İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/206 K.2023/678

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı taraf arasında 10/12/2012 tarihli barter sözleşmesinin imzalandığını, müvekkili tarafından davalı şirket ile yapılan barter çek sistemine kayıt sözleşmesinin sadece tek bir işe ait olduğunu ve bu nedenle sisteme kayıt olunduğu bilgisinin verildiğini ve ... ...'a ait komisyonun müvekkili tarafından ödenmesi halinde, ... ... ile olan ticari ilişkinin gerçekleşmemesi koşulunda ödenen komisyonun davalı şirket tarafından kendisine geri ödeneceği şartıyla sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olarak zeyilname düzenlendiğini, bu sözleşmenin imzalanma amacının,

dava dışı 3. Kişi ... ... isimli şahıs ile müvekkilinin yetkilisi olduğu şirket arasında gerçekleşen barter çeklerinin devrine ilişkin olduğunu, devrin onaylanabilmesi için ... ... ile davalı taraf...şirketi arasında yaptığı sözleşmeye göre ... ...'DAN tahsil edilmesi gereken %5 oranındaki komisyon tutarı ... Bankası ...

Şubesi 20/03/2013 keşide tarihli, İstanbul Keşide yeri, 135.000-TL bedelli çekin müvekkili tarafından davalıya verildiğini ve vadesinde ödenmediğini, gerek 10/12/2012 tarihli müvekkil ile davalı taraf arasında imzalanan "Çek Tahsil ve Makbuz Belgesi" başlıklı belgede, ve gerekse aynı tarihte imzalanan sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası mahiyetine haiz "Zeyilname"de anlaşma sağlandığı üzere "Sözleşmede öngörülen %5 tutarındaki komisyon ... tarafından ... ... adına ödendiği için;

... iş bu sözleşmeyi dilediği zaman feshedebilir ve vermiş olduğu komisyonu veya çeki aynen iade alabilir" şeklinde müvekkiline tek taraflı fesih hakkı ve ödenen bedelin koşulsuz geri verileceğine ilişkin davalı şirket tarafından hak tanındığını, Zeyilname'de ve çek tahsil makbuz belgesinde müvekkili ...'E sözleşmeyi sebep göstermeden fesh edebileceğini ve davalıya 20/03/2013 vade tarihli çek ile ödediği %5 tutarındaki 135.000,00-TL veya çeki aynen iade alabileceği koşulu davalı tarafından garanti altına alındığı için, müvekkili ile davalı taraf arasında iş bu sözleşme ve zeyilname imzalandığını ve 135.000-TL ödendiğini,

ayrıca dava dışı üçüncü kişi ... ... ile müvekkili arasındaki sözleşmede müvekkili tarafından haklı olarak feshedildiğinden dolayı Barter çeklerinin kullanım imkanı da doğmadığını, bu nedenle müvekkili tarafından zeyilname ile kendisine hak tanınan fesih hakkını kullanarak sözleşmenin feshedildiğini ve ödenen 135.000,00- TL'nin kendisine 3 gün içerisinde ödenmesi ihtarını içerir ...

Noterliğinin ... yevmiye no'lu, 15 Nisan 2014 tarihli ihtarnamesinin davalıya gönderildiğini, müvekkili tarafından gönderilen ihtarnameye davalı tarafın ...

Noterliğinin 09120 Yevmiye numaralı ve 22/04/2014 tarihli ihtarnamesi ile cevap verdiğini, bu cevabi ihtarda davalı tarafın şirketlerinin bir bağlayıcılığı olmadığını, 135.000-TL'nin ... ...'DAN talep edilmesi gerektiğinin bildirildiğini, dilekçe ekinde sunulan Zeyilname ve Çek Tahsil Belgesinden de anlaşılacağı üzere, bu anlaşmaların tarafının ... ... olmadığını, davalı şirket olduğunu, Zeyilaneme borçlandırıcı bir tasarrufu içerdiğini davalı şirketin 3. Bir şahıs adına borçlandırıcı bir eylemde bulunamayacağını, yapılan anlaşmaların tamamen davalı ... bağlayıcı nitelikte olduğunu,

davalının zeyilname ile verdiği taahhüt ve kabulü doğrultusunda müvekkilinin davalı şirkete ödeme yaptığını, ödemeyi aldıktan sonra sorumluluklarının olmadığını, yok, 3. Kişiden alacağını talep minvalinde cevap verilmesi, açıkça davalının kötüniyetli olarak hareket ettiğini gösterdiğini, davanın kabulüne, müvekkili tarafından davalı şirkete 20/03/2013 tarihinde ödenen 135.000,00-TL'nin zeyilname ve çek tahsil belgesi doğrultusundaki anlaşma gereğince 22/04/2014 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile davalı tarafından müvekkiline geri ödenmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

DELİLLER

... Sulh Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak 2014/... D.iş sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden bir örneğinin mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

...'na müzekkere yazılarak ... TİCARET ANONİM ŞİRKETİ'nin ticaret sicil kayıtlarının çıkartılarak Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... 'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davacısı ... Tc Kimlik Numaralı ...'ün Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davacısı ... Tc Kimlik Numaralı ...'ün Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Bankası ... Şubesi'ne müzekkere yazılarak bilgileri yazılı çek ile ilgili olarak, Bankaca verilip verilmediği, bankaca verilmiş ise çekin ait olduğu hesabın kime ait olduğunun, bankaya ibraz edilip edilmediğinin, ibraz edilmişse ibraz edenin açık kimliği ve adresinin, ibraz sonucu yapılan işlemin, bu yazının bankaya geliş tarihinden önce mi sonra mı ibraz edildiğinin araştırılarak mahkememize bilgi verilmesi istenilmiştir.

... başkanlığına müzekkere yazılarak Mahkememiz davacısı ... Tc Kimlik Numaralı ...'ün Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki barter sözleşmesi uyarınca ödenen paranın iadesi istemine ilişkindir.

Görev, HMK md. 114 uyarınca dava şartıdır ve mahkeme tarafından re'sen gözetilir. Ticaret mahkemelerinin görevi TTK md. 4'te düzenlenmiştir. Bu maddeye göre her ticari dava ticaret mahkemesinin görevinde değildir. Bir davanın ticaret mahkemesinde görülebilmesi için mutlak veya nispi ticari dava olması gerekir. Mutlak ticari davalar TTK'da düzenlenen konulara ilişkin olup, davanın taraflarının tacir olup olmaması önemli değildir.

Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın da tacir olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olan davalardır.

Yargıtay 20. HD'nin 2019/391 Esas ve 2019/1391 Karar sayılı ilamında "Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerekir.

Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez." şeklinde karar verilmiştir. Yine aynı kararda "Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, Kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez." şeklinde ticari davaların ve ticari işlerin ayrımına vurgu yapılmıştır.

Davacı hakkında yapılan araştırma sonucu, davacının tacir olmadığı anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmenin konusu, barter sistemine ilişkin üyelik ile üyenin barter hizmetinden faydalanmasıdır. Davacının bu sözleşme uyarınca davalı tarafından kurulan ve işletilen barter sistemine üye olduğu ve bu sistem içinde iş yaptığı anlaşılmıştır.

İadesi talep edilen meblağ, tahsil edilen çek bedeline ilişkin olup, çekin davacının yetkilisi olduğu şirket tarafından düzenlendiği görülmüştür. Ancak husumetin barter şirketine karşı, üyelik sözleşmesinden dolayı yöneltildiği kanaatine varılmıştır. Bu durumda uyuşmazlığın taraflar arasındaki barter üyelik sözleşmesi hükümlerine göre çözülmesi gerekmektedir. Hukuki niteliği itibariyle barter üyelik sözleşmeleri TTK’da sayılan mutlak ticari davalardan değildir.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan sebeplerle davacının tacir olmaması ve dava konusunun mutlak ticari davalardan olmaması sebebiyle mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır