İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/350 K.2024/579

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; sözleşmenin tarafı olan şirketleri ...Limited Şirketi ve... Limited Şirketi) ile ... Anonim Şirketi (anlaşmadaki tanımı ...) arasında 01.03.2018 başlangıç tarihli “...

A.Ş. ...Anlaşması ve Ekleri” imzalandığını, münhasırlık içeren bu anlaşmanın, anlaşmanın 3 ve 7.5 maddeleri gereği 5 yıllık sürenin bitiminde yani 28.02.2023 tarihinde ayrıca bir ihtar ya da ihbara gerek olmaksızın kendiliğinden sona erdiğini, şirketlerinin, ...,...ve ...marka otomobillerin Ordu ilindeki yetkili satıcısı ve servisi olduğunu, bahse konu anlaşmanın 1.1 maddesinde anlaşmanın konusunun, davalının Türkiye portföyünde bulunan her nevi madeni yağ, gres ve özel müstahzar ürünlerini müvekkiline satmak ve teslim etmek, müvekkilinin de bu ürünleri davalıdan münhasıran anlaşma şartlarına göre satın almak,

teslim almak ve bedellerini ödemek olduğunu, müvekkili şirketlerin asıl işinin Ordu ilinde olan ..., ... ve ...firmalarına ait araçların bakım ve servis işlerinde yetkili bayii olarak araçların servis hizmeti olduğunu, bu tedarik anlaşmasının da şirketlerilerinin bu işin hacmi nedeniyle kurulduğunu, 5 yıl süren bu anlaşmanın, taraflarca feshedilmemiş olup anlaşmada belirtilen hükümler gereği 5 yılın sonunda kendiliğinden sona erdiğini, müvekkili şirketlerin, münhasırlık şartları taşıyan ve şartları çok ağır hükümler içeren,

yürürlükte olduğu her geçen gün katlanılması imkansız hale gelen bu anlaşmanın münhasırlık kuralına anlaşma sonuna kadar sadık kaldığını ve tüm servislerinde tüm yağlarını davalıdan tedarik ettiğini, müvekkillerin anlaşmanın münhasırlık şartlarını ihlal eder tek bir davranışı bulunmamasına rağmen davalının, anlaşmanın bitiminde asgari alım taahhüdüne uymadıkları gerekçesiyle müvekkili ...

Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından bu anlaşma gereğinin, şirketleri tarafından ödenen peşin iş geliştirme desteği ödemesi teminatı olarak kendisine verilen, ... Bankası A.Ş.

Ordu Şubesi’nin 22.02.2019 tarihli...sayılı miktarı indirilmiş haliyle 2.050.000.00-TL’lik teminat mektubunu tazmin ettiğini, işte bu davanın da bu haksız tazmin edilen 2.050.000,00 TL nın iadesi/istirdatı talepli itirazın iptali davası olduğunu, davalı tarafın, asgari alım taahhüdünün 5 yıllık dönem sonunda eksik alınan 59.105 Lt yağın karşılığı olarak verdiği peşin iş geliştirme desteğinin tamamını teminat mektubunun tazmin yoluyla tahsil etmiş olduğunu, bunu da teminat mektubunun kendisine sağladığı hakim durum nedeniyle sağladığını, bu durumun tamamen hukuksuz, anlaşmaya kanuna ahlaka aykırı bir durum olup,

davalarının davalı Shell şirketinin hukukla yüzleşmesi davası olduğunu, davalı tarafın müvekkillerine 2.360.000,00-TL peşin iş geliştirme desteği ve 120.000,00-TL pazarlama aktiviteleri katılım payı verdiğini, vermiş olduğu bu para için müvekkilinden başta 2.480.000,00-TL’lik teminat mektubu aldığını, her yıl kesilen ciro primi faturaları ile bu teminat mektubundan indirim yapıldığını ve kalan 2.050.000,00-TL’lik teminat mektubunun asgari alım taahhüdüne uymadıkları gerekçesiyle 17/03/2023 tarihinde tazmin edilip paraya çevrildiğini, davalarının ve icra takibinin bu haksız teminat mektubu tazmin işleminin geri ödenmesi,

istirdatı, tahsili için olduğunu, eksik ürün alımında teyitleşilmiş şekliyle, mahsuplaşma ve şartlı ödeme nedeniyle borçlarının olmadığını, ceza koşulunun kalmadığını, mücbir sebep nedeniyle asgari alım taahhüdü gereği cezai şart talep edilemeyeceğini, en önemlisi davalı tarafça 5 yıllık sözleşme süresi boyunca (6 dönem içinde) ve sonunda noterden gönderilen hiçbir yasal ihtarname olmadığını, bayiilik ilişkisinin devam ettiğini, ürün tesliminin devam ettiğini, sözleşmenin feshedilmediğini, her bir sözleşme yılı sonunda ciro primi faturası ile mahsuplaşma yapıldığını ve bu uygulama ile kendilerinde haklı güven duygusunun oluştuğunu,

bu uygulama ile asgari satınalma koşulunun kalmadığını beyanlarla borçlunun İstanbul ... İcra Dairesi ...

E. sayılı icra takibine yaptığı İtirazının iptaline, borçlunun takip konusu likit tanımlı 2.051.811,30-TL borcu takip dosyasında belirtilen reeskont-avans faiziyle ödemesine ve takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere haksız icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından kendisine diğer müşterilerden farklı satış fiyatı uygulandığı buna rağmen daha sonrasında sözleşmenin iptali talep ve dava edilmediğinden ve ayrıca sözleşmenin ifasına devam edildiğinden davacının gabin ve ürün fiyatı ile ilgili haksız iddialarının bu aşamada hukuken dinlenemeyeceğini, diğer yandan davacı şirket tarafından ürün alım taahhüdünün yıllık dönemler içerisinde talep edilmemesi nedeniyle daha sonradan talep edilemeyeceğinin iddia edildiğini ve buna ilişkin olduğu iddia edilen Yargıtay Kararları'nın sunulduğunu,

ilgili emsal olduğu iddia edilen kararların cezai şart talebine ilişkin olup huzurdaki davanın konusunun cezai şart bedeli tahsili olmadığını, peşinen ödenen avans tutarların iadesi olduğunu, bu kararların davaya emsal olarak gösterilmesinin ilgisiz olması nedeniyle hatalı olduğunu, ayrıca kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için böyle düşünülse dahi sözleşme hükümleri uyarınca yine bu kararların huzurdaki davaya emsal olmasının mümkün olmadığını,

davacı şirket tarafından akdedilen anlaşma uyarınca 121.500 litre alım yapılması taahhüt edilmesine rağmen sözleşme süresi içerisinde müvekkili şirketten 62.395 litre alım yapıldığı ve bu nedenle de 59.105 litre eksik alım bulunduğunun açık olduğunu, sözleşme hükümleri uyarınca hesaplanacak kur kriterleri doğrultusunda davacı şirketin müvekkili şirkete iadesi gereken tutarın 5.826.106,37 TL olduğu da yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde tespit edileceğini, bu kapsamda müvekkili şirket tarafından davacı şirkete Beyoğlu ...

Noterliği'nin 06.12.2022 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin ve ayrıca Beyoğlu ...

Noterliği'nin 01.03.2023 tarih ve ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiği yazılı delilleri ile sabit olduğundan artık alacak talep edilemeyeceği ve TTK.21/3 madde uyarınca alacağın ortadan kalktığı iddialarının da hukuken yersiz olduğunu, müvekkili şirket tarafından alacaklı olunduğu açık bir şekilde yazılı olarak da ihtar edilmiş olup davacı şirketin bu konuda bir ihtarname dahi düzenlemeyerek sadece cevabi ihtarnamesine T.T.K..

21/3 maddeden bahsetmesi ile alacağı ortadan kaldıramayacağının da açık olduğunu, dolayısıyla ilgili sözleşme hükümleri kapsamında davacı şirketin geri ödemesi gereken tutarın belirlenerek davacıya ihtar edilmişse de davacı şirket tarafından müvekkili şirkete borçlu olunmadığı iddia edilerek ödemeden imtina edildiğini, bu nedenle de müvekkili şirketin alacaklı olduğu tutarın bir kısmının alacakların teminatı olarak verilmiş bulunan teminat mektubunun tazmin edilerek tahsil edildiğini,

buna karşılık müvekkili şirketin halen alacaklı olduğu bilirkişi incelemesi ile açığa çıkacağını beyanlarla huzurdaki haksız ve hukuka aykırı davanın gerek usuli ve gerekse de esasa ilişkin tüm itirazları uyarınca reddine,yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dosya kapsamındaki dava dilekçesi ve ekleri, Arabuluculuk Son Tutanağı, İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...9 Esas sayılı takip dosyası, bilirkişi raporu ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir.

... A,Ş. ... Anlaşması ve Ekleri, ihtarnameler, taraf yazışmaları, birkısım banka kayıtlarının dosya kapsamında mevcut olduğu görülmüştür.

İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davacı...Limited Şirketi tarafından davalı... Anonim Şirketi aleyhine 2.051.811,30.-TL tutarındaki toplam alacak üzerinden icra takibi yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, buna göre davanın, İİK.67/1 maddesinde yazılı 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce 30/11/2023 tarihli celsede dosyanın MM..., Sektör Bilirkişisi...ve Sözleşmeler Alanında Uzman ...'a tevdii edilmesine karar verildiği, düzenlenen bilirkşi heyeti raporunda sonuç ve özetle;

"VI. SONUÇ ve KANAAT:

Davacı / Davalı / Dava dışı firmalar tarafından düzenlenen/alınan faturaların Davacı / Davalı / Dava dışı tarafın Yasal Defterlerinde yer aldığı, defterlerin yasaların emrettiği şekilde tutulduğu, Faturalarla ilgili Mali idareye yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapıldığı, belgelerin kaydedildiği, Davacı / Davalı / Dava dışı tarafın Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanun öngö eler içinde yaptığı, Dava dışı / Davacı / Davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu kararın Sayın Mahkemeye ait olacağı,

Davacı tarafın belirttiği üzere davalı tarafından önce 23.06.2023 tarihinde “...” (Ceza Faturası) açıklaması ile düzenlenen KDV Dahil (9018) 4.619.834,09 TL değerindeki fatura Davacının Noter kanalı ile iadesinden sonra iptal edilmiş olup sonrasında davalı tarafından “Yatırım İadesi” açıklamalı olarak aynı değerde Not kısmında “Sözleşmenin Ek2 4.1. hükmü uyarınca geri ödenecek yatırım bedeli” açıklama olan e fatura düzenlemiş olup, Davacı taraf Kanuni Defterlerinde yer almayıp,

Davalı taraf kanuni defterlerinde 07.07.2023 tarih ... yevmiye madde numarası kayda alınmıştır.Davacı tarafından sunulan, Davalının ürün teslimlerinde düzenlediği fatura görsellerinde Davalının düzenlediği fatura üzerinde “Cezai şart” alınacağına dair bir metne rastlanmamıştır.

Taraflar arasında yapılan sözleşmenin 1.3 maddesinde *Peşin İş Geliştirme Desteği'nin 6 taksitte (faiz, cezai şart vb. hususlar olmadan) geri ödeneceğinin belirtildiği, yine aynı maddede bu ödemelerin her bir protokol yılı sonunda yapılacağının belirtildiği,

Sözleşmenin 4.1.1 maddesinde Davacı bayinin bir protokol yılında eksik alım yapması durumunda avans tutarı kapatmayan tutarı Davalı firmaya ödeyeceğinin belirtildiği, buna rağmen 5 yıllık sürede herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi, eksik alımlarla ilgili Sözleşmenin bitmesine 3 ay kala (6.12.2022 Noter ihtarı) Davalı firmanın talepte bulunduğu,

Heyetimiz sektör bilirkişisinin yaptığı değerlendirmeler ile sektörel uygulamalar, her bir sözleşme yılı sonunda ciro primi faturası ile mahsuplaşma yapılması, bu uygulama ile asgari satın alma koşulunun kalmadığı noktasında davacıda haklı güven oluştuğu hususları hukuki görünüş nazariyesi de dikkate alındığında; davacının iade ettiği avans tutar haricinde asgari alım taahhüdüne aykırılık nedeniyle sözleşme kaynaklı bir cezai şart talep etmesinin, davacı tarafından davalıya verilen teminat mektubunun nakde çevrilmesinin makul olmayacağı,

Öte yandan, taraflar arasındaki Sözleşmede yer alan 121.500 LT madeni yağ alma şeklindeki asgari alım taahhüdüne rağmen 59.105 LT eksik alım yapıldığının tespit edilmesi ve bu miktarların her iki tarafın ticari defterlerinde sabit olması karşısında davalının teminat mektubunu nakde çevirmesinin uygun olabileceği,

Sayın Mahkemenizin farklı karar vermesi durumunda alternatif hesaplamaların rapora eklendiği, Davalının 6.12.2022 tarihli ihtarı dikkate alınarak sadece 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan dönem için sözleşme maddesine uygun “İade” talep edebileceği, bu tutarında tüm sözleşme dönemi için Sektörel değerlendirmede hesaplandığı üzere 2.867.486.-TL olacağı,

Davacı tarafın sözleşme kapsamında Davalı tarafa ödediği (Havale/1.337.421.-TL + Banka teminat Mektubu/ 2.050.000.- TL) 3.387.421.- TL'dan düşülmesi durumunda Davacının (3.387.421.- TL - 2.867.486.- TL) 519.935.- TL'a Dava tarihi itibari ile Alacağı olacağı,

Tespit, değerlendirme ve kanaatine varılmış olmakla birlikte, yapılan değerlendirmeler sadece usul ekonomisine hizmet etme amacı taşımaktadır, herhangi bir şekilde hukuki görüş beyanı içermemektedir." şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiştir. Taraf vekillerince bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarda bulunulmuştur.

Taraflar arasındaki ihtilafın; İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali şartları oluşup oluşmadığı, ... Bankası A.Ş. Ordu Şubesi'nin 22/02/2019 tarihli ... sayılı teminat mektubunun haklı olarak tazmin edilip edilmediği noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf iddia ve savunmaları, icra takip dosyası, alınan bilirkişi heyet raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasındaki ihtilafın konusunun ürün alım kaynaklı cezai şart ve buna bağlı teminat mektubu tazmini olup taraflar eksik alınan ürünün 59.105 It olduğu konusunda da mutabık kalmışlardır. Sözleşmenin erken feshi veya buna bağlı cezai şart konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı tarafından davacı ... Otomotiv'e ait 2.050.000.- TL'lik teminat mektubu cezai şart gerekçesiyle nakde çevrilmiştir. Taraflar eksik alımlarla ilgili cezai şart hesaplamasının yöntemi konusunda ihtilaf yaşamaktadır.

Dava konusu somut olayda davacı, taraflar arasındaki anlaşma gereğince davalı tarafından davacıya, her bir protokol yılı sonunda davacı tarafından 6 taksitte geri ödenmek ve davacı işletme sermayesi olarak kullanılmak üzere 2.360.000,00-TL peşin iş geliştirme desteği ve 120.000,00 TL pazarlama aktiviteleri katılım payı verildiğin, verilen bu para için davacıdan başta 2.480.000,00-TL'lik teminat mektubu alındığını, her yıl kesilen ciro primi faturaları ile bu teminat mektubundan indirim yapıldığını, kalan 2.050.000,00-TL'lik teminat mektubunun davacı tarafından asgari alım taahhüdüne uyulmadığı gerekçesiyle 17.03.2023 tarihinde tazmin edilip paraya çevrildiğini ileri sürerek teminat mektubu tazmin bedelinin geri ödenmesini talep etmiştir.

Davalı vekili ise; ilgili sözleşme hükümleri kapsamında davacının, henüz ürün dahi almadan kendisine maddi kazanım sağlayarak sözleşme şartları çerçevesinde belirlenen fiyat ve miktarlarda ürün almayı taahhüt ettiğini, eksik aldığı ürün nispetinde ise kendisine peşinen olarak ödenen tutarları da yine sözleşmede kararlaştırılan sözleşme şartları çerçevesinde iade etmeyi de kabul ve taahhüt ettiğini, davalı tarafından ödenen tutarın fatura karşılığı değil avans olarak borç ödemesi olduğunu, davacının ise ürün alımı ile fatura keşide ederek bu borcu mahsup ile kapattığını,

her yıllık dönemde yapılacak işlem müvekkil şirketin alacağını talep etmesi değil davacının fatura keşide etmek suretiyle daha önce aldığı ödemeyi kapatması olduğunun ortada olduğunu, davacı tarafından akdedilen anlaşma uyarınca 121.500 litre alım yapılması taahhüt edilmesine rağmen sözleşme süresi içerisinde davalıdan 62.395 litre alım yapıldığı ve bu nedenle de 59.105 litre eksik alım bulunduğunu, eksik kalan bu tutarın sözleşmede belirtilen hususlar dikkate alınarak cezai şart olarak belirlenmesi gerektiğini savunmuştur.

Taraflar arasında 01.03.2018 tarihli “Madeni Yağlar Satış ve Tedarik Anlaşması” mevcuttur. Taraflar arasındaki Peşin İş Geliştirme Destekli Yatırım Protokolü başlıklı Sözleşme ekinin 1.1. maddesinde. “Alıcının bu ek protokolü imzalaması üzerine ... alıcıya (2.360.000,00-TL) “peşin iş geliştirme desteği” ödemeyi kabul etmiştir.

Ayrıca işbu anlaşmanın taraflar tarafından imzalanması ile birlikte STP alıcıya ortak pazarlama aktivitelerinde kullanılmak üzere 120.000,00-TL “pazarlama aktiviteleri katılım payı” ödemeyi kabul etmiştir.” şeklinde tanımlanmıştır. Maddenin devamında ise peşin iş geliştirme desteğinin, protokolün 2.1.2 maddesinde belirtilen her bir protokol yılı sonunda alıcı tarafından 6 taksitte geri ödeneceği belirtilmiştir. Protokol yılı dönemleri Sözleşmenin 2.1.2.maddesine göre.

01.03.2018-31.12.2018, 01.01.2019-31.12.2019, 01.01.2020-31.12.2020,01.01.2021-31.12.2021, 01.01.2022-31.12.2022 ve 01.01.2023-28.02.2023 olarak 6 dönem olarak tanımlanmıştır.

Sözleşme ekinin 3.1.2. maddesinde. “Satış ciro prim faturası işbu protokolün 2.1.2 maddesinde belirtilen her bir protokol yılı sonunda alıcı tarafından fatura edilecek ve işbu protokolün konusu olan peşin iş geliştirme desteği taksitlerinden mahsup edilecektir. Toplam satış ciro prim tutarı, her halükarda TL olarak ödenen peşin iş geliştirme desteği tutarından fazla olamaz.” hükmü yer almaktadır. Anlaşma eki 2.1.3. maddesinde.

“Tablo 1 ve Tablo 2'de belirtilen amortizasyon bedeli,protokol süresince taahhüt edilen ürün alım miktarının birim miktarı başına düşen peşin iş geliştirme desteği anlamına gelmektedir. Bu oran “satış ciro primi” ve “gerçekleşmeyen satın alma taahhüdüne karşılık yatırımın geri ödenmesi” hesaplamalarına esas olarak alınmaktadır ve işbu protokole konu olan ve tablo 1 ve tablo 2'de belirtilen ürün/ürün grubuna göre değişiklik göstermektedir.

Amortizasyon bedeli ...tarafından belirlenir ve aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi amortizasyon bedeli ile ürün/ürün grubu için alınan taahhütlerin çarpımları toplamı ödenen iş geliştirme desteği tutarına eşittir.” denmektedir.

Ana Ek başlıklı Sözleşme ekinin “teminat ve kredi limiti” başlıklı yan maddesinde: “ALICI, işbu anlaşma dolayısı ile veya sair herhangi bir sebepten dolayı doğmuş, doğacak asli ve feri borçlarının bilumum zarar ziyanın, ticari ve kanuni faizinin teminatını teşkil etmek üzere metni ... tarafından kabul edilecek ve bankası ... tarafından tercih edilecek 2.480.000,00-TL süresiz ya da aşağıda belirtilen şartlar ile süreli bir teminat mektubu verecektir.

Teminat mektubu tutarı, alıcının ...'ye her yıl sonunda keseceği “ciro primi”faturası tutarının yüzde 90'ı tutarında düşülerek yenilenecektir. ... herhangi bir ihtar veya ihbara, mahkeme kararına gerek kalmaksızın alıcıdan olan alacaklarını tahsil etmek üzere teminat mektubunu paraya çevirmeye ve irat kaydetmeye yetkilidir...”hükümleri yer almaktadır.

Davalı, Davacı bayiye ödediği “Peşin İş Geliştirme Tutarı'nı (Toplam 2.360.000.- TL) bayiye anlaşmanın başında göndermiştir. Davacı bayi, her yıl sonunda alım yaptığı litreleri sözleşmede belirtilen amortizasyon bedelleri ile çarpıp Ciro Prim Bedeli faturası düzenleyecek ve bu şekilde avans olarak gözüken 2.360.000.- TL'lik Peşin İş Geliştirme Tutarı'nı mahsuben kapatmış olacaktır.

Davalı bayinin maksimum düzenleyebileceği Ciro Prim Bedeli faturası, avans tutarı olan 2.360.000.- TL'yi aşamayacağından, davacı bayinin belirtilen litreleri satması durumundan cari hesabında avans olarak gözüken bir tutar da kalmamış olacaktır. Davacı ... Otomotiv, sözleşme süresince satmış olduğu ürünler için 1.142.578,79 TL Ciro Prim faturası kesmiş / hak etmiş olup anlaşmanın başında aldığı tutardan geriye 1.217.421.- TL kalmıştır.

Geriye kalan bu tutar eksik alımlarından dolayı fatura düzenlemeye hak kazanamadığı süreçten dolayı kalan bakiyedir.

Davacı, beş yıl sonunda ortaya çıkan ve eksik alım nedeniyle ciro prim faturası düzenleyemediği 1.217.421.- TL'yi iade ederek sürecin sonlanmasını ve ilave cezai şart doğmayacağını ifade ederken davalı, eksik kalan bu tutarın sözleşmede belirtilen hususlar dikkate alınarak cezai şart olarak belirlenmesini talep etmektedir.

Alanında uzman bilirkişi heyeti tarafından sunulup mahkememizce de itibar edilen görüşe göre de; sözleşmenin 4.1.1. ve 4.1.2. maddesinde, taraflar arasındaki sözleşmede ve kurgulanan avans ve avansı kapatma modelinde her yıl ortaya çıkan farkın davacı tarafından ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda davacının belirtilen ödemeleri davalıya yapması gerekirdi.

Hal böyle iken yıllar itibariyle eksik bakiye tutarlarının kapatılmaması sözleşmenin sona ermesiyle ortaya çıkan 1.217.421.- TL'lik bakiyenin oluşmasına neden olmuştur. Davalı 01.03.2023 tarihinde gönderdiği ihtarnamede "Protokol'ün 4.1.2 maddesi hükmüne uygun olarak” ibaresini kullanmış ve cezai şart uygulamasını buna göre hesaplamıştır.

Sözleşmenin 4.1.1 maddesinde her protokol yılında eksik kalan tutarların bayi tarafından dağıtım şirketine ödeneceği belirtilmiştir. İlgili protokol yılı geldiğinde davacı satmış olduğu ürün miktarı doğrultusunda fatura kesmiş ve avans tutarının ilgili kısmını kapatmıştır. Yıl bazında eksik kalan kısmını kapatması gerektiği sözleşmede yazmasına rağmen davacı ilgili protokol yılında eksik kalan bakiyeleri kapatmamıştır.

Bunun yanında davalı da ilgili yılda davacıdan eksik alımlardan kaynaklanan ve avans olarak gözüken tutarların ödenmesini talep etmemiştir. Ödeme vadesi gelen ama borçlu tarafından ödenmeyen ve alacaklı tarafından da talep edilmeyen bir borç-alacak ilişkisi ortaya çıkmıştır.

Davalının yapmış olduğu sözleşmede ödemiş olduğu avansın geri ödemesinin 6 taksitte yapılacağını belirttiği, bunun ciro primi ile yıllık olarak mahsuplaşılacağının sözleşmede ifade edildiği açıkça görülmektedir. Yıllık mahsuplaşma sonrası ortaya çıkan farkın bayi tarafından ödenmesi gerektiğinin belirtilmesine rağmen bu tutar davacıdan talep edilmemiş ve bu talep 5 yıllık sürenin sonuna bırakılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmede yer alan 121.500 LT madeni yağ alma şeklindeki asgari alım taahhüdüne rağmen 59.105 LT eksik alım yapıldığının tespit edilmesi ve bu miktarların her iki tarafın ticari defterlerinde sabit olması karşısında davalının teminat mektubunu nakde çevirmesinin hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

HGK' nun 2023/11-560 esas, 2024/100 karar sayılı kararının incelenmesinde; karara konu olayda, sözleşme serbestisi ilkesi çerçevesinde taraflar sözleşme ile ceza koşulu talep edebilmek için ihtirazı kayda gerek olmadığını kararlaştırmışsa veya taraflardan biri ceza koşulu talep edebilmek için ihtirazı kaydı aramayacağını taahhüt etmişse sonradan yapılan teslimlerde ihtirazi kayıt konulmamış olsa dahi ceza koşulu isteme hakkı düşmeyeceğinin ifade edildiği, HGK kararı kapsamında sözleşmede yapılan incelemede sözleşmenin 6. Maddesinde;

" Gerçekleşmeyen Satın Alma Taahhudüne Karşılık Yatırımın Geri Ödenmesi protokolün 1 yıllık dönemi 2 1.2'de belirtilen anlaşma yılı sonunda ya da protokolün harhangı bir nedenle feshedilmesi durumunda fesihle birlikte aşağıda belirtildiği gibi ödenir.

Yatırım bedel iadesi yapılmış olması STP'nin işbu anlaşmadan doğmuş ve doğacak diğer talep haklarına halel getirmez ve STP'nin geri ödemeyi kabul etmesi bu haklarından feragat ettiği anlamına gelmeyecektir." hükmünün düzenlendiği, bu halde sözleşmenin 6. Maddesi ile sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda geri ödemenin kabulü halinde dahi doğmuş ve doğacak diğer talep haklarının saklı tutulduğu düzenlenmekle bu halde de ceza koşulu isteme hakkının düşmeyeceği kanaatine varılmıştır.

HUAK 18/A-(13) ve (14). Fıkrası hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No: 2023/8860 sayılı dosyasından arabulucu olarak atanan ekte sunulan 3.200,00.-TL tarife bedeli üzerinden kesilen Serbest Meslek Makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davanın reddine karar verildiği de dikkate alınarak davacı aleyhine arabulucuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

26/09/2024 Başkan · ¸e-imzalıdır Üye · ¸e-imzalıdır Üye · ¸e-imzalıdır Katip · ¸e-imzalıdır