İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/201 K.2023/790

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında Vidalı otomatik paketleme makinesi alımı satımı için anlaşmaya varıldığını, anlaşmaya göre paketleme makinesinin alım satım bedelinin 39.000 Euro olarak belirlendiğini, alım satım bedelinin %50 sinin avans olarak ve bakiyesinin malın teslimine döviz cinsinden ödeme taraflarca kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından, davalı şirkete malın tesliminden önce 19.500 Euro, 04.12.2020 tarihinde döviz

cinsinden avans olarak ödendiğini, davalı tarafça, 22.04.2021 tarihinde müvekkiline 381.482,40 TL’lik fatura kesildiğini, bu fatura bedelinin 03.05.2021 tarihinde davalı şirkete ödendiğini, müvekkilince malın toplam bedeli 381.482,40 TL, 22.04.2021 tarihinde kesilen fatura ile ödenmiş olduğundan, evvelce ödenen 19.500 Euro fazla ödemenin iadesi davalıdan talep edildiğini, taraflar arasında e-mail yazışmaları yapıldığını, 30.09.2021 tarihinde müvekkilinin muhasebe

yöneticisinin davalı tarafın hesap mutabakat talebine olumsuz yanıt verildiğini bildirdiğini, 11.10.2021 tarihinde davalı şirket yetkilisi ...’i borcun ödenmesi için yazı yazıldığını, davalı şirket müvekkil şirketin yazısı üzerinede 15.10.2021 tarihinde 19.500 Euro borç bakiyesini ekte sunulan e-mail kabul edildiğini, “Mutabıkız” denilerek borç tutarı da davalı muhasebe birimi tarafından kabul edildiğini, davalının bu borcuna istinaden ... firmasından olan alacağın müvekkili şirkete temlik ettiğini, temlik ve tahsil edilen tutarın, davalının borcundan düşüldükten sonra kalan 19.01.2022 tarihi itibariyle 9.345,49 Euro ana para,

662.99 Euro işlemiş faiz olmak üzere 10.008,47 Euro borcun ödenmesi için davalı şirkete ... 35. Noterliğinin ... tarih ve ...Yev. nolu ihtarnamesi gönderildiğini, davalı tarafından ödeme yapılmadığını, davalı şirket hakkında ... 32. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı icra takibi başlatıldığını, davalı tarafça borcun tamamına itiraz edildiğini, bu nedenle itirazın iptaline, %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatının ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı dava konusu edilen alacağın TL’ye çevrilerek müvekkilinden 185.281,00 TL’nin ödenmesini talep ettiğini, davalı müvekkilin davacının bu talepini kabul etmesi üzerine müvekkilin Farmakod firmasındaki 138.902,00 TL alacağı ve müvekkilinin davacıdan olan faturalı 33.262,00 TL alacağı, 185.281,00 TL mahsup edilerek ödendiği, bakiye 13.114,00 TL borç kaldığını, müvekkilinin 13.114,00 TL bakiye borcunu ödemeye hazır olduğunu, onun dışında müvekkilin davacıya borcunun bulunmadığını, beyan ederek davanın reddine karar verilmesini, davacının %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

... 32. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyası, Arabuluculuk Bürosu... sayılı dosyası, ... 35.Noterliği'nin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, taraflar arasındaki e-mail yazışmaları, ödeme belgeleri, 25/11/2020 tarihli teklif mektubu, ... Bankası ... Şubesi kayıtları, ticari defter ve belgeler,... tarih ... numaralı ve 381.482,40 TL bedelli fatura celp edilmiş, incelenmiştir.

Dava, ticari satım sözleşmesinden kaynaklanan ve avans olarak ödenen tutardan bakiye kalan alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Eldeki itirazın iptali davası açısından; öncelikle dava şartlarının mevcut olup olmadığının incelenmesi zorunludur. Bilindiği üzere, dava şartları, taraflarca ileri sürüleceği gibi, Mahkemece de yargılamanın her aşamasında (taraflarca ileri sürülmese dahi) resen nazara alınması gerekmektedir.

Yasal düzenlemeye bakıldığında:

2004 s. İcra ve İflas Kanunun "Takip Talebi ve Muhtevası" başlıklı 58. maddesinin 3. fıkrasında "Alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi" nin takip talebinde gösterilmesi zorunludur.

2004 s. İcra ve İflas Kanunun "Ödeme Emri ve Muhtevası" başlıklı 60. maddesinin 1. fıkrasında "İcra müdürü takip talebinin bu Kanunda öngörülen şartları içerdiğine karar verirse ödeme emri düzenler. Talebin kabul edilmemesi halinde verilen karar tutanağa yazılır. Emir: 1. Alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58 inci maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtları" nın ödeme emrinde yazılı olması zorunludur.

Yargısal yerleşik içtihatlara bakıldığında;

Y. HGK 12/05/1999 TARİH VE 1999/12-271 E. - 99/301 K.SAYILI İLAMINDA

"... O halde; alacaklı, yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığını takip talebinde göstermek zorunda olup, bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır..."

İSTANBUL BAM 12. HD. 2022/648 E. 2022/686 K. SAYILI İLAMINDA

"...İİK 58/3 maddesi ile; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanunun 60.maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde; alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58.maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir.

Buna göre, alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır. Yargıtay 12 HD nin yerleşik kararaları gereği bu eksiklik süresiz şikayet yoluyla takibin iptali sebebidir.

Somut olayda; davacı tarafından davalı aleyhine ... 7. İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosyası ile cari hesap alacağı açıklaması ile 5.370,51 USD alacak için ilamsız icra takibine başlandığı, hem takip talebinde hem de ödeme emrinde alacağın TL karşılığının ya da harca esas değerin gösterilmediği, takibin belirtilen şartları taşımadığı, itirazın iptali davasının görülebilmesi için geçerli bir icra takibinin bulunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durumda geçerli bir icra takibi bulunmadığının kabulü gerekmiştir. Davacı vekili uyapda yabancı para karşılığının yazılamadığını ileri sürmüş ise de ;yabancı para alacağının yanına TL karşılığının yazılması için ayrı bir buton olması gerekmediğinden bu hususa yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir...."

İSTANBUL BAM 14. HD. 2022/2113 E. 2022/1788 K. SAYILI İLAMINDA

"... İİK'nın 58/3 maddesine göre, icra takibinde, alacağın Türk parası ile tutarının, alacak yabancı para ise hangi tarihteki kur üzerinden alacağın talep edildiğinin gösterilmesi gerekir. Ancak uygulamada yabancı para alacağını gösteren ve ayrıca Türk lirası karşılığını içeren takip talepleri de geçerli kabul edilmektedir.

Diğer bir anlatımla, Yargıtay, alacaklının yabancı para alacağını takip talebinde gösterdikten sonra tahsil tarihindeki kur üzerinden Türk lirası karşılığını talep etmesinin mümkün olduğu, harca esas miktarın belirlenmesi için takip talebinde Türk parası karşılığının gösterilmesi gerektiği görüşündedir. Görüldüğü gibi Yargıtay, yabancı para üzerinden takibin devamına karar verilebileceğini kabul etmektedir.

Ancak yabancı paranın aynen ödenmesini içeren ödeme emri İİK'nın 58/3 maddesine uygun olmadığından böyle bir takibin devamına karar verilmez (A. Değnekli, S. Kısa, İtirazın İptali Davaları, 2. Baskı, sh.165)

Somut olayda davacı tarafından davalılar aleyhine ... 3. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, takip talebinde 12.000 USD asıl alacak, 1.445,67 USD işlemiş faiz olarak toplam 13.445,67 USD alacağın faizi ile tahsili için takip başlatılmıştır.

İİK'nın 58/3, BK'nın 83/son (6098 sayılı TBK m. 99/son) maddelerine aykırı şekilde yabancı para alacağı üzerinden takibin yapıldığı, ancak vade veya fiili ödeme günündeki TL karşılığının gösterilmemesi nedeniyle yasaya uygun takip yapılmadığının saptandığı gerekçeleriyle, yasaya uygun yapılmayan takip nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi isabetli olup aksi yöndeki davacı vekili istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir..."

İSTANBUL BAM 45. HD. 2022/1871 E. 2023/267 K. SAYILI İLAMINDA

"...TBK’nın “Ülke parası ile” başlıklı 99. maddesinde “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu hüküm uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklının bu alacağını aynen, vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.

Ancak, İİK’nın 58/3. maddesi uyarınca, alacaklı tarafından yapılan icra takibinde alacağın yabancı para olması hâlinde, alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı yada harca esas Türk Lirası karşılığı takip talebinde gösterilmesi gerekmektedir. (YARGITAY 3. HD. 11/11/2021 TARİH 2021/761 ESAS 2021/11255 KARAR, YARGITAY 12. HD. 30/10/2015 TARİH 2015/19396 ESAS 2015/29887 KARAR, YARGITAY 19. HD. 06/10/2011 TARİH 2011/1648 ESAS 2011/12074 KARAR SAYILI İLAMLARI DA BU YÖNDEDİR.)..." şeklinde ifade edilmiştir.

Yasal düzenlemeler ve emsal içtihatlar uyarınca, yabancı para cinsinden yapılan icra takiplerinde mutlak suretle alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı ya da harca esas Türk Lirası karşılığının takip talebinde ve ödeme emrinde gösterilmesi zorunludur. Zira, anılan Yasa hükmü Devletin hükümranlık / egemenlik hakkı kapsamında olup, doğrudan kamu düzenine ilişkindir. Dolayısıyla, kamu düzeninden olan bu hususun yargılamanın her safhasında taraflarca ileri sürülmese dahi resen mahkememizce de nazara alınması zorunludur.

Somut olayda, davacı tarafından davalı aleyhine ... 32. İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı takip dosyasında, takip talebinde ve ödeme emrinde 9.345,49 EURO asıl alacak, 662,99 EURO işlemiş faiz olmak üzere toplam 10.008,48 EURO alacağın faizi ile tahsili için takip başlatılmıştır.

... 32. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının yukarıda yapılan incelemesinden görüleceği üzere; takip talebi ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı gösterilmediği gibi yabancı para alacağının harca esas Türk Lirası karşılığı da yazılmamıştır.

Anılan yasa hükümlerinin emredici nitelikte olduğu, takip talebinde ve ödeme emrinde, emredici yasa hükümlerine uyulmadığı anlaşılmakla, açıklanan nedenlerle 2004 s. İİK 58/3. maddesi hükmü uyarınca geçerli bir ilamsız bir icra takibi bulunmadığından özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/2. ve HMK 115.madde hükümleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, ayrıca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi ve 2004 s. İİK 67.maddesi hükmü uyarınca ayrı ayrı hem icra inkar tazminatı hem de kötü niyet tazminatına ilişkin yasal koşulların oluşmaması sebebiyle tarafların icra inkar ve kötü niyet tazminatı taleplerinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır