut olayda, davalı ... ... hakkında suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçuna ilişkin kovuşturmaya yer olmadığına dair verilen kararın 05.02.2024 tarihinde kesinleştiği, ... Asliye Ceza Mahkemesinin 2022/... Esas 2024/...

Karar sayılı kararında işbu davamıza konu çeklere ilişkin yapılan yargılama neticesinde, sanık ... ... ...'ın ticari ilişki içerisinde olduğu müştekinin ofisine giderek masanın üzerinde bulunan 4 adet çeki çalarak ... ...'a olan borcunu ödemek suretiyle hırsızlık suçunu işlediğinin sabit olduğu,

her ne kadar dava dışı ciranta çekleri çaldığını ve davalıya verdiğini belirtmiş ise de aynı ifadesinde davalıya çekleri verdiği anda çeklerin çalıntı olduğunu söylemediğini ifade ettiği hususları ve tüm dosya kapsamı nazara alındığında, davacı tarafından TTK'nın 792. maddesi gereğince davalının dava konusu çekleri kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediği kanaatine varıldığından açılan davanın ve birleşen davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza