İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/170 K.2024/202

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ressam olan müvekkilinin dava konusu 4 adet resmin FSEK 4.madde kapsamında eser sahibi olduğunu, müvekkilinin güzel sanat eseri sahibi olduğu 4 adet resmin davalının yapımcısı olduğu "..." adlı dizi filmde müvekkilinden izin alınmaksızın birçok defa kullanıldığını, müvekkilinin 2016 yılında yarattığı güzel sanat eserinin, davalının yapımcısı olduğu ve ... logolu ulusal yayın kuruluşunda yayınlanan söz konusu dizi filmin, 1.bölümünün.... dakikalarında, 3.bölümün 1:13:00 dakikasında, 4.bölümün 1:46:36 dakikasında, 7.bölümün ... dakikalarında, 8.bölümün ... dakikalarında,

9.bölümün 5:04 dakikasında, 10.bölümün 2:04:18 dakikasında, 11.bölümün 36:47 ve 41:20 dakikalarında, 12.bölümün 09:21, 22:50 ve 24:52 dakikalarında, 13.bölümün...ve 2:00:00 dakikalarında, 14.bölümün 33:21 ve 2:06:09 dakikalarında, 15.bölümün 1:14:07 dakikasında, 16.bölümün...:49:23 dakikalarında, 17.bölümün 53:53 dakikasında, 18.bölümün ..., 1:53:31 ve 1:55:54 dakikalarında, 19.bölümün 1:34:33 ve 1:37:55 dakikalarında, 23.bölümün 2:15:22 dakikasında, 24.bölümün 1:47 dakikasında, 25.bölümün 1:45 ve 9:01 dakikalarında, 26.bölümün 1:46 dakikasında, 27.bölümün 1:45 dakikasında,

müvekkilinin 2013 yılında yarattığı güzel sanat eserlerinden bir tanesinin, 11.bölümün 1:39:41 ve 1:42:12 dakikalarında, 12.bölümün 46:50, 47:07 ve 1:38:55 dakikalarında, 13.bölümün 1:12:23 dakikasında, müvekkilinin 2013 yılında yarattığı güzel sanat eserlerinden bir tanesinin 12.bölümün 10:58 dakikasında, 13.bölümün 2:15:08 dakikasında, müvekkilinin 2013 yılında yarattığı güzel sanat eserlerinden bir tanesinin 12.bölümün 1:28:33 dakikasında müvekkilinden izin alınmaksızın yayınlanarak,

müvekkilinin FSEK'ten doğan mali ve manevi haklarının açıkça ihlal edildiğini, davalı yanın müvekkilinin FSEK'ten doğan adın belirtilmesi selahiyetini, çoğaltma hakkını, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkını dava konusu ... isimli dizi filminin davaya konu ilgili bölümlerinin gerek ... logolu yayın kuruluşunda gerekse ...'nin...adresli internet sitesinde ve ... adresli kendi sitesinde yayınlamasını sağlaması sonucu defalarca ihlal edildiğini iddia ederek,

fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 5.000 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminatın haksız fiilin vuku bulduğu tarihten itibaren yürütülecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap dilekçesi: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ana faaliyet konusunun ulusal televizyon kanalları için televizyon dizileri ve yüksek gişe başarısı sağlamış sinema filmlerinin prodüksiyonunu gerçekleştirmek olduğunu, prodüksiyonunu gerçekleştirdiği..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... gibi televizyon dizilerinin ülkemizdeki televizyon kanallarında (..., ..., ..., ...) gösterilmekte ayrıca yurtdışına lisans ve satışı yapılarak uluslararası başarılar elde etmekte ve ülkemize döviz kazancı sağlanmakta olduğunu,

bu kapsamda müvekkili şirketin alanında en bilinen ve saygın prodüksiyon şirketlerinden biri olmasının yanı sıra devamlı istihdam ettiği merkez kadro çalışanları ile set önü ve set arkası personele iş imkanı sağladığını, müvekkili şirketin prodüksiyonları yaparken gerek "sinema eseri" niteliğindeki TV dizilerinin ve sinema filmlerinin "eser sahibi" sıfatını haiz yönetmen, senarist/diyalog yazarı ve özgün müzik bestecileri ile bağlantılı hak sahibi niteliğindeki oyunucu/yorumcu/icracı sanatçların, gerek eser içinde kullanılan sair ilim ve edebiyat, musiki,

güzel sanat eserlerinin sahiplerinin haklarına son derece önem verdiğini ve söz konusu eserlere ilişkin mevzuat kapsamında tanınan hakları kullanabilmek için, hak sahiplerinden gerekli izinleri aldığını ve kanuni gerekliliklerini yerine getirdiğini, dava konusu olayda davacının eserlerinin davacı tarafından yetkili kılınan ...tarafından müvekkili şirket ile paylaşıldığını ve sanat galerisi tarafından müvekkili şirkete eserlerin dava konusu dizide kullanılmasına ilişkin yetki verildiğini,

dizinin sanat yönetmeni ...'a davacı tarafından e-posta gönderildiğini ve ... davacıyı temsil yetkisinin sona erdiğini ve davacı tarafından müvekkili şirkete eserlerin kullanıldığı için teşekkür edildiğini sonrasında eserlerinin başkaca prodüksiyonlarda kullanılmak istenmesi halinde kendisi ile iletişime geçilmesinin bildirildiğini, bu bilgilendirme kapsamında davacıdan bundan sonra yapılacak kullanımlar için muvafakatname alınmak üzere iletişime geçildiğini ancak kendisinin söz konusu muvafakatnameyi iletmemesi üzerine söz konusu eserlerin dava konusu dizinin devam eden bölümlerinde kullanılmasından vazgeçildiğini,

davacının iddiasının aksine eserlerin izinsiz kullanımının söz konusu olmadığını, tam tersine davacının bilgisi ve onayı dahilinde bir kullanımın bulunduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Islah dilekçesi: Davacı vekili ıslah dilekçesinde, alınan ek raporda tazminat bedellerinin hesaplandığını ve 4 adet güzel sanat eserinin 51 sahnede kullanımı sonucunda 3.000 TL ödenmesinin uygun olacağının belirtildiğini, ...'dan gelen rayiç bedel yazısında ise 2.000 TL olarak belirtildiğini, davaya konu dört adet güzel sanat eserlerinin kullanıma konu olduğu toplam 51 sahne üzerinden yapılacak hesaplama ile yayınlanan herbir sahne başına 2.000 TL üzerinden toplam 51 sahne için 102.000 TL olmak üzere FSEK madde 68 kapsamında 3 katı üzerinden yapılan hesaplama ile toplam 306.000 TL olarak davayı ıslah ettiklerini ve 306.000 TL'nin haksız fiil tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce verilen ilk karar: Mahkememiz 06/05/2021 karar yazım tarihli 2018/320 Esas- 2021/86 Karar sayılı ilamı ile; "Davacının maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile; FSEK 68 hesabı ile (3.000,00 x 3) toplamda 9.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Davacının manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile; takdiren 3.000,00 TL 'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verildiği anlaşılmıştır.

İstinaf ilamı: İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi'nin 2021/1555 Esas- 2023/1088 Karar sayılı ilamı ile.

"Davacı vekilinin 10/09/2019 tarihli kök rapora itiraz dilekçesinde, e-posta yazışmalarının ... ile davalı arasında yapıldığını, resimlerinin kullanılması için izin vermediğini ileri sürdüğü ancak mahkemece alınan ek raporda bu hususun değerlendirilmediği gibi mahkeme kararında da, e-postanın davacı tarafından davalıya gönderilip gönderilmediği, gönderilmiş olması halinde, o tarihe kadarki kullanım yönünden FSEK 48 ve 52. Madde düzenlemeleri karşısında "davacının izni ve muvaffakatı ile kullanım" kapsamında kabul edilip edilmeyeceği usulüne uygun şekilde gerekçelendirilmemiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi heyet raporunun denetime elverişli olmadığı, yeterli inceleme içermediği, rapor ekinde sunulan fotoğrafların siyah beyaz olduğu, davaya konu resimlerin ne şekilde kullanıldığının anlaşılamadığı, resimlerin kullanımına ilişkin rayiç bedel tespitinde hangi somut veriye (eserlerin özellikleri, sanatçının tanınırlığı, kullanım şekli, sayısı, süresi vs) dayanıldığının açıklanmadığı görülmüştür.

Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiği anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın ressam bilirkişi, yapımcı bilirkişi, bilişim uzmanı ve FSEK konusunda uzman bilirkişilerden oluşacak yeni bir heyetten denetime elverişli rapor alınarak, e-posta yazışmalarının incelenerek, 1-14.

Bölümlerdeki kullanımların davacının izni ile gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi, izinsiz kullanıldığı sonucuna varılması halinde, kullanım tarihindeki rayiç bedel hesabının somut verilere dayandırılarak denetime elverişli şekilde rapor alındıktan sonra karar verilmesi için mahkemesine gönderilmesine " karar verilmiş olup, mahkememiz kararı kaldırılarak dosya yukarıda yazılı esasa kayıtlanmıştır.

Deliller:

... Yazısı: ...'dan gelen cevabi yazıda; "... kanalı ve yapımcının internet sitelerinde de birden çok yayınlanması göz önünde bulundurularak (yayın saat ve süreleri de göz önünde bulundurulduğunda) her yayın süresi (saniye için) 2.000 TL. emsal alınabilecek ücret olarak 'Rayiç Bedel Komisyonumuzca' belirlenmiştir.

Sanat eserleri; bir görsel yapımın (film) bölümünde kullanılması o filme konusu, oyuncu niteliği; başarısı yanında görsel ve izleyicide algısal bir değer de ifade etmektedir. Yapımcıların filmlerinde kullandıkları araçların (otomobil) logosunu kapatmış olmaları haklı bir sorumluluksa sanat eserini sanatçısının izni olmadan karşılıksız bir görsel dekorasyon unsuru olarak kullanması da bir sorumluluk gereği olarak kabul edilmeli ve ücreti ödenmelidir.

Ulusal kanalların kanal yayın aralıklarında kullandıkları reklamlarda asas aldıkları rayiç bedeller incelendiğinde 2.000 TL.'nin makul bir seviyeyi ifade ettiği de ayrı bir gerçektir." şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

...Yazısı: Gelen cevabi yazıda; "Gönderilen Sanat eserlerinin siyah beyaz fotoğraflarının olması nedeniyle, resmin renk tekniğinin eksikliği eserlere değer verme bakımından yetersizdir. Ayrıca, hiçbir sanat eseri kıymet bakımından ücretlenemez. Bu, Sanatçının takdirine kalmıştır. Bu takdir satın alındığında geçerlidir." şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi raporu:

16/08/2019 tarihli bilirkişi raporunda. "Davacı ile davalı arasında eserlerinin kullanımına yönelik ... aracılığıyla bir ilişki tesis olduğu ve davacının 31.08.2018 tarihi itibariyle bu ilişkinin fesih olunduğu anlamına gelecek bildirimde bulunduğu görülmüştür.

Elde edilen teknik bulgular, davacının beyan ettiği tüm ihlal içeren bölüm ve zaman etiketlerinin geçerli olmadığı; davalı tarafa 31.01.2018'de 14. bölüm sonrasında bildirimde bulunulduğu, 21.02.2018'de 17. bölüm sonrasında davalının davacıya muvafakatname içerikli yazılı bilgi talebinin olmasına karşın davacının bu erişime yanıtına rastlanmadığı görülmüştür.

Davacının hak sahibi olduğu eserlerin, dizinin kendi kurgusu içerisinde son derece sınırlı bir süre içerisinde gösterildiği, bu sebeple davacının umuma iletim hakkına alternatif, bu hakkın kullanımını etkisiz kılacak bir niteliği bulunmadığı, sonuç olarak da davalı kullanımlarının davacının eser üzerindeki mali ve manevi haklarını ihlal etmediği kanaatine varılmaktadır." görüş ve kanaatini bildirmiştir.

02/09/2020 tarihli ek raporda; "Dava konusu 4 resmin emsal alınabilecek kullanım ücretinin her bir resim için 3.000TL olduğu" görüş ve kanaatini bildirmiştir.

26/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda. "Davacıya ait dava konusu 4 adet resim, “...” isimli dizi filmde 1.Bölüm, 3.Bölüm, 4.Bölüm, 7.Bölüm, 8.Bölüm, 9.Bölüm, 10.Bölüm, 11.Bölüm, 12.Bölüm, 13.Bölüm, 14.Bölüm, 15.Bölüm, 16.Bölüm, 17.Bölüm, 18.Bölüm, 19.Bölüm, 23.Bölüm, 24. bölüm, 25. bölüm, 26.Bölüm, 27.Bölüm olmak üzere 24.10.2017 - 01.05.2018 tarihleri arasında 21 ayrı bölümde 51 adet sahnede tespit edildiği,

31.01.2018 tarihinde davacıya ait olduğu anlaşılan Aylin (...) mail adresinden ... (...), (...) ile ... (...) eposta adreslerine/şahıslara “...bundan sonraki prodüksiyonlarınızda resimlerimin kullanılması gündeme geldiğinde mutlaka benimle veya ... ile irtibata geçmenizi ve bizim onayımız olmadan eserlerimin keyfi şekilde ve kar amacı güden yapımlarda kullanılmaması yönünde itina göstermenizi rica eder...” içerikli bir eserlerin kullanılması hakkında onay alınması gerektiği içerikli bir e-posta gönderildiği,

21.02.2018 tarihinde Sinem Kanal (...) davalı şirkete ait eposta adresinden (...) davacı mail adresine konu hakkında “...” dizisinde kullanılmaya devam eden eserler hakkında muvafakatname için bilgi talep edildiği, bu yazışmaya davacı tarafından cevap verildiğine ilişkin dosya kapsamında delile rastlanmadığı, Mail yazışmalarında alıcı-gönderici olarak...şeklinde kurumsal mail uzantılarının olduğu görülmekle yapılan incelemede, ... Alan Adının davalı ...

AŞ. tarafından işletildiği tespit edildiği, davaya konu 4 adet tablonun FSEK anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının FSEK 11/1'deki karine çerçevesinde davaya konu tabloların eser sahibi olduğu, dosyada mübrez mail yazışmaları dikkate alındığında davacının davalıya gönderdiği 31.01.2018 tarihli mail yazışması içeriğinden mailin gönderildiği tarih olan 31.01.2018 tarihine kadar olan kullanımların kendi bilgisi ve rızası ile ... davalıya verdiği izin çerçevesinde gerçekleştiği,

buna mukabil yine bu mail içeriğinden 31.01.2018 sonrası kullanımlara artık muvafakat verilmediğinin bildirilmesi dikkate alındığında 31.01.2018 tarihli kullanımların davacının iznine tabi olacağı, davacının bu izni de vermediği dikkate alındığında 31.12.2018 tarihinden sonraki kullanımların FSEK 22 ve FSEK 23'te düzenlenen mali hakların ve FSEK 14'te düzenlenen umuma arz yetkisinin ve FSEK m.15'teki eser sahibi olarak belirtilme hakkının ihlali sayılacağı, 31.01.2018 tarihinde sonraki kullanımlar 2016 tarihli tabloya ilişkin olup bu tablonun dizinin 13 ila 27 inci bölümlerindeki kullanımı yönünden eserin türü, niteliği,

beğeni ölçüsü kullanımın mecrası ( dekoratif ve arka planlı), süresi (kısa süreli görüntüler şeklinde) dikkate alındığında emsal telif bedelinin tüm kullanımlar için 2018 yılı dikkate alındığında 3.000 TL olabileceği bu bedelin 3 katı tutarına hükmedilip hükmedilmeyeceği konusundaki Takdirin Sayın Mahkemeye ait olacağı, davacının manevi haklarından FSEK 14'te düzenlenen umuma arz yetkisinin ve FSEK m.15'teki eser sahibi olarak belirtilme haklarının ihlal edildiği ve manevi tazminat talep etme hakkının olduğu, manevi tazminatın türü ve miktarını takdir hakkının ise Sayın Mahkemeye ait olduğu" görüş ve kanaatini bildirmiştir.

Dava ve uyuşmazlık: Taraflar arasındaki dava; davacıya ait olduğu iddia edilen eserlerin davalı tarafça dizide dekor olarak kullanılması nedeni ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; mahkememiz dosyasında alınan bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere davacının hak sahibi olduğu ve bilirkişi raporları ile fikri hukuk alanında eser niteliği bulunan resimlerin davacının izni ile davalı yapımcı tarafından "..." isimli dizide dekor olarak kullanıldığı, 14. Bölümden sonra 27. Bölüme kadar davacının izni olmadan kullanıldığı, bu haliyle davacının fikri haklarının ihlal edildiği, mahkememizce istinaf ilamı sonrası alınan bilirkişi raporunda kullanılan kullanımlar için 3.000 TL telif tazminatı hesaplandığı,

her ne kadar davalı taraf her bölüm için ayrı ayrı telif tazminatı hesaplanması gerektiğini belirtmiş ise de bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere kullanımların dekor amaçlı ve kısa süreli olduğu gözetildiğinde tüm bölümler için toptan telif tazminatı hesaplanması gerektiği anlaşılmakla raporda belirtilen 3.000 TL 'nin 68 gereğince 3 katının davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, manevi tazminat yönünden ise eserlerin kullanılmasının davacının manevi haklarına ihlal niteliğinde olduğu anlaşılmakla takdiren 3.000 TL 'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır