İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/102 K.2025/641

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ... Turizm Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. İle arasında bayilik sözleşmesi 2014 yılında imzalandığını, bayilik ilişkisinin 2014 yılından itibaren sözleşme ve protokoller yenilenerek sürdürüldüğünü. Taraflar arasında en son 01.07.2019 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve 01.07.2019 tarihli Bayilik Protokolü akdedildiğini.

01/07/2019 tarihli sözleşmeyi imzalarken, ceza-i şart da dahil olmak üzere geçmiş sözleşme dönemlerinden kaynaklanan her türlü hak ve alacak saklı tutulduğunu; sözleşmeye göre davalıya 01.03.2020 tarihine kadar bayilik hakkı tanındığı; ancak davalının ....

Noterliğinin 10.09.2019 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın fesih ettiğini; feshin haklı bir nedene dayanmadığını; sözleşmenin erken feshedilmesi sebebiyle sözleşme sonuna kadar satış yapılması gereken yakıt karının talep edildiğini;

ayrıca davalının cari hesap ilişkisi kapsamında 9.160,54 TL alacağının bulunduğunu, Davalıya sözleşme kapsamında ariyetlerin teslim edildiğini, ancak ariyetlerin iade edilmediğini, bu kapsamda ariyetlerin aynen iadesi, mümkün olmazsa nakden iadesinin talep edildiğini, ariyetlerin tespiti için keşif yapılmasını, gecikme sebebiyle davalının cezai şart ödemesi gerektiğini belirterek sözleşmenin olağan süresine göre hesaplanacak kar mahrumiyetinin şimdilik 1.000-TL' lik kısmının.

9.160,54-TL cari hesap alacağının, Davalıya teslim edi mümkün olmaması halinde ariyetlerin aynen iadesi, mümkün olmaması halinde ariyetlerinin bedellerinin karşılığı olan şimdilik 1.000.-TL kısmi alacağın, protokolün 3.1.4 maddesi uyarınca ariyetlerin teslim edilmemesi ve teslimde gecikme olmasından kaynaklanan ceza- i şart alacağının şimdilik 1.000.-TL kısmına hükmedilmesini, dava tarihinden itibaren taraflar arasındaki sözleşme şartları uyarınca hesap edilen avans faizine 20 puan eklenmek sureti ile tespit edilecek faiz oranında faiz işletilmesine,

kabul edilmez ise dava tarihinden geçerli olmak üzere avans faizi oranında faiz işletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun olarak tebligat çıkartılmasına rağmen davaya cevap vermemiş olduğu görülmüştür.

DELİLLER

Dosya kapsamındaki dava dilekçesi, ekleri ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir.

Mahkememizin 03/10/2023 tarihli celsesinin 2 numaralı ara kararı gereğince dosyanın bilirkişilere tevdine karar verilmiş olup, bilirkişilerin 09/01/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak,

"Sözleşmenin davalı tarafından haksız feshi halinde kar kaybına ilişkin talepte bulunabileceği, ancak sözleşmede taahhüt edilen ürün miktarı kararlaştırılmadığından sözleşme çerçevesinde bir kar kaybı hesabı yapılamadığı, kar kaybının ispatına yarar başkaca bir delilin de olmadığından kar kaybının belirlenemediği,

Ariyetlerin sözleşme kapsamında davalıya teslim edildiği, dosyada yer alan tutanağa göre, Alpet giydirmelerinin söküldüğünün tutanak ile tespit edildiği, tutanağın teslim eden ve teslim alan kısmında imzaların yer aldığı, değerlendirmenin sayın mahkemeye bırakıldığı,

Ariyetlerin geç teslimine ilişkin Bayilik Protokolünün “Ariyetlere İlişkin Yükümlülükler” başlıklı 3.1.4 maddesinde ifaya eklenen cezai şart öngörüldüğü, günlük dolar cinsinden cezai şartın sözleşmenin fesih tarihi olan 10/09/2019 tarihinde merkez bankasının dolar satış kuruna göre 1000 TL karşılığı dolar olduğu, buna göre 174,46 USD cezai şartın olduğu, fesih tarihi ile dava tarihi arasında 1255 gün için toplam 218.947,30 USD cezai şart hesaplandığı, sözleşme hükmüne göre takdir ve değerlendirmenin sayın mahkemeye ait olduğu,

Defter incelemesi kapsamında, cari hesap bakiyesinin 9.160,54 TL olduğu tespit edildiğini,.." yönünde görüş bildirmişlerdir.

Bilirkişilerin 22/04/2024 tarihli ek raporunda sonuç ve özet olarak,

"Davacı ve davalı arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesinin yürürlük tarihleri ve sonlandırma tarihleri elle doldurulmuş ve birbirini tamamlar vaziyette olmayışı, yukarıda bilginize sunduğumuz sözleşme resminde beş yılın üzerinin çizilerek 01.03.2020 yazılmış olması gibi alakasız bir sözleşmenin görünümü,

Dosyada mevcut Sözleşmelerde ve taahhütnamede davalının taahhüt miktarına rastlanılmamış sadece X işaretleri ile belirsiz olduğu vurgulanmış, dolayısıyla X taahhüt miktarı bilinmeyen olduğuna göre, akaryakıtın ne kadar eksik alındığını hesaplamanın mümkün olmadığı,

Eksik miktar belirlenmediğinde de kar kaybından bahsedilemeyeceğine dair kanaatimizi kararı tarafınıza ait olmak üzere raporumuzu bilgilerinize sunarız" yönünde görüş ve kanaat bildirmişlerdir.

Mahkememizin 04/06/2024 tarihli celsesinin 1 numaralı ara kararı gereğince dosyanın bilirkişilere tevdine karar verilmiş olup, bilirkişilerin 09/09/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak,

"Değerlendirmelerimiz, asli ve nihai hukuki takdiri ile tavsifi HMK m. 266/c.2 ve m. 279/f4 hükmü ile 6754 sayılı Kanun m.3/f.3 hükmü icabı tamamen ve münhasıran Mahkemeye ait olmak üzere Sayın Mahkemenin takdirine saygıyla arz olunur.

Ancak, Muhterem Mahkemeyi bilirkişi görüşü takyit etmediğinden, sayın yargı makamının tamamen davacı savları veya tamamen davalı savunmaları yönünde hüküm kurmakta bütünüyle muhtar olduğu, meselenin asli ve nihai hukuki tavsifinin sadece Sayın Mahkemeye ait bulunduğu tartışma dışıdır." yönünde görüş bildirmişlerdir.

... ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğü' ne müzekkere yazılarak, Mahkememiz davacısı ... Vergi numaralı ... Petrol Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 2019/2020 yıllarına ait gelir vergi beyannamelerinin Mahkememizin 2023/102 esas sayılı dosyasına gönderilmesi istenilmiş olup, yazı cevaplarının dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Bilirkişilerin 10/01/2025 tarihli ek raporunda sonuç ve özet olarak,

"Değerlendirmelerimiz, asli ve nihai hukuki takdiri ile tavsifi HMK m. 266/c.2 ve m. 279/f.4 hükmü ile 6754 sayılı Kanun m.3/f.3 hükmü icabı tamamen ve münhasıran Mahkemeye ait olmak üzere Sayın Mahkemenin takdirine saygıyla arz olunur.

Ancak, Muhterem Mahkemeyi bilirkişi görüşü takyit etmediğinden, sayın yargı makamının tamamen davacı savları veya tamamen davalı savunmaları yönünde hüküm kurmakta bütünüyle muhtar olduğu, meselenin asli ve nihai hukuki tavsifinin sadece Sayın Mahkemeye ait bulunduğu tartışma dışıdır." yönünde görüş bildirmişlerdir.

Bilirkişi raporlarının taraflara usulüne uygun olarak tebligat çıkartıldığı, tarafların rapora karşı beyan ve itiraz dilekçelerini dosyaya ibraz ettikleri görülmüştür.

Davacı vekilinin ıslah dilekçesini dosyaya ibraz ettiği, davalı vekiline tebligat çıkartıldığı, davacı vekilince ıslah harcının mahkememiz veznesine yatırıldığı görülmüştür.

GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık konusunun, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi feshinden kaynaklanan zararların tazmini noktalarında toplandığı anlaşıldı.

Davalı ile davacı arasında yapılan bayilik sözleşmesi kapsamında akaryakıt dağıtıcısı olan davacı tarafından verilen akaryakıtın davalı tarafından satılmasına ilişkin anlaşma sağlandığı, bu şekilde yapılan ticari işleyiş ile davacının alım satım farkından kar sağladığı,

Davalının fesih sebebinin davacının yükümlülüklerini yerine getirmemesinden kaynaklı olduğu tespit edilse de bu yerine getirilmeyen yükümlülüklerin somut yönden ispatının davalı tarafından yapılmadığı alanında uzman bilirkişilerce tespit edildiği, kanunda düzenlenen sözleşme fesih hakkının olayda kullanılmadığı dolayısıyla davalının fesih işleminin haksız fesih olarak mahkememizce kabul edilmiş olup,

Haksız fesih ile sözleşmenin sona erdiği kabul edildiğinden davacının sözleşmeden kaynaklı cezai şart alacağına hak kazanacağı tespitine varılarak, dosya arasına alınan bilirkişi raporu ile hesaplanan cezai şart tutarının 4.125.392,65 TL olduğu, fakat yüksek yargı kararları mevcut içtihatlar doğrultusunda mahkemenin bu cezai şart konusunda indirim taktir hakkı tanıdığı , mahkememizce de ıslah dilekçesi ile talep edilen 100.000 TL cezai şart bedelinin olaya ve hakkaniyete uygun olduğu kanaatine ulaşılarak cezai şart miktarının bu talep yönünde kabulüne karar verildiği,

Ariyetler ve kar mahrumiyeti yönünden yapılan incelemede ise , sözleşme devam etseydi kalan 173 günlük sözleşme süresince yapılan hesaplama ile 2.970,00 TL kar mahrumiyetinin alanında uzman bilirkişilerce hesaplandığı , bu hesaplamanın çelişki içermediği hükme aykırılık taşımadığı kanaatine ulaşıldığından mahkememizce kabul edildiği, ariyet iade taleplerinin değerlendirilmesinde ise kimlik giydirmelerinin davalı tarafta mevcut olduğu, bu giydirmelerin iadesinin sektörel açıdan alanında uzman bilirkişilerce değerlendirilmesinde uygun olmayacağı görüşünün hakim olduğu dolayısıyla giydirme ücretlerinin davacıya ödenmesi hususunun uygun olacağı, bu ücretlerin yapılan hesaplamayla 78.908,00.-TL olarak belirlendiği ve karara esas olarak bu tutarın alınması ile

Tüm açıklanan bu nedenlerle mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun olduğu anlaşılmakla rapor dikkate alınarak davanın ıslah dilekçesi doğrultusunda kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuş olup, asıl alacağa dava tarihinden itibaren avans faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HUAK 18/A-(13) ve (14). Fıkrası hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No: 2022/... sayılı dosyasından arabulucuya 3.200,00 TL tarife bedeli üzerinden kesilen Serbest Meslek Makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği de dikkate alınarak davacı ve davalı aleyhine arabulucuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır