İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/72 K.2024/314

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı müvekkilinin tekstil sanayinde tasarım faaliyetinde bulunduğunu, Türk Patent Enstitüsüne 29.01.2020 tarihinde ... numarasıyla tescil başvurusunda bulunduğunu ... numaralı tasarım ile başkaca tescilli ve tescilsiz tasarımlarının taklit edilerek davalı ...Şti. tarafından "..." markasıyla üretim ve satışı yapıldığını, davalı tarafından "..." markası ile üretim ve satışı yapılan taklit üründen satın alınarak temin edilen taklit ürün örneği ile davacıya ait orijinal ürün örneği ibraz edilerek ...

2.Sulh Hukuk Mahkemesinin...D. İş sayılı delil tespit dosyası ile davalı ...Ltd.

Şti. (...) iş yerinde 26.10.2021 tarihinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığını, anılan yasa hükümleri gereğince, benzerlik incelemesinin farklılıklardan ziyade ortak noktaların tespitinden ibaret olduğunu, tasarım hakkına tecavüz eylemi için birebir benzerlik aranmadığı ve ayrıntıdaki ufak farklılıkların dikkate alınmadığını, davacı tasarımı ile davalıya ait taklit tasarımlar arasında aynıya yakın benzerlik olduğunu, fakat bilirkişi tarafından söz konusu bu hususların dikkate alınmadığını, delil tespit dosyasında alınan bilirkişi raporunun incelenmesinde,

bilirkişinin kanuna aykırı şekilde birebir benzerlik incelemesi içerisine girdiği ve ortak noktaları tespit ederek benzerlik incelemesi yapması gerekirken ayrıntıdaki ufak farklılıklar üzerinden görüş bildirdiğini, delil tespit dosyasında alınan bilirkişi raporunda, benzerlik incelemesinde ortak noktaların tespit edilmesi gerekirken, ortak noktalar tespit edilmeksizin farklılıklara odaklanılması (ki farklılık olarak belirtilen hususlar ayrıntıdaki ufak farklılıklardır) aleyhinde tespit istenilenine ait ürünü farklılaştırmadığını, müvekkili tasarımı ile davalı tarafından üretim ve satışı yapılan taklit ürünlerin karşılaştırıldığında,

bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yaratılan genel izlenim açısından belirgin bir farklılık olmadığını, buna mukabil müvekkilinin tasarımının birebir benzeri olduklarını, davacının tasarımlarına tecavüz ile haksız rekabet sonucu aldığı siparişlerin iptal edilmesi nedeni ile oldukça büyük zararı olduğunu, bu noktada davalının kaç adet üretim yaptığının belirlenmesi gerektiğini, davacıya ait davaya konu tasarımın kaliteli kumaş, birinci sınıf işçilik ve üst segment ürün bazında üretildiğini ve seçkin mağazalarda satışa sunulduğunu, davalı tarafından üretilen taklit ürünlerin ucuz malzemeden özensizce dikildiğini,

delil tespit dosyası ile tespit edilen taklit ürünler ile davacı tasarımlarının karşılaştırılmasında, davacının ürünlerinin itibarına zarar verildiğinin tespit edileceğini, bu sebeple belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarının tam ve kesin olarak belirlendiğinde taleplerinin arttırmak üzere şimdilik 100 TL itibar tazminatının delil tespitinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, davaya konu ürünler bakımından davacının cirosunun düşmesi, siparişlerinin iptal edilmesi,

özgün tasarımların tasarım hakkı sahibi iken davacının kendisinin taklitçi durumuna düşerek manevi zarara da uğradığını belirterek, davalıların tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı tam ve kesin olarak belirlendiğinde taleplerini arttırmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 26.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesini,

belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı tam ve kesin olarak belirlendiğinde talebimizi arttırmak üzere şimdilik 100 TL itibar tazminatının delil tespitinin yapıldığı 26.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesini, 20.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 26.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesini, delil tespit dosyasında yapılan masrafların yargılama giderini hesabında dikkate alınmasını,

davalı aleyhine verilecek mahkeme kararının masrafı davalılara ait olmak üzere kamuya duyurulması için ülke çapındaki tirajı yüksek olan gazetelerden birer tanesinde yayınlanmasını talep ve dava etmiştir.

Cevap dilekçesi: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı şirket tarafından açılan davada müvekkiline yöneltilen iddiaların yersiz olduğunu, açılan davanın belirsiz alacak davası niteliğinde açıldığını, ancak bu davanın belirsiz alacak davası niteliğinde olmadığını, davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından açılan davada husumet yöneltilmesi gereken kişinin şirket olduğunu, şirket ortakları ...ve... yönünden davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, müvekkilinin şirketin üretici konumunda olmayıp, kadın giyim sektöründe perakende satış yaptığını, davaya dayanak olan ...

2. Sulh Mahkemesi'nin... D.

İş sayılı dosyasından alınan raporun tarafına tebliğ edilmediğini, bu sebeple rapora karşı itiraz haklarını saklı tuttuklarını, tespit talep eden tarafından sunulan tescilli tasarıma ilişkin olduğu belirtilen orijinal elbise yönünden benzerlik bulunduğu yönünde görüş bildirmiş ise de yapılacak incelemede tasarımı tescil eden kurumdan temin edilen bilgi ve belgeler tespite esas alınması gerektiğini, ilgili kurum tarafından davacı tarafından sunulan fotoğraftaki ürüne değil, ilgili kuruma sunulan belgeler ışığında tasarımı tescil ettiğini, bu sebeple bilirkişinin,

davacı tarafça sunulan ürünler açısında yapılan tespitin hükme esas alınamaması gerektiğini, davalı firma bünyesinde toplamda 16 adet ürün tespit edildiğini ve ürünlerin satış bedeli olarak da 299,90 TL'lik bir bedel belirtildiğini, bu ürünlere ilişkin toplamda 4798,4 TL'lik bir bedel belirtilmiş ise de bu ürünlerin toptancı firmadan alış bedellerine nazaran daha düşük olduğunu, bilirkişi tarafından tespit edilen bedeli de kabul etmediğini, manevi tazminat tutarının fahiş miktarda yüksek olduğunu, davacı tarafından açılan işbu davanın tümden reddini talep etmiştir.

Cevaba Cevap Dilekçesi: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilin tekstil sanayinde tasarım faaliyetinde bulunmakta olduğunu ve Türk Patent Enstitüsüne 29.01.2020 tarihinde ... numarasıyla tescil başvurusunda bulunduğunu 39.1 ve 39.2 numaralı tasarım ile başkaca tescilli ve tescilsiz tasarımlarının taklitleri; davalı ... Şti. tarafından "..." markasıyla üretim ve satışının yapıldığını, tasarım hakkına tecavüz eylemi davalı ...

Şti. ticari faaliyeti çerçevesinde yapıldığını, diğer davalı gerçek kişiler... ve... davalı şirketin müdürü olarak haksız fiili bizzat gerçekleştiren kişiler olduğundan, davalılar ... ve...'ün davaya taraf yapıldığını, dilekçe ek-1'inde de de davalı firmaya ait ticaret sicil gazetesini sunduğunu, tasarım hakkına tecavüz eyleminin aynı zamanda haksız fiil olup haksız fiilden şirket ile birlikte şirket müdürü olan davalıların, müvekkile karşı müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun bulunduğunu, tüm bunların yanı sıra davalılarda cevap dilekçesinde şirket yetkilisi olduklarını kabul ettiğini,

bu sebeple davalılar...ve ... yönünden husumet itirazının reddinin gerektiğini, Yargıtay’ın artık yerleşik hale gelen kararları karşısında, alacağın niteliğini, miktarının tespit edilebilir olup olmadığını ya da asgari olarak ne kadarının tespit edilebilir olduğunu etraflıca değerlendirerek, eğer şartları mevcut ise davayı belirsiz alacak davası olarak açmakta fayda bulunduğunu, dava dilekçesinde de açıkça izah edildiği üzere;

müvekkilin maddi zararlarının tespit edilebilmesi için, bilirkişilerce uygulamada benimsenen seri üretim esaslarına göre davalıların üretim miktarının ve karlılığının belirlenmesinin gerektiğini, dava açılırken davalılara ait ticari defter ve kayıtlara ulaşılarak kar oranı belirlenemediğinden varsayımsal olarak bir maddi tazminat belirlenmesinin mümkün olmadığını, dolayısıyla davalıların eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında müvekkilin hukuki yararı olmadığı iddiasının hukuki dayanağının olmadığını,

Mahkeme tarafından konunun uzmanları tarafından yapılacak inceleme sonunda ancak müvekkilin uğradığı maddi zararın belli olacağını ve bu sebeple davalıların afaki iddialarının reddi gerektiğini ve davanın kabulünü talep etmiştir.

Deliller: ... 2 Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasının UYAP üzerinden ve fiziken Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır. TPMK kayıtları: TPMK'dan dava konusu markaların onaylı tescil kayıtları celp edilmiş, dosya arasına alınmıştır.

Bilirkişi Raporu: 09/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda.

"Davacı ve davalılara ait “...” giysi tasarımları benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden ortak ve farklı özellikleri karşılaştırılırken genel ilkelere riayet edilmiş olup, genel itibariyle her iki tarafın kadın tesettür giyim üzerine faaliyet gösterdikleri, ayırt edici nitelik bakımından birbirleri ile kıyaslanan tasarımlarda tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olabileceği de göz önünde bulundurulmuş olup, davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescili elbise görseli ile ...

2.Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.İş nolu 14.01.2022 tarihli bilirkişi raporunda mahallinde inceleme ile tespiti yapılan davalıların “...” unvanlı mağazasında satışa sunulan “...” ibareli dokuma etiketini taşıyan tasarım elbisenin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimdeki tek farkın davalılara ait elbise tasarımının kemerikuşak üzerine süsleme detayının yapılmamış olmasının giysinin bütünlüğünde belirgin farklılıklar yaratmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde Birebir Aynı Tasarım algısı (iltibas) oluşturacağı kanaatine varıldığı, davacı taraf adına tescilli ... numaralı tasarım tescili ile dosya kapsamında mevcut D.İş dosyasında yapılan tespitte, davalı tarafın mağazasında satışa sunulan elbiselerin tasarımı arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile aynı olarak algılandıkları sonucuna varıldığı,

davacı adına tescilli tasarımın aynısının tasarım sahibinin izni olmaksızın satışa sunulması nedeniyle SMK 81/1-A maddesi gereğince tasarım hakkına tecavüz olduğu, tasarım hakkı sahibinin SMK 149/1 maddesi kapsamındaki talepleri ileri sürebileceği,

davacı adına tescilli olan elbise tasarımı ile davalı tarafından satışa sunulan elbise tasarımları karşılaştırıldığında genel izlenim olarak davalı tarafından satışa sunulan elbiselerde kullanılan tasarımın davacı adına tescilli tasarıma genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzediği bu durumun davacı ile davalı arasında ticari ilişki var olduğu algısını yaratabileceği karşısında tüketicide oluşacak bu karıştırılmanın TTK 55/1-A-4 maddesi anlamında haksız rekabet oluşturacağı" kanaatini bildirmiştir.

Bilirkişi Raporu: 22/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda.

"Davacının Ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içinde yapıldığı, kendi lehine delil niteliği taşıdığı, davacının resmi belgeleri olan faturalar ile defterlerin bir uyum içinde olduğu, davalının dava konusu taklit ürünleri satın aldığına dair dosyaya belge sunmadığı, üretici olmadığına dair dosya kapsamında belgeye rastlanmadığı, bu durumda davalının taklit tasarımları kendisi tarafından üretiminin yapmış olduğu,

Yargıtay kararlarında “Bir taklit ürünün kaç adet üretilmiş olduğu ise varsa yazılı delil ve belgelere göre, aksi takdirde alanında uzman bilirkişiler yardımıyla böyle bir ürünün çeşidi ve özellikleri itibariyle ortalama kaç adet üretilmiş olduğu, farazi olarak tespit edilmelidir" buradan hareketle, 05.01.2023 Tarihli bilirkişi heyet raporunda, davalının taklit ürünlerden kaç adet, kaç renk ve kaç beden üretebileceği konusunda, dosya kapsamındaki raporun içinde mevcut olmadığı,

Mahkemenin vereceği kararda yardımcı olması adına davacının talebi olan 151/2-a bendine göre dava konusu tasarımların hazır giyim ürünü olması ve sektörde seri üretimin olduğu dikkate alındığında minimum adet üzerinden 97.926,87 TL Tazminat hesap edildiği, maksimum adet üzerinden 195.853,74 TL Tazminat hesap edildiği, davacının talebi olan manevi tazminatın mahkemenin takdirinde olduğu"kanaatini bildirmiştir.

Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki uyuşmazlık tasarıma tecavüzün tespiti, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, itibar tazminatı, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Davacı taraf davalının kullanımlarının tescilli tasarıma tecavüz niteliğinde olduğunu belirterek tecavüz eylemlerinin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, imhasını, tecavüz eylemleri nedeniyle maddi, itibar ve manevi tazminata hükmedilmesini, hüküm özetinin ilanını ve ürünlerin satışının durduruşmasına ilişkin tedbir karar verilmesini talep etmiş, davalılar ise davanın reddini savunmuştur.

Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; ... tescil numaralı tasarımın TPMK nezdinde davacı adına tescilli olduğu, hem delil tespiti dosyasında hem de mahkememizce alınan bilirkişi raporunda davalıların kullanımlarının davacı adına tescilli bulunan tasarıma tecavüz niteliğinde olduğunun tespit edildiği, dosya arasına alınan bilirkişi raporlarının dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla hükme esas alınmasına karar vermek gerekmiştir.

Tecavüz eylemlerinin tespiti bakımından; ... tescil numaralı tasarımın davacı adına TPMK nezdinde tescilli olduğu, esas dosyasında alınan bilirkişi raporlarında davalı kullanımlarının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacının tescilli tasarımı ile aynı tasarımcının elinden çıkmış gibi benzer nitelikte olduğu kanaatine varıldığından davalıların eylemlerinin tescilli tasarıma tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde olduğunu tespitine karar verilmiştir.

Tecavüz eylemlerinin önlenmesi, durdurulması talebi bakımından; davalıların kullanımlarının davacı adına tescilli tasarıma tecavüz niteliğinde olduğu anlaşılmakla davalıların davacı adına tescilli bulunan tasarımların kullanmasının durdurulmasına, önlenmesine karar verilmiştir.

Maddi tazminat bakımından; davacının maddi tazminat talebinin SMK 151/2-a maddesine dayandığı, bu madde gereğince tecavüz edenin rekabeti olmasaydı hak sahibinin kazanacağı muhtemel gelirin hesaplanması gerektiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporunda bu doğrultuda yapılan incelemede davalının eylemleri nedeniyle elde ettiği kazancın hesaplanamadığı bilirkişi tarafından ihtimalli olarak minimum ve maksimum adet üzerinde seçenekli hesaplama yapıldığı, davacı tarafça maksimum miktar üzerinden davanın ıslah edildiği ancak davalıların sattığı ürün sayısının belli olmadığı bu nedenle maksimum ürün ve minimum ürün üzerinde yapılan hesaplamanın ortalamasının gerektiği kanaatine varılmakla 146.890,30 TL üzerinden maddi tazminata ilişkin davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtibar tazminatı yönünden; davacının dava açılırken talep ettiği tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu olduğu anlaşılmakla itibar tazminatı talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Manevi tazminat talebi bakımından ise; davalıların davacıya ait tescilli tasarımın kullanılmasının davacının manevi haklarına zarar verdiği ve manevi tazminatın şartları oluştuğundan, tazminata konu eylemlerin ağırlığı, eylemlerin davacının tüketici nezdindeki imajı üzerindeki etkileri dikkate alıanrak davacı lehine 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davalıların davacı adına tescilli bulunan tasarıma ilişkin kullanımlarının davacının tasarım hakkına tecavüzün niteliğinde olduğunun tespiti ile tazminat taleplerine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Karar verilirken davalıların delil tespitinin yapıldığı tarih dikkate alınarak davalıların bu tarihte temerrüde düştükleri kabul edilerek bu tarihten itibaren faize hükmedilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır