İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/447 K.2024/420

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen TAZMİNAT davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Sigortalı emekli ... 25. Noteri ... tarafından ... 23.Noterliği'nde görev yaptığı sürede yapılan ... tarih ... yevmiye numaralı vekaletname işlemi ile ilgili olarak, ... tarafından, davalılar ..., ..., Maliye Hazinesine izafeten ... Muhakemat Müdürlüğü ve emekli ... 25. Noteri ... hakkında sahte vekaletnameye dayanılarak yapılan işlem neticesinde ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde haksız fiile dayanan tazminat istemi ile dava açıldığını, mahkemenin 10.03.2020 tarih ve ... E. ... K. Sayılı kararı ile "davanın kabulüne" karar verildiğini, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, karar kapsamında davacılar tarafından ... 17. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile dava dışı sigortalı emekli ...

25. Noteri ... aleyhine icra takibi başlatıldığını, sigorta poliçesi uyarınca Noter aleyhine icra takibi açılması durumunda; tehiri icra talebinde bulunmak üzere yatırılması gereken teminat poliçe limitlerine kadar sigorta şirketi tarafından hemen notere nakit veya uygun olması halinde banka teminat mektubu verilmesi gerekirken, dava dışı sigortalının başvurusuna rağmen, davalı sigorta şirketi tarafından poliçe hükümleri gereği yapılması gereken ödemenin yapılmadığını, bunun üzerine dava dışı emekli ...

25. Noteri ...'nın kendilerine başvurusu üzerine, Türkiye Noterler Birliği "İhtiyatlar Hesabının Kullanım Esasları" talimatnamesinin "Hukuki Sorumluluk Yardımları Talimatnamesi" başlıklı bölümünde yer alan "Sigorta tarafından gerekli ödeme yapılıncaya kadar, temlik alınmak kaydıyla bu hesaplardan ilgiliye yeteri kadar avans verilebilir" düzenlemesi uyarınca, icra dosyasına 158.405,46.-TL tehir-i icra teminatının davacı birlik tarafından yatırıldığını, sonrasında davalıya ...

63. Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile süreç aktarılarak toplam 158.405,46.-TL'nin poliçe hükümleri gereği ödenmesi talep edilmişse de, davalı tarafından ödeme yapılmadığını, ihtarnameye cevap da verilmediğini, davalı sigorta şirketi tarafından 28/04/2000 tarihli sigorta ettiren Türkiye Noterler Birliği ile davalı arasında ... tarihlerini kapsayan ... poliçe numaralı Hukuki Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi'nin. 4/3.

Maddesinde yer alan "İlamın kesinleşmesi beklenmeden Noter aleyhine icra takibi açılması durumunda; tehiri icra talebinde bulunmak üzere yatırılması gereken teminat poliçe limitlerine kadar sigorta şirketi tarafından hemen notere nakit veya uygun olması halinde banka teminat mektubu verilecektir." (ve diğer 1-2/10.maddeler) düzenlemelerine açıkça aykırı hareket edilmiş olması sebebiyle davalıdan temlik alacaklısı olarak 158.405,46 -TL'nin tahsili hususunda iş bu davanın açılma zaruriyeti doğduğunu, arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığını belirterek,

sigorta şirketinin poliçeye aykırı davranması sebebiyle temlik alacaklısı olarak 158.405,46.-TL'nin yasal faizi ile birlikte kendilerine ödenmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemenin yetkisiz olduğunu, müvekkilinin adresinin bulunduğu İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davaya konu işlemin 07.09.2001 tarihinde gerçekleştiğini, davaya konu poliçeden kaynaklanan tazminat talep haklarının zamanaşımına uğradığını, müvekkil şirkete usulüne uygun bir hasar ihbarının söz konusu olmadığını, poliçe süresi içerisinde yapılan işlemlerde, olay tarihinden itibaren 10 yıl içinde ihbar edilmeyen tazminat taleplerinin teminat kapsamı dışında olduğunu,

davanın ihbar edilmiş olmasının da müvekkili şirket yönünden zamanaşımını kesmediğini (Yargıtay 9.HD.nin 25.03.2014 tarih ve 2014/21595 E. 2015/33087 K.), temlik alacağının henüz doğmadığı savunmalarının saklı kalması kaydıyla, davacı kurumun aktif dava ehliyeti bulunmadığını, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu'na, 22.07.2020 tarihinde eklenen ek 6/2.

Maddesinde "Tazminat alacağı, sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada belirtilen kişiler de dâhil olmak üzere hiç kimseye devredilemez." hükmü bulunduğunu, doğmuş bir tazminat alacağı söz konusu olmadığından, davacı kurumun tazminat talep hakkı bulunmadığı gibi, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, huzurda görülmekte olan davaya konu mahkeme kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

E. Sayılı dosyasındaki davanın müvekkiline geç ihbar edilerek davada savunma hakkının kısıtlandığını, itirazları saklı kalmak kaydıyla, dava dışı notere ibraz edilen nüfuz cüzdanının iğfal kabiliyetinin olup olmadığının tespiti gerektiğini, söz konusu nüfus cüzdanının iğfal kabiliyeti bulunduğunda, davalı noter açısından illiyet bağının kesilmiş olduğunu, bu nedenle sorumluluğuna gidilemeyeceğinden, 3.kişilere ödenecek tazminat açısından da müvekkili şirketin sorumluluğunun doğmayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; sigorta ettiren davacı ile davalı arasındaki Hukuki Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesine dayanarak, icra dosyasına yatırdığı tehir-i icra teminatının kendisine ödenmesi talebine ilişkin tazminat davasıdır. Davalı vekili yetki itirazında bulunmuştur. Dosyaya sunulan 01/04/2001 - 01/04/2002 dönemini kapsayan, ... poliçe yenileme nolu Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinde davalı şirketin adresinin ... olduğu, poliçenin burada düzenlendiği, HMK.nun 14.maddesi gereğince şubelerin bulunduğu yer de yetkili kabul edildiğinden yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Taraflar arasında dava dışı sigortalı emekli ... 25. Noteri ... hakkında ... 23.Noterliği'nde görev yaptığı sırada düzenlenen ... tarih ... yevmiye numaralı vekaletname işlemi ile ilgili olarak hakkında ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde haksız fiile dayanan tazminat davası sonunda mahkemenin 10.03.2020 tarih ve ... E....K. Sayılı kararı ile tazminat ödemeye mahkum edildiği, ilamın ...

17. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyası ile icra takibine konulduğu, tehiri icra talebinde bulunulmak üzere yatırılması gereken teminatın davalı sigorta şirketi tarafından karşılanmadığı, bunun üzerine 158.405,46.-TL teminatın davacı tarafından karşılandığı, sonrasında davacının ... 63. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ödenen bu bedelin poliçe hükümleri gereği ödenmesinin talep edildiği, sigorta ettiren davacı ile davalı sigorta şirketi (...

Sigorta) arasında 28/04/2000 tarihli 01/04/2000 - 01/04/2003 tarihlerini kapsayan ... poliçe numaralı Hukuki Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi' düzenlenmiş olduğu, sigortalıların "Noterler" olduğu hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Çözümlenmesi gereken sorun, davaya konu poliçeden kaynaklanan tazminat talep haklarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, davalı şirkete usulüne uygun bir hasar ihbarının söz konusu olup olmadığı, hasarın teminat kapsamında olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller, icra dosyası ile tüm dosya kapsamı ile beraber alınan bilirkişi raporları ve yapılan yargılama sonunda;

Taraf defterleri üzerinde inceleme yapmaya ihtiyaç bulunduğundan ve bu iş uzmanlık gerektirdiğinden, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Öncelikle davalı şirkete hasar başvurusu yapılmadığı ileri sürülmüş ise de davacı sigorta ettiren tarafından davalı sigorta şirketine gönderilen ... 63. Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ödenen bu bedelin poliçe hükümleri gereği ödenmesinin talep edildiği dosyadaki ihtarname ve hasar dosyasından anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu usuli itiraz yerinde görülmemiştir.

Zamanaşımı Def'i yönünden;

Sorumluluk sigortalarında zamanaşımı süresinin belirlenebilmesi için 6102 sayılı TTK.nun bu husustaki yasal düzenlemelerin (1420/1, 1478 ve 1482) birlikte değerlendirilmesinde fayda vardır.

TTK.nun "Zamanaşımı" başlıklı 1420 maddesinde;

"(1) Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

(2) Diğer kanunlardaki hükümler saklıdır."

TTK.nun "Doğrudan Dava Hakkı" başlıklı 1478.maddesi gereğince;

"(1) Zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla, doğrudan sigortacıdan isteyebilir."

TTK.nun "Zamanaşımı" başlıklı 1482.maddesinde;

"(1) Sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar."

Yukarıda belirtilen TTK.nun 1420.maddesindeki zamaşımına ilişkin düzenleme genel hükümlerde yer almaktadır. TTK.nun 1482.maddesindeki zamanaşımına ilişkin düzenleme ise "Sorumluluk Sigortaları" bölümünde yer almaktadır.

Öyleyse öncelikle TTk.nun 1420-1478.maddesine göre alacağın muaccel olduğu tarihi tespit etmek gerekmektedir.

Davacı sigorta ettiren, dava dışı notere dava konusu olay nedeniyle 28.06.2021 tarihinde yaptığı ödemenin kendisine ödenmesi için davalı sigortacısı şirkete ... 63. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile talepte bulunmuştur. Dava ödeme tarihinden itibaren 2 yıllık süre dolmadan 16/06/2022 tarihinde zamanaşımı süresi içerisinde açılmıştır.

Davanın temelini oluşturan ve tazminat davasına konu işlemin 07/09/2001 tarihinde gerçekleştirildiği, bu tarihin sigorta poliçesinin süresi içinde olduğu açıktır. Bu haksız işlem nedeniyle taşınmazın 12.09.2001 tarihinde satıldığı, ... 1.Aliye Hukuku Mahkemesi'nin... E. dosyasında Tapu İptal ve Tescil davası açıldığı, süreç içerisinde ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. Dosyasında yapılan yargılama sonunda Tapu iptal ve tescil kararı verildiği, hükmün Yargıtay 1.HD.nin 11.01.2016 tarih ve ... E.... K.sayılı kararı ile onanarak 08.09.2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bu arada aynı zamanda ceza soruşturması açılmış, olayla ilgili olarak ... 5.Ağır Ceza mahkemesinde dolandırıcılık ve sahtecilik suçlarından kamu davası açılmıştır. Mahkemenin 04.10.2006 tarih ve 2006/71 E. 2006/274 K.sayılı kararı ile dava dışı bir kısım sanıklar mahkum edilmiştir. Mahkeme Hükmü Yargıtay 11.CD.nin 19.06.2012 tarih ve 2009/5253 E. 2012/11858 K.sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.

Yine bu işlemden dolayı davamıza konu talebin temelini oluşturan, ... Asliye Hukuk Mahkemesinde 15.12.2016 tarihinde tazminat davası açılmıştır. Yargılamanın yürütüldüğü dosyada (... E. ... K.) zamanaşımı def'i ileri sürülmüş, ancak mahkeme ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin ... E.sayılı dosyasında görülen ceza yargılamasının 19.06.2012 tarihinde kesinleştiği belirterek bu itirazları kabul etmemiş, istinaf ve temyiz aşamasında da bu def'i yerinde görülmeyerek esas yönünden inceleme yapılmıştır.

... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin ...E. ... K. Sayılı kararının, İstanbul BAM 3.HD.nin 29/11/2021 tarih ve 2020/1277 E. 2021/3186 K. Sayılı kararı ile hükmün kaldırılarak esas hakkında yeniden karar verildiği, bu karar ile 99.381,94.-TL'nin hüküm altına alındığı, hükmün temyizi üzerine kararın, Yargıtay 5.HD.nin 21.09.2022 tarih ve 2022/5442 E. 2022/12369 K.ile bozulduğu, bozmaya uyulduktan sonra yeniden yapılan yargılama sonunda İstanbul BAM.3.HD.nin 29/11/2023 tarih ve 2022/2700 E. 2023/3560 K. sayılı kararı ile 99.381,94.-TL'nin hüküm altına alındığı, kararın kesin olarak karar verildiği ve bu tarihte kesinleştiği anlaşıldı. Söz konusu davada da zamanaşımı itirazlarının yapıldığı ve mahkemece kabul edilmediği anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle zamanaşımı def'i yerinde görülmemiştir.

Esas yönünden;

Bilindiği üzere Mali Sorumluluk Sigortaları bir mesleğin yapılması sırasında, meslek mensubunun veya onunla birlikte çalışan kişilerin kusurları sonucu üçüncü kişilerin maruz kaldıkları zararları sigorta poliçesinde belirtilen şartlar ve sınırlar içinde tazminini ön görmektedir. Sorumluluk sigortaları TTK.nun 1473 - 1486. Maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Noterlerin, noterlik görevinin ifası nedeniyle kendilerinin kusurlu veya ihmale dayanan fiillerinden, yanlarında kadroya bağlı olarak çalıştırdıkları stajyer, başkâtip, kâtip ve diğer personelin fiillerinden dolayı zarar görenlere karşı 1512 Sayılı Noterlik Kanunu, Borçlar Kanunu ve diğer kanunlar, yönetmelikler ve mevzuat gereğince doğacak tüm hukuki sorumlulukları, belirtilen limit, muafiyetler, özel şartlar ve Meslek Sorumluluk Sigortası genel şartları çerçevesinde güvence altına alınmıştır. (MSSS. 4. Md. Ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu 162.md)

Davamıza konu olayda, davacı sigorta ettiren Türkiye Noterler Birliği ile davalı ... A.Şb (Eski: ... Sigorta A.Ş.) arasında 2024966 sayılı, 01.04.2020/2003 vade tarihli "Hukuki Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi" imzalanmıştır. Söz konusu poliçede davacı kurum "sigorta ettiren" sıfatına sahip olup, sigortalının "Noterler" olduğu açıktır.

Böylece, birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıf noterlerin işlemlerinden zarar gören üçüncü şahısların zararlarını genel hükümler ve sigorta sözleşmesindeki şartlar çerçevesinde karşılamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırılmıştır. Her beş kademeye giren Noterler, bir yılda bir işlemle 200.000 ve en çok 1.000.000 Amerikan Doları ile işlemlerini tazminat garantisi altına almışlardır.

Tazminatın ödendiği zamanki Amerikan dolarının Türk parası karşılığı esas alınacaktır.

Söz konusu poliçede teminat dışı kalan haller sayılmıştır. Meslek sorumluluk sigortasında sigortacının tazminat bedelini ödemesi için, noterin, noterlik görevi ile ilgili hukuka aykırı bir fiili olmalı, bu fiil sonucu üçüncü kişinin bir zararı doğmalı, bu zarara istinaden zarar gören noter aleyhine dava açıp kazanmalı ve bu karar kesinleşmiş olmalıdır. Karar kesinleşmemiş olmakla beraber infaz kabiliyeti olan ve icra takibi konusu yapılmış icranın geri bırakılması kararı alınmamış yasal takip olması halinde de geçerlilik kazanır. (MSSS. Md.10/d ve tazminat talep edilen 2024966 sayılı sigorta poliçesinin 2.md.). Bu aşamalar geçilmeden sigortacının sorumluluğu doğmayacaktır.

İlamın kesinleşmesi beklenmeden Noter aleyhine icra takibi açılması durumunda; tehiri icra talebinde bulunmak üzere yatırılması gereken teminat poliçe limitlerine kadar sigorta şirketi tarafından hemen teminat kapsamındaki davalı/davalılar borçlu/borçluların nam ve hesabına banka teminat mektubu veya nakit olarak ödenecektir. Teminat mektubu ile veya nakit olarak ödeme seçimi sigorta şirketine aittir.

Karar noter lehine bozulması halinde veya teminatın tutulmasına gerek olmayan hallerde, noter teminatın iadesi için derhal mahkemeye başvurmayı ve teminatı geri alarak sigorta şirketine iade etmeyi taahhüt eder. (MSSS. Md. 10/d ve tazminat talep edilen 2024966 sayılı sigorta poliçesinin 2.md) Mesleki sorumluluk sigortası sözleşmesi ile sigortalının fiili ile zarar gören üçüncü kişilerin zararı karşılanır.

Bu zarar gören üçüncü kişiler noter veya personelin fiilinden zarar gören kimselerdir.

Bilirkişinin yukarıdaki tespit ve görüşleri mahkememizce de benimsenmiştir. Bu nedenle söz konusu tehir-i icra bedeli poliçe teminat kapsamındadır. Davacı sigorta ettiren de söz konusu tehir-i icra bedelini dava dışı sigortalı emekli ... 25. Noteri ...'ya dava dilekçesine ekli "Temlikname ve Taahhütname" ile 158.405,46.-TL bu amaçla ödeme yapılmıştır. Böylece sigorta ettiren temlik alan sıfatını kazanmıştır.

Bu nedenle davada aktif husumet ehliyetinin varlığı konusunda tereddüt yoktur. Bu nedenle bilirkişi raporunda yer alan.

Davacının, temlik alan sıfatı ile davalı sigorta şirketine husumet yöneltme hakkı bulunduğu, bu hakkın Noterlik Kanunu'ndan doğduğu, 28 Temmuz 2020 tarih ve 31199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 63 üncü maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Yasa ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile asıl amacın, zarar gören, gerçek kişilerin sigorta tazminat haklarının korunmasına yönelik olduğu,

tüzel kişiler yönünden, bu temlik yasağının geçerli olmadığı da birlikte değerlendirildiğinde, Noterin kamu görevini ifası sırasında gerçekleşen zararla ilgili, mesleki sigorta poliçesinin tarafı sigorta şirketinin, poliçe ile yüklendiği yükümlülüğü yerine getirmemesi üzerine, meslek birliğinden alınan yardım ile zararın karşılandığı gözetilerek, davacının, temlik alan sıfatına sahip olacağı, yönündeki görüşe katılmamak için bir neden yoktur.

Sonuç olarak; Dava konusu gerçekleşen rizikonun, davacının sigorta ettiren, davalının sigortacı ve dava dışı noterin sigortalı sıfatı taşıdığı, söz konusu tehir-icra bedelinin sigorta poliçesinin teminat kapsamı içinde kaldığı, bu bedelin (158.405,46.-TL) temlikname ile davacı sigorta ettiren tarafından,, dava ışı sigortalı notere ödendiği, dava dışı sigortalı emekli ... 25. Noteri ...'nın da bu bedeli ... 17.İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasına yatırarak İstanbul BAM 3.HD.nin 03.11.2020 tarih ve 2020/1277 E. Sayılı "İcrayı Geri Bıraktırma" kararı aldığı anlaşılmıştır.

... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. ... K. Sayılı kararının istinaf ve temyiz incelemesi sonucunda yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere İstanbul BAM.3.HD.nin 29/11/2023 tarih ve 2022/2700 E. 2023/3560 K. sayılı kararı ile 99.381,94.-TL'nin hüküm altına alınarak kesinleştiği, icra dosyasına yatırılan tehir-i icra bedelinin de alacaklıya ödendiği anlaşıldığından 158.405,46.-TL'nin dava tarihinden geçerli yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP

HAKİM