İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/268 K.2024/153

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin “..." adlı çalışmalar kapsamında " ..." adlı tasarım koleksiyonunu kendi bünyesinde orijinal olarak tasarlayarak ... adlı sitede yayınladığı tişört, çanta, defter, kalem gibi ürünlerin üzerinde de kullandığını, davaya konu 8 adet eserin müvekkili şirketin siparişi üzerine ... ve müvekkili şirketin hissedarlarından ... tarafından oluşturulduğunu ve mali hakları müvekkiline devredildiğini, bu eserlerin müvekkili tarafından tasdik işlemine tabi tutulduğu gibi, Kültür Bakanlığı Telif ve Sinema Genel Müdürlüğü nezdinde 11.01.2010 tarihinde tescil ettirildiğini,

davalının ise müvekkilinin örneklerini sundukları grafik-tasarım eserlerini, hem tabak, kase, bardak üzerinde kullanıp hem de sattığı çikolataların ambalajında müvekkilinin izin ve onayı olmadan kullanarak mali ve manevi haklara tecavüz ettiğini, ayrıca taklit ürünler üzerinde müvekkilin TPE nezdinde tescilli ... nolu markasını kullandığını, eser adlarına da tecavüz edildiğini, ürünlerin bir çok online pazarlama sitelerinde satıldığını, bu nedenlerle eser ve markaya tecavüzün tespiti, meni, kali refi, eser sahipliği nedeniyle ve taklit nedeniyle manevi tazminat,

FSEK 68. madde çerçevesinde rayiç bedelin 3 katı tutarında tazminat ve FSEK m.70/2 556 sayılı KHK m.62/b, 64, 6, 67 çerçevesinde maddi tazminat ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap dilekçesi: Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış herhangi bir cevap vermemiş delil de bildirmemiştir. Islah dilekçesi: Davacı vekili alınan raporlar sonrası maddi tazminat talebini arttırarak 144.000 TL ye yükseltmiş marka tecavüzünden dolayı da 556 sayılı KHK 67/1 gereğince makul bir payın eklenmesini de talep etmiştir.

Mahkememizin 2013/38 esas sayılı dosyasında verilen karar: Mahkememizin 2013/38 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda "Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda hüküm kurmaya elverişli ve yeterli bilirkişi kök ve ek raporu kapsamında davacının grafik tasarım niteliğindeki 8 adet eserinden dolayı çoğaltma ve yayma mali haklarının ihlali nedeniyle FSEK 68. madde uyarınca bilirkişi heyetince belirlenen 6.000 TL rayiç bedelin sekiz eser için toplamı olan 48.000 TL nin somut olayın özelliği tecavüzün niteliği kusurun ağırlığı göz önüne alınarak takdiren üç katı olan 144.000 TL nin dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile

birlikte davalıdan alınmasına, ayrıca davacının TPE nezdinde tescilli marka hakkının ihlali nedeniyle de marka hakkına tecavüzünün tespiti , meni ve durdurulmasına, 10.000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi zararına yönelik olarak takdiren belirlenen 30.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacı yan her ne kadar kal talebinde bulunmuşsa da kali gerektiren her hangi bir eylem bulunmadığından bu talebinin reddine ve kesinleşen hükmün ilanına" karar verildiği anlaşılmıştır.

1.Bozma ilamı: Mahkememizin 2013/38 esas sayılı dosyasında verilen hükmün davalı tarafça temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/11693 Esas - 2018/4232 Karar sayılı ilamı ile. "Dava, 5846 sayılı FSEK ve 556 sayılı KHK'dan kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının mali hak sahibi olduğu desenlerin FSEK uyarınca eser vasfını taşıdığı, her bir desenin 6.000 TL değerinin bulunduğu, böylece 8 adet eser mahiyetindeki desen için 48.000 TL rayiç bedel, FSEK'in 68. maddesi uyarınca da 144.000 TL bedel bulunup 144.000 TL mali haklar tazminatının davalıdan tahsiline karar verildiğine göre aynı madde hükmü gereğince taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu dikkate alınmaksızın FSEK'e dayalı tecavüzün ref'ine de karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Öte yandan, Dairemizin... tarih ve ... Esas- .... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere 5846 sayılı FSEK'nun 1/B-(b) bendi ve 8. maddesi uyarınca eser sahibi onu meydana getiren gerçek kişiler olup tüzel kişiliği haiz davacı şirketin eser sahibi olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Aynı Yasa'nın 13. vd. maddeleri uyarınca bir eser üzerindeki mali ve manevi haklar eser sahibine aittir.

Davacı şirket, dosyaya ibraz edilen devir sözleşmesi uyarınca eser üzerinde mali hakları kullanma yetkisine sahip ise de, manevi haklar eseri meydana getiren gerçek kişilerce kullanılabilir.

O halde, somut uyuşmazlıkta davacı şirketin manevi haklarının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden 5846 sayılı FSEK'e dayalı olarak yapılan manevi tazminat talebinin reddi gerekirken kısmen kabulü de doğru görülmemiş, kararın bu yönlerden davalı yararına bozulmasını gerektirmiştir." denilerek bozulmasına karar verilmiş, karar düzeltme talebinin de reddine karar verildiği ve dosyanın mahkememizin 2020/261 esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizin 2020/261 esas sayılı dosyasında verilen karar: Mahkememizin 2020/261 esas sayılı dosyasında.

"Tüm dosya kapsamı, usul ve yasaya uygun Yargıtay Bozma İlamı doğrultusunda, davacının grafik tasarım niteliğindeki sekiz adet eserden kaynaklanan mali haklarına, davalının tecavüz ettiğinin tespitine, bu tecavüzün menine, FSEK m.68 uyarınca takdiren belirlenen sekiz eser için 48.000,00 TL rayiç bedelin takdiren üç katı olan 144.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bozma ilamında belirtildiği üzere maddi tazminatın dayanağı FSEK m.68'e göre talep edildiği,

taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu nazara alınarak davacının ref talebinin reddine, 5846 sayılı FSEK'nun 1/B-(b) bendi ve 8. Ve 13. Maddeleri uyarınca davacı şirketin, dosyaya ibraz edilen devir sözleşmesi uyarınca eser üzerinde mali hakları kullanma yetkisine sahip olduğu görülse de, manevi hakların eseri meydana getiren gerçek kişiler tarafından kullanılabileceği, bu nedenle davacı şirketin manevi haklarının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden 5846 sayılı FSEK'e dayalı olarak yapılan manevi tazminat talebinin reddine, davacının kal'e ilişkin talebinin de reddine" karar verildiği anlaşılmıştır.

2.Bozma ilamı: Mahkememizin 2020/261 esas sayılı dosyasında verilen kararın taraflarca temyizi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2022/181 esas- 2023/308 karar sayılı ilamı ile.

"Mahkemece verilen ilk kararda davalının marka hakkına tecavüzünün tespitine, tecavüzün menine ve durdurulmasına, takdiren belirlenen marka hakkına tecavüze yönelik olarak 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş olup bu hususların davacı lehine usuli kazanılmış hak olduğu gözetilmeksizin Mahkemece bu konuda bir karar verilmemiş olması doğru görülmemiş,

ayrıca Mahkemece 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesine dayalı talep yönünden hükmolunan 144.000,00 TL tazminat için davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.630,00 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken Mahkemece yazılı şekilde 83.340,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir." denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiş, dosya ...

4. FSHHM'nin ...esas sayılı sırasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.

Gönderme kararı: ... 4. FSHHM'nin ... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda 12/12/2023 tarihli kararla dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verildiği ve yukarıdaki esas sayılı sırasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır. Deliller: TPMK Kayıtları: Davacı adına tescilli 2019/56469 tescil numaralı markanın tescil kayıtları dosya arasına getirtilmiştir. Bilirkişi raporları:

Mahkememizin 2013/38 esas sayılı dosyasında 06/03/2014 tarihli bilirkişi raporunda.

"Dava konusu uyuşmazlıktaki tasarımların FSEK m.4/6 anlamında güzel sanat eseri oldukları, Davacının dava konusu eserlerin mali hak sahibi olmakla yine ihlale konu markasının sahibi olmakla işbu davayı açma ehliyetinin bulunduğu, Davacının mali haklarından FSEK m.22 ve 23 Madde kapsamında çoğaltma ve yayma hakkının ihlal edikliği, aynca davacırın tescilli markasına 558 saylı KHK m.61/1 çerçevesinde davalı tarafça tecavüzde bulunulduğu, böyle bir durumda ihlal olunan haklar yarışacağı ancak taleplerin yığılmayacağı bu nedenle davacının belirlenecek tazminat miktarları üzerinde seçimlik hakkının olduğu,

davacının ) FSEK m.68 kapsamında isteyebileceği bedelin tespili için rayiç bedellerin ne olduğuna yönelik güzel sanat eserleri ile ilgili meslek birliklerine yazı yazılması ve/veya davacının bu konuda emsal sözleşme ve belgeler sunmasının gerektiği FSEK m.70/2 ve 556 sayılı KHK kapsamında maddi tazminat hesabı için davalı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesinin gerektiği, davacının güzel sanat eseri vasfını haiz tasarımlarının ve markasının taklit edilmesi ve ticari amaçla kullanılmasının TTK m.18/2'deki basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı olduğu,

davacının manevi tazminat talep etme koşullarının oluştuğu, tazminatın miktar ve türünü takdir hakkının ise Sayın Mahkemeye ait olduğu" görüş ve kanaatini bildirmiştir.

18/12/2014 tarihli bilirkişi raporunda; "Davada sözü geçen 8 adet grafik tasarım çalışmasının her birinin 6.000,00- TL fiyatlandırma ile değerlendirilebileceği, Dava konusu 8 adet eserin rayiç değerinin 48.000,00-TL olabileceği, Davacı şirketin Davalıdan 5846 FSEK 68. Maddesi uyarınca dava konusu 8 adet eserin rayiç değeri 48.000,00-TL nin üç kat fazlası 144.000,00-TL maddi tazminat talep edebileceği" görüş ve kanaatini bildirmiştir.

04/01/2016 tarihli bilirkişi raporunda; "Davalı şirketin 2009 yılından dava tarihine kadarki dönemde 2.380.234,80-TL Faaliyet Zararı elde etmiş olduğu hesap edilmiştir" görüş ve kanaatini bildirmiştir.

Dava ve uyuşmazlık: Dava, 5846 sayılı FSEK hükümleri uyarınca fikri hak ihlaline dayalı açılmış ve 556 sayılı KHK kapsamında marka hakkı ihlaline dayalı olarak açılmış tecavüzün tespiti, meni, refi, maddi ve manevi tazminat talepli davadır.

Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; davacı adına TPMK nezdinde tescilli ... tescil nolu İstanbul'da yaşam sanatı, ... tescil nolu ...'da ...,...nolu İstanbulkahvesi, ... tescil nolu İstanbulşekeri,... kültür işleri ibareli beş adet marka tescili bulunduğu, ilk iki markanın ...sınıflarda tescilli olduğu, davalının ise söz konusu ibareleri ve şekli barındıran her hangi bir markası bulunmadığı, taraflara ait dosyaya sunulan ürünlerin bilirkişi heyetince incelenmesi sonucu dava konusu ürünlerin FSEK 4/6 hükmü çerçevesince güzel sanat eseri olduğu tespit edildiği,

dava konusu tasarımlar 554 sayılı KHK anlamında tescilli tasarım olmadıkları anlaşılmış ise de FSEK’in 4. maddesinin son paragrafına göre; tasarımlar ve benzeri eserlerin endüstriyel model ve resim olarak kullanılması, düşünce ve sanat eseri olmak sıfatlarını etkilemediği ve bu ürünlerin korunması hem FSEK hükümlerine hem de sınai haklar ile ilgili mevzuat hükümlerine göre olacağı anlaşılmıştır.

Tecavüzün tespiti yönünden; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davalının eylemlerinin davacıya ait eserlerden doğan maddi ve manevi haklara tecavüz niteliğinde olduğunun tespitine karar vermek gerekmiştir.

Maddi tazminat talebi bakımından; mahkememizce yapılan yargılama sonucunda hüküm kurmaya elverişli ve yeterli bilirkişi kök ve ek raporu kapsamında davacının grafik tasarım niteliğindeki 8 adet eserinden dolayı çoğaltma ve yayma mali haklarının ihlali nedeniyle FSEK 68. madde uyarınca bilirkişi heyetince belirlenen 6.000 TL rayiç bedelin sekiz eser için toplamı olan 48.000 TL nin somut olayın özelliği tecavüzün niteliği kusurun ağırlığı göz önüne alınarak takdiren üç katı olan 144.000 TL nin dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına ayrıca davacının TPE nezdinde tescilli marka hakkının ihlali

nedeniyle de marka hakkına tecavüzünün tespiti , meni ve durdurulmasına, 10.000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Manevi tazminat, ref ve kal talebi yönünden; FSEK m.68'e göre talep edildiği, taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu nazara alınarak davacının ref talebinin reddine, 5846 sayılı FSEK'nun 1/B-(b) bendi ve 8. Ve 13. Maddeleri uyarınca davacı şirketin, dosyaya ibraz edilen devir sözleşmesi uyarınca eser üzerinde mali hakları kullanma yetkisine sahip olduğu görülse de, manevi hakların eseri meydana getiren gerçek kişiler tarafından kullanılabileceği, bu nedenle davacı şirketin manevi haklarının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden 5846 sayılı FSEK'e dayalı olarak yapılan manevi tazminat talebinin reddine, davacının kal'e ilişkin talebinin de reddine karar vermek gerekmiştir.

Tüm dosya kapsamı, usul ve yasaya uygun Yargıtay Bozma İlamı doğrultusunda, davacının grafik tasarım niteliğindeki sekiz adet eserden kaynaklanan mali haklarına, davalının tecavüz ettiğinin tespitine, bu tecavüzün menine, FSEK m.68 uyarınca takdiren belirlenen sekiz eser için 48.000,00 TL rayiç bedelin takdiren üç katı olan 144.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bozma ilamında belirtildiği üzere maddi tazminatın dayanağı FSEK m.68'e göre talep edildiği,

taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu nazara alınarak davacının ref talebinin reddine, 5846 sayılı FSEK'nun 1/B-(b) bendi ve 8. Ve 13. Maddeleri uyarınca davacı şirketin, dosyaya ibraz edilen devir sözleşmesi uyarınca eser üzerinde mali hakları kullanma yetkisine sahip olduğu görülse de, manevi hakların eseri meydana getiren gerçek kişiler tarafından kullanılabileceği, bu nedenle davacı şirketin manevi haklarının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden 5846 sayılı FSEK'e dayalı olarak yapılan manevi tazminat talebinin reddine,

davacının kal'e ilişkin talebinin de reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸