İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/99 K.2025/423

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle: taraflar arasında 18.05.2022 tarihinde fuara iştirak sözleşmesi akdedildiğini, anılan sözleşmenin 3.maddesinde “...fuara iştirak sözleşmesini imzalayarak iştirak etmeyi taahhüt eden müşteri, bu imzadan sonra hiçbir şekilde fuara katılmaktan vazgeçemez, tüm yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.” denildiğini, yine aynı sözleşmenin 10.maddesinde “müşteri, fuara katılım ücretinin tamamını fuarın açılış tarihine kadar ...

A.Ş.'nin banka döviz hesaplarından birisine havale etmeyi, çek veya kredi kartı ile ödemeyi taahhüt eder.” denildiğini, davalı şirketin 4...için müvekkili şirketle 09.06.2022 tarihinde sözleşme akdettiğini, müvekkili şirketin davalının kullanımına yönelik olarak standını müşteri adına tahsisini, davalı şirketin fuarın açılış tarihinden 90 gün öncesine kadar kabul edilebilir mazeretini sunarak fuara katılmaktan vazgeçmediğini, sürelere uymaksızın, hiçbir mazeret göstermeksizin fuara iştirak etmediğini, sözleşmede müşterinin fuara katılmaması sebebiyle tüm yükümlülüklerini yerine getireceği,

davalı tarafından sözleşmede belirtilen 01.07.2022 tarihinde 2.200 Dolar, 01.08.2022 tarihinde 2.200 Dolar, 01.09.2022 tarihinde 2.178 Dolar, 01.10.2022 tarihinde 2.200 Dolar olarak ödemenin yapılacağı belirlenmiş olup davalı tarafından ödeme yapılmadığını, müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen muaccel alacaklarının ödenmediğini, ... 20.İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe borçlunun itirazı üzerine takibin durduğunu, 12.01.2023 tarihli arabuluculuk son tutanağında "görüşme sonunda anlaşamama" olarak sonuçlandırıldığını, itirazın iptali ile takibin faiz ve tüm ferileri ile birlikte devamına, davalı aleyhine hükmolunacak meblağın %20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin adresi .. ilçesinde yer aldığını, ...

Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğundan yetki itirazında bulunduklarını, müvekkilinin fuara katılma amacının ...'da ürünlerini tanıtarak ihracat yapmak olduğunu, müvekkilinin fuar başlangıç tarihi olan 14 Kasımdan kısa bir süre önce ...'a ihracat yaparak mal göndermiş olup, göndermiş olduğu ürünlerin ...'a girişine Mısır devletince engel olunduğunu, müvekkili ürünleri teslim edemediğinden zarara uğradığını, ... devletinin bu tutumu Türkiye'den gelen tüm ürünlere yönelik olarak yaptığını, Türkiye'ye vize engeli de koyduğunu, vize engelinin konulmasıyla birlikte müvekkilinin ...'a gitme olasılığının da ortadan kalktığını,

bu durumun davalıya bildirildiğini, konulan engelin fuarın bitiş tarihi olan 16 Kasımdan sonra kalktığını, müvekkilinin fuara elinde olmayan sebeplerle katılamadığını, müvekkili ile davacı arasında yapılan anlaşmaya göre fuara katılmama halinde 90 gün öncesinde bildirimin yapılması gerektiğinin belirtildiğini, yaşanan gelişmelerin fuarın başlangıcından kısa bir süre önce gerçekleşmiş olup müvekkilinin tamamen iradesi dışında olduğunu, mücbir sebepten dolayı müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını,

sözleşmedeki bedelden sorumluluğu kabul etmemekle birlikte müvekkilinin iradesi dışında gelişen bu durumdan en azından bedelde indirim yapılarak tüm sorumluluğun müvekkilinin üzerinden alınabileceğini, bu konuda uzman bilirkişilerden rapor alınarak sorumluluğun taraflara paylaştırılabileceğini, davacı tarafın döviz ile işlem yapma yasağını ihlal ettiğini, takipte en yüksek mevduatı faizi istenilmiş olup, işletilen faiz yüksek olduğundan itiraz ettiklerini, davanın reddine, davacının %20 kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

..., ...ve... tarafından hazırlanan 10.04.2025 tarihli bilirkişi raporu,

Ticaret Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nden ... tarih ve ... sayılı yazı ve ekleri,

... Cumhuriyet Başsavcılığı Bakanlık Muhabere Bürosu'ndan Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Hukuk Mütalâa ve Görüş Bürosunun ... tarih ve ... sayılı yazısı ve eki,

Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden ... tarihli ve ... sayılı yazı,

... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden 2022 dönemi BA/BS formları,

... 20. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alındı.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, taraflar arasında akdedilen fuara katılım sözleşmesi uyarınca alacağın tahsili amacıyla yürütülen ... 20.İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

İtirazın iptali davası; 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre, bu davanın açılabilmesi için:

1-İlamsız takip yapılmış olması,

2-Borçlunun bu takibe itiraz etmesi,

3-Alacaklının, itirazın kaldırılması için İcra mahkemesine başvurmaması,

4-İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının 1 yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının bir arada gerçekleşmesi gerekir.

Takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran, itirazla duran takibin devamınını amaçlayan bir dava olup yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir. Davalı borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da bu dava içinde ancak cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır.

Somut olayda, ... 20.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının tetkikinde; alacaklı davacı tarafından borçlusu davalı aleyhine, 10/11/2022 tarihinde, 8.778,00-USD asıl alacak, 155,33-USD işlemiş faiz toplamı olan 8.933,33-USD alacağın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağının "... gıda ve otel ekipmanları fuarı, 09.06.20220 tarihli fuara iştirak sözleşmesine istinaden" olarak gösterildiği, ödeme emrinin borçluya 16/11/2022 tarihinde tebliği üzerine yasal süresinde olan 18/11/2022 tarihli itiraz ile takibin durduğu, davalı tarafından borca, fer'ilerine itiraz edildiği, buna ilişkin davacı tarafa 28/11/2022 tarihinde tebliğ yapıldığı, eldeki itirazın iptali davasının yasal bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde olan 08/02/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davanın tarafları arasında, 09/06/2022 tarihinde fuara iştirak sözleşmesi akdedildiği, davacının organizatör, davalının ise müşteri olduğu, 10-16 Kasım 2022 tarihleri arasında ...'da gerçekleşecek olan ... katılma hususunda tarafların anlaştıkları, sözleşme uyarınca davalının davacı tarafa 01/07/2022 tarihinde 2.200,00-USD, 01/08/2022 tarihinde 2.200,00-USD, 01/09/2022 tarihinde 2.178,00-USD ve 01/10/2022 tarihinde 2.200,00-USD ödemesi hususunun kararlaştırıldığı, sözleşme bedelinin ödenmemesi sebebiyle davalı aleyhine başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle işbu davanın açıldığı görülmüştür.

Dosya kapsamında davalı tarafça sözleşme ilişkisinin inkar edilmediği gözetilerek, 6100 sayılı HMK'nın 17.maddesi ve sözleşmenin 19.maddesi gözetilerek taraflar arasındaki yetki sözleşmesi uyarınca İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu kanaati ile yetki ilk itirazının reddine; ayrıca davaya konu takip dosyasına icra dairesinin yetkisine yönelik, Büyükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazın bulunduğu ve 6100 sayılı HMK'nın 163.maddesi uyarınca itirazın iptali davalarında icra dairesinin yetkili olma hususunun dava şartı niteliğinde olduğu,

yetki sorununun ön sorun olarak ele alınması gerektiği, davacının davasını sözleşme gereği üçüncü kişiye yapılan ödemenin rücu iddiasına dayandırdığı görülmekle 2004 sayılı İİK'nın 50.maddesi atfıyla 6100 sayılı HMK'nın 10.maddesi ve 6098 sayılı TBK'nın 89.maddesi uyarınca para alacağından kaynaklı tazminat istemli huzurdaki takibin alacaklının yerleşim yerinde de açılabileceği anlaşıldığından icra dairesinin yetkisine yapılan itirazın dahi reddine karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamındaki tüm bilgi, belge, beyan ve deliller nazara alınarak uyuşmazlık konuları çerçevesinde, tarafların ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürede yapılıp yapılmadığı, kayıtların muhasebe usul ve esaslarına uygun yapılıp yapılmadığı, HMK.

222. md. kapsamında sahibi lehine delil teşkil edip etmediği, dava dilekçesinde sözü edilen faturanın tarafların defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, bu faturaya konu malın/hizmetin davalı yana verildiğine dair kaydın bulunup bulunmadığı, takip tarihi itibariyle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, varsa tutarının ne olduğu, alacak tutarının davalı tarafından davacıya kısmen veya tamamen ödenip ödenmediği, davalının borç ödemede temerrüdü olup olmadığı, varsa temerrüt tarihinin ne olduğu, her iki taraf ticari defterleri karşılaştırıldığında defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı,

taraf defterleri arasında mutabakatsızlık varsa sebebinin ne olduğu, taraf şirketler arasında akdedilen Fuar Katılım Sözleşmesi uyarınca davalı şirketin fuara katılımına ilişkin davacı tarafça edimlerin ifa edilip edilmediği, sözleşmenin feshine ilişkin kayıt bulunup bulunmadığı, Fuar Katılım Sözleşmesi uyarınca davalı şirketin borcunun bulunup bulunmadığı hususlarında rapor tanzim edilmesi amacıyla dosyanın fuar organizasyonları alanında uzman sektör bilirkişisi, mali müşavir bilirkişi ve nitelikli hesaplamalar ve ticari sözleşemler uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, tanzim edilen 11/04/2025 tarihli bilirkişi raporu ile,

davacı tarafça sunulan defterlerin taraflar lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacı defterlerine göre takip tarihi itibari ile davalının 8.778,00-USD borçlu olduğu, ara karara rağmen davalı tarafça defterlerin ibraz edilmediği davalı katılımcının yaşadığı vize probleminin mücbir sebep değil katılımcı özelinde yaşanan bir problem olduğu,

taraflar arasındaki sözleşmede, Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşleri Genel Müdürlüğünün 21/09/2023 tarihli yazı cevabı gereği davalının fuara katılacağı ülkeye vize alınıp alınamayacağını bilmesi gerektiği, bu nedenle davalının mücbir sebep gerekçesine dayanamayacağı, davacının alacak talebinin yerinde olduğu, davalının fuarın ertelenmesine rağmen yapılan sözleşme kapsamında fuar katılım bedelini ödemesine kanaat getirilmesi halinde davacının takip tarihi itibari ile talepte bağlılık ilkesi doğrultusunda 8.778,00-USD asıl alacağı olduğu kanaatinin bildirildiği,

bilirkişi heyet raporunun dosya kapsamı ile uyumlu olup denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla hükme esas alınmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacının düzenlenecek fuarda katılım imkanı sağlama yükümlülüğünün asli edim yükümlülüğü olduğu, davacının taahhüt ettiği tarihte fuara katılım imkanını davalıya sağladığı, davalı tarafından vize engeli sebebiyle mücbir sebep şartlarının oluştuğu iddia edilmişse de müzekkere yanıtlarına göre, Mısır ülkesi için vize engeli bulunduğundan bahsedilmediği, kaldı ki davalının fuara katılacağı ülkeye vize alınıp alınamayacağını bilmesi gerektiği (Yargıtay 6.Hukuk Dairesi 19/12/2022 tarih ...

Esas ... Karar), fuar katılım sözleşmesinde, vize alınması bakımından sözleşmeyi imzalayan davacının bir yükümlülüğü bulunmadığı, hatta sözleşme maddelerine göre, vize alınamaması sebebiyle davacı organizatör şirketin bir sorumluluğundan da bahsedilemeyeceği değerlendirilmekle davacının sözleşme bedeline hak kazandığı kabul edilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından her ne kadar davalının dava tarihinden evvel temerrüde düşürülmediği belirtilmişse de, ... 50. Noterliği'nin ... Tarih ... Yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davacının sözleşme gereği 8.878,00-USD borcun 3 iş günü içinde ödenmesi gerektiği hususunu ihtar ettiği, ihtarnamenin 03/11/2022 tarihinde davalı tarafa tebliğ edildiği, üç iş günü sonrası olan 09/11/2022 tarihinden takip tarihi olan 10/11/2022 tarihine dek bir gün için işlemiş faiz talebinin kabulü gerekeceği, re'sen yapılan hesaplama uyarınca bu bedelin 3,79-USD olduğunun anlaşıldığı görülmekle davanın asıl alacak ve feri'si yönünden kısmen kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Tüm bunlarla birlikte takibe konu alacağın likit olması da zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir.

Buna göre, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için, ya alacağın gerçek miktarının sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeye borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir.

Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından bu koşullar mevcut ise ortada likit bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, ... Esas, ... Karar; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.06.2006 tarih ... Esas, ... Karar sayılı kararı).

Davacının talebine konu olan likit (belirlenebilir) olan sözleşmeden kaynaklanan alacak olup likit olduğundan icra inkar tazminatı talebinin kabulüne ve davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...