İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/760 K.2026/184

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava konusu edilen ve karşılıksız kaşesini havi çekin ... A.Ş.'ye teslm edilmek üzere müvekkili bankanın ... Ticari Şubesine kargo edildiğini, kargonun müvekkili banka şubesine teslim edildiğini, ancak daha sonra dava konusu edilen çekin ilgilisine teslim edilemeden şubede kaybolarak zayi olduğunu, bu çerçevede Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi uyarınca vekil hamil sıfatına haiz olan müvekkili banka tarafından dava konusu çekin iptalinin talep edildiğini, öncelikle, dava konusu çeke ilişkin olarak ödeme yasağı kararı verilmesini, TTK md. 762 gereğince gazete ilanlarının yapılması sonrasında, dava konusu çekin iptaline, karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerine göre açılmış bulunan zayii nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali çekişmesiz yargı işidir.

Kıymetli evrağın iptali (çek iptali) hakkında 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin 1.maddesinin (s) bendi yollamasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 757. madde ve devamındaki hükümler uygulanır. Buna göre. "İradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.

Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.

Mahkeme, iptale karar vermeden önce, kabul edene, poliçe bedelini tevdi etme ve yeterli teminat karşılığında bunu ödeme yükümünü getirebilir."

İşin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak olan bu davalarda; davanın lehtar veya hamil tarafından açılmış olması, talepte bulunanın aktif dava ehliyetinin bulunduğu hususunda mahkemeye olumlu kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli kabul edilmektedir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Bu itibarla, talepte bulunanın hamil olduğuna ilişkin çek ön ve arka yüzü fotokopisini sunduğu, sunulan evraklara göre çek hamili olduğu tespit edilen davacının aktif husumetine ilişkin yaklaşık ispata yarar delillerin bulunduğu,

dava konusu çeklerin istem dışında kaybolduğu kabul edilmiş, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan TTK'nın 818/1 maddesi atfıyla, çekde uygulanması gereken TTK 757/1 maddesi gereğince iradesi dışında çek elinden çıkan kişinin ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemeden men edilmesini isteyebileceği anlaşılmakla davacının seçimlik kesin yetkisini bu yönde kullandığı ve Mahkememizin yetkili ve görevli olduğu anlaşılmış, çeki elinde bulunduranların üç ay içinde mahkememize müracaat etmeleri hususunda gerekli yasal ilanlar yaptırılmış,

ilk ilan tarihinden itibaren üç aylık yasal süre içerisinde iptali istenen çek hakkında mahkememize müracaat eden olmadığından davacı tarafın talebi yerinde görülmekle dava konusu çekin iptaline karar vermek gerekmiş ve hüküm aşağıdaki şekilde kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır