İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/699 K.2024/769

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkiline ticari faaliyetleri dolayısıyla hizmet vermiş olduğu...ltd.şti isimli müşterisinden,...Bankası A.Ş. Nalçacı /Konya Muhatap Bankalı, 05.03.2025 keşide tarihli, Konya keşide yerli, ... çek seri numaralı, ... İban nolu hesap numarasından işleyen, 130.000,00 TL bedelli, ... adına yazılı 1 adet çek, ... Bankası A.Ş.

Nalçacı /Konya Muhatap Bankalı, 05.04.2025 keşide tarihli, Konya keşide yerli, ... çek seri numaralı, ...İban nolu hesap numarasından işleyen, 150.000,00 TL bedelli, ... adına yazılı 1 adet çek,...bankası A.Ş. Nalçacı /Konya Muhatap Bankalı, 05.05.2025 keşide tarihli, Konya keşide yerli,... çek seri numaralı,...

İban nolu hesap numarasından işleyen, 150.000,00 TL bedelli, ... adına yazılı 1 adet çek olmak üzere 3 adet çeki teslim aldığını, ancak müvekkilinin verilen çekleri düşürmek suretiyle kaybettiğini, yukarıda ayrıntısı verilen çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ihtimalinin bulunduğunu, bu nedenle çeklerin ödenmemesi için dava sonuna kadar tedbir kararı verilmesine ve çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

erden ötürü, davacı müvekkile teslim edilen ve kaybedilen;

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Dava, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.

Yasal düzenlemeye bakıldığında;

6102 sayılı TTK' nın 757.maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir.

Yargısal uygulamalara bakıldığında;

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2013/2346 Esas, 2013/3334 Karar sayılı ilamında "...6102 sayılı TTK'nun 818 nci maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 757 nci maddesinde zayi nedeniyle çek iptal davasının ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinde görülebileceği hükme bağlanmıştır... "

İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi 2017/1596 Esas, 2017/1608 Karar sayılı ilamında "... Aynı Kanunun 757/1. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759/1. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebileceği hususu düzenlenmiştir. Somut olayda; çekin ödeme yeri, muhatap bankanın bulunduğu Bahçelievler Kocasinan'dır. Bu durumda uyuşmazlığın çözüm yeri Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklinde kararlar verilmiştir.

Bu itibarla, çek iptal davalarının yasal düzenleme gereği ancak ödeme (muhatap bankanın bulunduğu yer) veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinden istenebileceği, bahse konu hükmün emredici nitelikte ve mahkemenin yetkisine ilişkin olarak kesin yetki kuralı olduğu konusunda duraksama yoktur.

Bilindiği üzere, yetkinin kesin olduğu hallerde mahkemenin yetkili olmaması (HMK m.114/1-ç) dava şartı niteliğinde olup, davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi Mahkemenin de bu hususu resen nazara alması zorunludur.

Somut olaya gelince; davacı hamilin yerleşim yerinin UYAP sisteminden temin edilen yerleşim yeri kayıtları, entegrasyon raporları, mernis kayıtlarından açıkça görüleceği üzere Güngören/ İstanbul adresi olduğu; öte yandan davaya konu çeklerin ödeme yerinin ise muhatap (... Bankası A.Ş. Konya / Nalçacı Şubesi) bankanın bulunduğu yer olan Nalçacı - Selçuklu / Konya adresi olduğu açıktır.

O halde, anılan Yasal düzenleme uyarınca ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri itibariyle kesin yetkili mahkemeler, Bakırköy veya Konya Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

Davacının, davasını kesin yetkili olan Bakırköy veya Konya Asliye Ticaret Mahkemelerinde açması gerektiği halde, davanın mahkememizde açılması nedeniyle, değinilen yasa hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca Mahkememizin/İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda (davanın hasımsız olması, yargıda hedef süre kriterleri, HMK'nın 30.maddesindeki usul ekonomisi ilkesi göz önünde bulundurularak) eldeki uyuşmazlık bakımından Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle, 6100 s. HMK 114/1-ç madde yollaması ve HMK 115/2. maddesi hükmü uyarınca davanın kesin yetki dava şartı yokluğundan usulden reddine, dosyanın hamilin yerleşim yerindeki kesin yetkili mahkeme olan Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...