İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/292 K.2025/120

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;Davalı şirket ile müvekkili İdare arasında -Kamu İhale Kanunu’na tabi ihalelere istinaden- yapılan sözleşmeler kapsamında davalı şirkette hizmet akdiyle bağlı olarak çalışan ve yine iş akdi çalıştığı müteahhit şirket tarafından feshedilen dava dışı ... tarafından ödenmeyen bir kısım işçilik alacağının tahsiline karar verilmesi talebiyle idareye karşı dava açıldığını, yapılan yargılama neticesinde ....

İş Mahkemesi'nin ... esas ... sayılı kararı ile davanın kabulüne, ayrıca yargılama gideri ve dava vekalet ücreti ödenmesine karar verildiğini, işbu karar ile dava dışı işçi tarafından ....

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile idareleri aleyhine ilamlı takibe başvurulduğunu, müvekkili idare tarafından ödemiş olunan 79.597,55-TL'nin davalı şirketten ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi talebi olduğunu, müvekkili idare ile davalı şirket arasında yapılan sözleşme suretlerinin müzekkere ile istenilmesini talep ettiklerini, dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusu yapıldığını, görüşme sonunda anlaşamama ile sonuçlanan arabuluculuk tutanağının mahkemeye ibraz edildiğini,

davalı ile yapılan sözleşmelerde ihale şartnamesinde ve sözleşmesinde son derece açık olarak tüm işçilik borçlarından davalı müteahhit şirketin sorumlu olacağına ilişkin hükümlerin bulunduğunu, müvekkili idare ile davalı şirket arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereği yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personellerle ilgili sorumlulukları ve buna ilişkin şartlar konusunda yapım işleri genel şartnamesi hükümlerinin uygulanacağını, konuyla ilgili idare genel müdürlük makamından dava açma oluru alındığını, idare alacaklarının tahsili için işbu davanın açılmasının zorunlu olduğunu,

fazlaya ilişkin hakları saklı olmak kaydıyla 79.597,55-TL bedelin davalı şirketten tahsili ile müvekkiline ödenmesine, tespit edilecek bedele ödeme tarihinden itibaren ticari avans faizi uygulanarak davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından ikame edilen davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacının işçilik alacaklarının doğumunda tek kusurlu olduğunu, dava dışı işçinin davaya konu ettiği işçilik alacaklarından müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacının proje kapsamında çalışan işçilerin hakedişlerini eksik ve süresinde ödemediğini, davacı ile yüklenici müvekkili şirket arasında ...

2013 yılı 5. Kısım Tünel İnşaatı projesi kapsamında akdedilen eser sözleşmesi bulunduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşme niteliği uyarınca taraflara arasında işçi işveren ilişkisi değil, iş sahibi yüklenici ilişkisi bulunduğunu, dava dışı ...'nın bu proje kapsamında çalışan işçi olup taraflar arasında akdedilen eser sözleşme gereğince hakdeişlerin iş sahibi ... tarafından yüklenici müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini, bir diğer ifade ile müvekkili şirketin iş sahibi ...'den aldığı hakedişlerle projeyi yönettiğini,

ancak davacı ...'nin hakdeişleri ödemesinde gecikmeler yaşanması proje kapsamında çalışan işçilerin ödemelerinde de gecikmelere sebebiyet verdiğini, hakedişleri süresinde ve eksiksiz ödemeyen davacının müvekkili ve işçilere karşı sorumluluğunun devam etmediğini, hal böyle iken, davacı ... tarafından hakedişlerin ödemesindeki gecikmeleri müvekkiline yüklemenin hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, bu nedenle işçilik alacaklarının doğumunda ...'nin tek kusurlu olduğunu,

dava dışı işçi tarafından başlatılan icra takip dosyasına yapmış olduğu 79.597,55-TL'lik ödemeyi müvekkiline rücu etmek suretiyle ikame etmiş olduğu işbu davanın reddi gerektiğini, davacı ... tarafından müvekkili şirket ile aralarında akdedilen tünel inşaatına ilişkin eser sözleşmesi davacı tarafından haksız şekilde feshedildiğini, hal böyle iken haksız şekilde projenin sona ermesi neticesinde dava dışı işçinin iş akdinin de sona erdiğini ve işçilik alacaklarının tahsili talepli dava ikame ettiğini,

davacı tarafından ikame edilen işbu davaya konu icra dosyasının dayanağı olan dava dosyası henüz kesinleşmemiş olup dosyanın halen istinaf aşamasında olduğunu, karar kesinleşmeden müvekkiline ödemenin rücu edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davanın reddinin gerektiğini, takas mahsup taleplerinin bulunduğunu, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... İcra dairesi'ne müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

Atıksu İnşaat Daire Başkanlığı'na müzekkere yazılarak dava konusu ile ilgili ödeme yazıları, sözleşme ve şartname suretleri bir kısım idare kayıtlarının mahkememize gönderilmesinin istenildiği.

.... İş Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas ... K sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesi rica olunur.

12/12/2024 tarihinde Doç. Dr. ... ve Dr. Öğr. Gör. ...'un sunmuş olduğu heyet raporunda ; " Arz edilen tespitler ve değerlendirmeler ışığında,

1. Muhterem Mahkemece taraflar arasındaki sözleşme nazara alınarak davacının ihale makamı kapsamında kabul edilmesi durumunda taraflar arasında alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacağından, davalı şirket çalışanlarının kıdem tazminatı ödemelerinden davacı şirketin sorumlu tutulmasının mümkün olmayacağı; dolayısıyla davacının bedelin tamamı yönünden davalıya rücu edebileceği,

2. Taraflar arasındaki sözleşme maddesine göre işçilere ilişkin sorumluluklarına Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanacağı; Şartnamenin ilgili maddesine göre ücretlerin ödenmesinden yüklenicinin sorumlu olduğunun anlaşıldığı, davacı tarafın ödediği işçilik alacağı bakımından davalı tarafa rücu edebileceği,

3. Davalı tarafın takas talebi hususunda talep edilebilecek tutara ilişkin, dosyaya sunulu bilgi ve belge bulunmadığından bu konuda bir incelemenin yapılamadığı, sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Değerlendirmelerimiz, asli ve nihai hukuki takdiri ile tavsifi HMK m. 266/c.2 ve m. 279/f4 hükmü ile 6754 sayılı Kanun m.3/£3 hükmü icabı tamamen ve münhasıran Mahkemeye ait olmak üzere Sayın Mahkemenin takdirine saygıyla arz olunur. Ancak, Muhterem Mahkemeyi bilirkişi görüşü takyit etmediğinden, sayın yargı makamının tamamen davacı savları veya tamamen davalı savunmaları yönünde hüküm kurmakta bütünüyle muhtar olduğu, meselenin asli ve nihai hukuki tavsifinin sadece Sayın Mahkemeye ait bulunduğu tartışma dışıdır." şeklinde görüş bildirmişlerdir.

GEREKÇE

Davanın davacı tarafından yapılan işçilik alacak ödemelerinin rücu kapsamında sorumlu olmadığına yönelik iddiası ile açılan tazminat davası olduğu anlaşıldı.

.... İş Mahkemesi'nin ve ... E. sayılı kararı ile hükmedilen alacaklar için dava dışı ... vekili tarafından .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, icra dosyasında borçlu bulunan kişiye ödemenin yapıldığı görülmüştür.

Dosyaya sunulan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin, “ Çalışanların hakları ve çalışma şartları” başlıklı 34. Maddesi, “(1) Yüklenici, yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olarak, işe aldığı her işçiye, personele ve teknik elemana, bunların adını ve soyadını, işe giriş tarihini, ücretini ve ücretin ödeneceği tarihi gösteren, kendisi veya vekili tarafından imzalanmış usule uygun bir karne vermek zorundadır...

(2) Yapı denetim görevlisi işyerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin iklenici hak edişinden ödenmesini sağlayacaktır. Bunun için yüklenicinin hak ediş istemesi üzerine bu istek ve hak edişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu 36. maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur.

(3) Yükleniciden alacağı olan işçi, personel ve teknik elemanlar, ilan tarihinden başlamak üzere bir hafta içinde yapı denetim görevlisine başvurabilirler. Alacaklar, hak ediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki ( işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez.

(5) Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya sorumludur. Yüklenici bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır..." şeklinde düzenlenmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmü yer almaktadır.

Kanunun kullandığı "birlikte sorumluluk" deyiminden tam teselsülün kastedildiği sonucuna varmak gerekir. Böylece alacaklı işçi; kendi işvereni olan alt işverenden alamadığı işçilik haklarını dilerse alt işverenden, dilerse asıl işverenden isteyebilecek hatta her ikisinden birden talepte bulunabilecektir. Asıl işverenin ödemek zorumda kaldığı tutarlar için alt işverene rücu etmesi mümkündür.

Dava dışı işçilerin işçilik alacaklarından asıl işveren ve alt işveren sıfatıyla işbu davanın taraflarının dış ilişkide müteselsilen sorumlu oldukları kabul edilmelidir. İç ilişki yönünden ise yapılan tespit nazarında; davacıdan tahsil edilen alacağın davalı şirket nezdindeki çalışmaları kapsadığı açıktır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2015/32902 Esas 2018/487 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere işçinin çalışmış olduğu her bir işverenin kendi dönemine isabet eden kısmından ilgili alt işveren sorumlu tutulmalıdır.

Somut olayda ise dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda da tespiti yapıldığı üzere yüksek yargı içtihatları gereğince de ihale veren kurum söz konusu olduğu durumlarda alt - üst işveren ilişkisinin gerçekleşmeyeceği dolayısı ile meydana gelen işçilik alacaklarında sorumluluğun ihale veren kurumda olmayacağı, davacı idarenin de ihale veren kurumlardan biri olduğu bu sebeple rücu hakkının kendisinde var olduğu kanaatine varılarak belgelendirilen alacaklar yönünden davanın kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır