İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/106 K.2026/335

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... işletmesi şirket tarafından yürütüldüğü, davalı borçluya ait ... plakalı araçlar ile 05.08.2024-17.12.2024 tarihlerinde ücret ödenmeksizin ihlalli geçiş yapıldığını, geçiş ücretlerinin süresi içerisinde ödenmemesi üzerine davalı aleyhine ... 37. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile ödenmeyen geçiş ücretleri ve geçiş ücretlerine 4 katı tutarındaki gecikme cezası alacağının tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, ancak davalı borçlunun borca itiraz ederek takibin durdurulduğunu belirterek davalının ... 37. İcra Müdürlüğünün...E. sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına, ayrıca alacağın %20'sinden az olmamak üzere davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ...

37. İcra Dairesi ...Esas sayılı dosyasından ana para, faiz ve KDV olmak üzere toplam 10.273,25 TL tutarında icra takibi başlatıldığı, icra dairesinin yetkisine itiraz edildiği ve takibin durduğunu, yetkili icra dairesinde takip başlatmadan önce takip talebindeki 8.985,00 TL davacıya ödendiğini, ödeme yapılmasına rağmen davacı tarafından haksız bir şekilde huzurdaki davanın başlatıldığını, yetkili icra dairesinde takip başlatılmadan borç ödemesi yapıldığından borç ilişkisinin sona erdiği,

bu sebeple davacının vekalet ücreti, yargılama gideri, faiz ve ferileri gibi kalemleri talep etmeye hakkı olmadığını belirterek itirazın iptali davasının reddine davacının %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ; ... 37. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyası, ihlalli geçişin yapıldığına dair geçiş dökümü, fotoğraflar, provizyon kayıtları, ihlalli geçişe konu araçların trafik tescil kayıtları, OGS/ HGS hesap hareketleri, davalının tacir sıfatına ilişkin müzekkereler celp edilmiş incelenmiştir.

Taşımacılık ve SMMM bilirkişi ... 10/03/2026 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; "..Davalının, HGS/OGS cihazında yeterli bakiye varken geçiş anında değişik sebeplerden ücret alınamadığında cihazın uyarı sinyali vermesi sonucunda 15 gün içerisinde yanlışlığı giderecek yeterli süresi olduğu,

davalının değişik kanallardan sahipliğindeki araçların plaklarını sorgulayarak borç durumunu öğrenebileceği, davalının dava dosyasına davaya konu araçların Sayın Mahkemece yapılan Aktif Araç Sorgu Raporlarının incelenmesi sonucunda, Dava dosyası içeriğine sunulan listede geçişlerin ve provizyon sorgulama açıklamalarının ve HGS hesap hareketlerinin incelenmesi sonucunda davalının sahipliğinde olan ... plakalı araçlar ile 05.08.2024- 17.12.2024 tarihleri arasında, kullanım hakkı davacı şirkette olan ...

22 kez ücret ödemeden ihlalli geçişleri yaptığı davalıya 1.797,00 TL geçiş bedeli, yasa gereği 7.188,00 TL dört katı gecikme cezası olmak üzere toplam 8.985,00 TL borç tahakkuk ettirildiği, tespit edilen borç tutarının icra takibindeki asıl alacak ile örtüştüğü, davacının davalı aleyhine 13.03.2025 tarihinde ...

37. İcra Dairesi ...Esas sayılı dosyasından 8.985,00 TL Asıl Alacak (Geçiş Ücreti- 4 Katı Para Cezası), 1.073,54 TL işlemiş faiz, 214,71 TL KDV olmak üzere toplam 10.273,25 TL talep ettiği, davacının ihlalli geçiş listesi, davalının dosyaya sunduğu banka dekontu ve 01.07.2025 tarihli Dosya hesabının incelenmesi sonucunda; takip çıktısının 10.273,25 TL olduğu, davalının 21.03.2025 tarihinde 37. İcra Müdürlüğü hesabına 8.985,00 TL ödeme yaptığı, kalan tutarın tüm masraflar dahil 9.819,31 TL olduğu,

Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik”in 5. Maddesinde belirtilen açıklamalar doğrultusunda davalının, dorse tabir edilen tenteli yarı römork araçlarının gişelerden ihlalli geçişlerinde öndeki çekicinin plakası okunamadığından yarı römorkun ruhsat sahibine gecikme cezasının rücu etmesinin makul olduğu, davalının takip sonrası geçiş bedeli ve gecikme cezası toplamı olan 8.985,00 TL tutarı ödediği, dolayısı ile TBK 100. maddeye uygun olarak,

bu ödemenin öncelikle dosyadaki faiz ve masraflara (avukatlık ücreti de dahil) mahsup edildikten sonra bakiye dosya alacağının belirlenmesi gerektiği, mahkemece itirazın iptaline karar verdiği takdirde, davalının yapmış olduğu 8.985,00 TL ödemenin TBK 100. maddeye uygun olarak, bu ödemenin öncelikle dosyadaki faiz ve masraflara (avukatlık ücreti de dahil) mahsup edildikten sonra davacının davalıdan 9.818,31 TL talep edebileceği,.. nihai hukuki değerlendirmesinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, .." tespit edilmiştir.

Dava, ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacının ticari şirket / tüzel kişi tacir, davalı ...'ın ise celp edilen kayıtlar uyarınca bilanço esasına göre defter tutan 1. sınıf tacir olduğu, uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklandığı, bu suretle 6102 s. TTK 4. ve 5. maddeleri uyarınca uyuşmazlığın çözümünde nispi ticari dava uyarınca Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu, davacı şirketin işlettiği otoyolun geçiş bedeli karşılığında kullanılması hususunda taraflar arasında ticari nitelikte hizmet sözleşmesinin bulunduğu,

İİK' nın 50. madde yollamasıyla HMK 10. maddesi hükmü uyarınca sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa yer mahkemesi / icra müdürlüğünün de yetkili olduğu, davacının sözleşmeden kaynaklanan geçiş bedeli olan para alacağını talep etmesi ve 6098 s. TBK 89/1. maddesi gereğince para alacağına yönelik edimin ifasında ifa yerinin davacı alacaklının yerleşim yeri mahkemesi/ icra müdürlüğü de yetkili olduğundan,

davacının yerleşim yerinin (Sarıyer/ İSTANBUL) olması nedeniyle İstanbul İcra Müdürlükleri ve İstanbul Mahkemeleri yetkili olduğundan davalının mahkemenin ve icra müdürlüğünün yetkisine yönelik itirazlarının reddine (İstanbul BAM 17.HD ...E, ...K. İstanbul BAM 45 HD. ...E. ... K.) karar verilmiş, davanın esasının incelenmesine geçilmiştir.

6001 s. Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiş, 1. Fıkrasında "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir.

(Ek cümleler: 1/7/2022-7417/53 md.) Bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere, ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde, idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın, geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi halinde idari para cezası bir kat verilmiş sayılır ve bu ceza için ayrıca tebligat yapılmaz.

Bu takdirde idari para cezasından 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17/6. maddesinde yer alan indirim hükmü uygulanmaz."

3. fıkrasında "Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.",

5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.(…) Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden,

ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir.

Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir."

6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."

7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez. (Ek cümle:23/7/2020-7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez." şeklinde düzenlenmiştir.

Geçiş ücreti ödemeksizin ihlalli geçiş yapılması halinde dört katı tutarında ceza uygulaması yapılmasının dayanağı bizatihi 6001 s. Kanundan kaynaklandığına göre, yasal düzenlemenin aksine mevcut cezanın hukuka aykırı olduğundan bahsedilemez. Geçiş ücreti ödemeksizin otoyol veya köprüyü kullanan davalının 15 günlük süre içinde ödeme yapması halinde herhangi bir cezaya maruz kalmayacağı da, yukarıda değinilen Kanunun emredici hükmüdür.

Dolayıyla bu cezanın tahakkuk edilmesine engel olmak ve 15 günlük süre içinde geçiş ücretinin ödenmesi imkanına sahip olan davalının bu hak ve imkanı kullanmayarak kendisine ihbar yapılmadığını ileri sürmesi ve cezayı ödemekten kaçınması dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmektedir. O halde, süresi içinde ödeme yapmayan davalının asıl alacak tutarının dört katı tutarında olan ceza miktarından sorumlu olduğu ve ödemesi gerektiği konusunda duraksama bulunmamaktadır.

Davacı şirketin işletme hakkına sahip olduğu köprü ve otoyollardan davalıya ait araçların ücret ödemeksizin ihlalli geçişler yaptığı, davacının geçiş ücreti ve 6001 s. Kanundan kaynaklanan cezaların tahsili amacıyla davalı hakkında icra takibinde bulunduğu, ... 37. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasında davalının borca itiraz ettiği ve davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını savunmuştur. Ancak, davalının hiçbir borcu bulunmadığını savunduğu halde icra takibinden sonra ve fakat itirazın iptali davası açılmadan önce davacı - takip alacaklısının vekilli olan ...'ın hesabına 21/03/2025 tarihinde 8.985,00 TL (asıl alacak miktarı) ödeme yapılmıştır. İcra dosyası dışında bu ödeme, takip alacaklısı vekili tarafından haricen tahsil olarak icra dosyasına bildirilmiştir.

Yerleşik içtihatlar uyarınca, icra takibinden sonra ancak itirazın iptali davası açılmadan önce yapılan kısmi ödemelerin TBK m.100 uyarınca hesaplama yapılarak dava tarihi itibariyle takibin devamı istenebilecek alacak tutarının tespit edilmesi gerekmektedir.

Nitekim, davacının, icra dosyası dışında haricen yapılan ödemeyi TBK m.100 uyarınca öncelikle işlemiş faiz, vekalet ücreti, takip harç ve masrafları ile ferilerinden vs... mahsup hakkı bulunmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Karayolu Taşımacılık/ SMMM bilirkişinin 10/03/2026 tarihli raporunda vurgulandığı üzere, ihlalli geçiş kayıtlarının provizyon sonuçlarıyla uyumlu olması, ihlalli geçiş gerçekleştiren araçların OGS / HGS hesaplar nazara alındığında dava konusu yol ve köprü ücretlerinin davalıdan tahsil edilemediği, bu suretle davacının icra takip tarihi itibariyle davalıdan toplam 10.273,25 TL alacaklı olduğu, ancak davalı tarafından icra takibinden sonra yapılan kısmi ödemenin TBK m.100 uyarınca öncelikle icra takibinde yer alan işlemiş faiz, KDV, takip masrafları, vekalet ücreti ve takip ferileri vs. mahsup edilmesi gerektiği, bu suretle davacının dava tarihi itibariyle takibin devamı istenebilecek alacak tutarının 9.819,31 TL olduğu hesaplanmış ve belirlenmiştir.

Uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 10/03/2026 tarihli raporun ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli olması sebebiyle raporun içeriği de denetlenerek hükme esas alınmıştır.

Bu çerçevede, hükme esas alınan 10/03/2026 tarihli rapor doğrultusunda davanın kısmen kabul kısmen reddine, davalının ... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yönelik yapmış olduğu itirazın iptali ile 6098 s. TBK m.100 uyarınca yapılan kısmi ödeme nazara alınarak takibin 9.819,31 TL Asıl Alacak üzerinden; asıl alacak tutarına dava tarihinden itibaren borç tamamen ödeninceye kadar (yıllık %49,25 ve değişen oranlarda) avans faizi uygulanmasına, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, ayrıca alacağın likit ve muayyen olması karşısında yasal koşullar oluştuğundan davacı lehine icra inkar tazminatına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim