İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/185 K.2025/516

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; borçlusu ... - ... Gıda, lehtarı... Limited Şirketi, 01/06/2024 düzenlenme tarihli, 21/08/2024 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli senet, borçlusu ... - ... Gıda, lehtarı, ... Limited Şirketi 01/06/2024 düzenlenme tarihli, 31/08/2024 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli senet, borçlusu ... - ... Gıda, lehtarı... Limited Şirketi, 01/06/2024 düzenlenme tarihli, 15/09/2024 vade tarihli, 300.000,00 TL bedelli senet, borçlusu ... - ...

Gıda, lehtarı... Limited Şirketi, 01/06/2024 düzenlenme tarihli, 30/09/2024 vade tarihli, 300.000,00 TL bedelli dört adet senedin müvekkili bankaya tahsil amacıyla verilmişken müvekkili banka uhdesinde kaybolduğunu, müvekkili bankanın rızası hilafına elinden çıkan davaya konu bir adet senedin kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olması ihtimaline binaen öncelikle senetlerin ödenmesinin yasaklanmasına, yapılacak yargılama neticesinde de iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ; Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 778/1-ı maddesi atfıyla 757 ve devamı maddelerine göre açılmış bulunan zayii nedeniyle kıymetli evrak (bono) iptali çekişmesiz yargı işidir.

Kıymetli evrağın iptali (çek iptali) hakkında 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin 1.maddesinin (s) bendi yollamasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 757. madde ve devamındaki hükümler uygulanır. Buna göre. "İradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.

Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.

Mahkeme, iptale karar vermeden önce, kabul edene, poliçe bedelini tevdi etme ve yeterli teminat karşılığında bunu ödeme yükümünü getirebilir."

İşin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak olan bu davalarda; davanın lehtar veya hamil tarafından açılmış olması, talepte bulunanın aktif dava ehliyetinin bulunduğu hususunda mahkemeye olumlu kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli kabul edilmektedir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle bono iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile bono iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Bu itibarla, talepte bulunanın hamil olduğuna ilişkin bono ön ve arka yüzü fotokopisini sunduğu, sunulan evraklara göre bono lehdarı olduğu tespit edilen davacının aktif husumetine ilişkin yaklaşık ispata yarar delillerin bulunduğu,

dava konusu bonoların istem dışında kaybolduğu kabul edilmiş, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan TTK'nın 778/1-ı maddesi atfıyla, bonolarda uygulanması gereken TTK 757/1 maddesi gereğince iradesi dışında çek elinden çıkan kişinin ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemeden men edilmesini isteyebileceği anlaşılmakla davacının seçimlik kesin yetkisini bu yönde kullandığı ve Mahkememizin yetkili ve görevli olduğu anlaşılmış, bonoları elinde bulunduranların üç ay içinde mahkememize müracaat etmeleri hususunda gerekli yasal ilanlar yaptırılmış,

ilk ilan tarihinden itibaren üç aylık yasal süre içerisinde iptali istenen dört adet bono hakkında mahkememize müracaat eden olmadığından davacı tarafın talebi yerinde görülmekle dava konusu bonoların iptaline karar vermek gerekmiş ve hüküm aşağıdaki şekilde kurulmuştur.

Katip Hakim