İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/758 K.2025/710

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Keşideci ... tarafından ... emrine, keşideci ... tarafından hamiline ve keşideci ... tarafından hamiline keşide edilen 3 adet çekin lehdardan ciro yolu ile davacıya geçtiğini, çekin keşideci üzerinde iken sonradan bulunamayarak zayi olduğunun anlaşıldığını, keşidecisi ... olan,... Bankası A.Ş. ...Şubesi ... çek nolu, 31/11/2025 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, keşidecisi ... (TCKN:...) olan,... A.Ş. ...

Şubesi ... çek nolu 31/10/2025 Keşide Tarihli, 50.000,00 TL bedelli ve keşidecisi ... (TCKN: ...) olan, ... A.Ş. ...

Şubesi ... çek nolu, 30/11/2025 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli toplam 3 adet çekin müvekkili tarafından yapılan bulunamadığını belirterek öncelikle dava konusu çeklerin kötüniyetli üçüncü kişiler tarafından muhatap bankaya ibrazının ve tahsilinin önlenmesi için, dava konusu çekler hakkında ödemeden men yasağını kararı verilerek dava konusu çekler bakımından çek iptali kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Dava, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.

Yasal düzenlemeye bakıldığında;

6102 sayılı TTK' nın 757.maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir.

Yargısal uygulamalara bakıldığında;

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...Esas, ... Karar sayılı ilamında "...6102 sayılı TTK'nun 818 nci maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 757 nci maddesinde zayi nedeniyle çek iptal davasının ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinde görülebileceği hükme bağlanmıştır... "

İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "... Aynı Kanunun 757/1. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759/1. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebileceği hususu düzenlenmiştir. Somut olayda; çekin ödeme yeri, muhatap bankanın bulunduğu ...'dır. Bu durumda uyuşmazlığın çözüm yeri ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklinde kararlar verilmiştir.

Bu itibarla, çek iptal davalarının yasal düzenleme gereği ancak ödeme (muhatap bankanın bulunduğu yer) veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinden istenebileceği, bahse konu hükmün emredici nitelikte ve mahkemenin yetkisine ilişkin olarak kesin yetki kuralı olduğu konusunda duraksama yoktur.

Yetkinin kesin olduğu hallerde mahkemenin yetkili olmaması (HMK m.114/1-ç) dava şartı olup, taraflarca ileri sürülebileceği gibi davanın her aşamasında resen nazara alması zorunludur.

Somut olaya gelince; davacı hamilin yerleşim yerinin UYAP sisteminden temin edilen yerleşim yeri kayıtları, vekaletname içeriği ve mernis kayıtlarından görüleceği üzere ... adresi olduğu; davaya konu çeklerin ödeme yerlerinin ise muhatap ... Bankası A.Ş. ..., ... Bankası A.Ş. ..., ... T.A.Ş. ... adresi olduğu açıktır.

O halde, anılan Yasal düzenleme uyarınca ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri itibariyle kesin yetkili mahkemeler; ..., ..., ... ve ... Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

Davaya konu çeklerin tamamı için değinilen yasa hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca Mahkememizin/ İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda (davanın hasımsız olması, yargıda hedef süre, HMK'nın 30.maddesindeki usul ekonomisi ilkesi göz önünde bulundurularak) eldeki uyuşmazlık bakımından Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle, HMK 114/1-ç madde yollaması ve HMK 115/2. maddesi hükmü uyarınca davanın kesin yetki dava şartı yokluğundan usulden reddine, dosyanın hamilin yerleşim yeri kesin yetkili mahkeme olan Konya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim