İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/112 K.2025/197

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava Dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin 2004 yılında ... Üniversitesi ...

Bilimler Enstitüsü İlahiyat Fakültesi Anabilim Dalı İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalında Hattat Kazasker ... ve Eserleri başlıklı Yüksek Lisans tezi hazırladığını ve tezin de ... numara ile ...merkezinde yer aldığını, tezin Üniversite tarafından dijital erişime açıldığını, davacının yazdığı tezden kaynak gösterilmeden intihal yapıldığını iddia ettiğini, davalılardan..., ... konusundaki çalışmasını diğer davalılardan olan ...

Bankası ile beraber ...Bankası Kültür Yayınları Dizisi: 8 olarak .. adı ile 2020'de yayınladıklarını, davaya konu ...'in hazırladığı/yazdığı kitap'ın ...'nın “...'ten ...'nın ...” başlığı ile ulusal basında haber yapılıp duyurulduğunu, davacının bu olayı basından 09/10/2020'de öğrenmiş ve kitabın yayın danışmanlarından ...'i haberdar ettiklerini, tez ile yayınlanan kitap arasında benzerlik ile açıklanamayacak ayrılıklar olduğunu, kitabın yazarı...'in kitapta teze atıf yapmadığını, atıf yapması halinde de tezin tamamının kullanılmasından dolayı bu teze olacak atıfların kitapta çok fazla yer alacak olmasının aşikâr olduğunu,

tezde yer alan bilgi, kaynak, tespit ve metinlerin tamamının kitapta kullanıldığını, tezden alınan bilgilerin sadeleştirildiğini, tezde geçen sözcüklerin yerine eş anlamlılarının kullanıldığını, cümlelerin, paragrafların yerlerinin değiştirildiğini ve ... yazdığı için ortaya konulduğunu, tüm bunların sonucunda, bilimsel çalışmadan aşırma olduğu iddiasıyla davalılardan maddi tazminat talep etmiştir.

Cevap dilekçesi: Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle;

Müvekkili bankanın sosyal sorumluluk faaliyeti olarak dava konusu edilen eseri diğer davalı ile yapılan telif haklarının devrine ilişkin sözleşme gereğince yayınlandığını, kitabın davalı ... koordinatörlüğünde diğer davalı ... sorumluluğunda hayata geçirilerek kitap haline getirildiğini, davacı yazarın eserindeki tespitler ile dava konusu eserdeki kullanımların benzer nitelikte olmadığını, benzer nitelikte olsa bile iddia olunan unsurların FSEK kapsamında korunmayı gerektirir özgünlükte olmadığını, davacının intihal iddiasının asılsız olduğunu, maddi tazminata ilişkin koşulların oluşmadığını,

dava konusu edilen eserin bir promosyon eser olduğunu, müvekkili banka ile diğer davalıların bu eserden herhangi bir kazancının bulunmadığını, davalılar aslan ve emrenin davada husumetinin bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Cevap dilekçesi: Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen eserin yaklaşık 10 yıllık çalışma sonucu meydana geldiğini, ve aktüel bir metin usulünde yazıldığını, akademik bir yayın olmadığını, dava konusu eser ile davacı tezi arasında aynılık veya intihal derecesinde benzerlik bulunmadığını, her iki eserin konusunun ... döneminde yaşamış bir sanatçının hayatı olduğunu, bu nedenle dava konusu kitap ile tezdeki bilgilerin örtüştüğünü, kitap hazırlanırken özgün bir metin oluşturulduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Cevaba cevap dilekçesi: Davacı dava dilekçesini tekrarla ve davalıların cevap dilekçesini kabul etmeyerek davanın kabulünü savunmuştur.

Dava Değeri Artırım dilekçesi: Davacılar vekili bedel artırım dilekçesinde özetle; 34.634,00 TL talep artırımında bulunarak 62.634,00 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Deliller:

- ... Cumhuriyet Başsavcılığı Kaçakçılık Suçları ve Ekonomik Suçlar Soruşturma Bürosunun... soruşturma sayılı dosyasında bulunan 2 adet kitabın yazı ekinde mahkememize gönderildiği ve dosyamız arasına alındığı anlaşılmıştır.

- ... 1 Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin... esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden gönderildiği ve dosyamız arasına alındığı anlaşılmıştır. Yapılan incelemede davacı tarafça davalı gerçek kişiler hakkında FSEK'den kaynaklanan maddi ve manevi haklara tecavüz nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğu, davalı ... hakkında dava açıldığı ve yargılamanın devam ettiği anlaşılmıştır. Diğer davalılar yönünden ise tefrik kararı verilerek takipsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.

Bilirkişi Raporu:05/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda.

"Davalının “... " adlı kitabı ile davacının “...” konu alan tezinin FSEK 1/B kapsamına ilim ve edebiyat eseri olduğu, davalının “..." adlı kitabının ebadına göre %8 oranında alıntının yapıldığı yer ve yazarı betirtilmeksizin %8 oranında bir iktibas yapıldığı, davaya konu “... “ adlı kitabın bir “...” olduğu, asgari piyasa fiyatının en az 150,00 TL olabileceği, açıklanan kitap ebatları ve oranları dikkate alındığında, davalının % 8 oranındaki alıntılamasının değer olarak 2.880,00 TL olduğu,

FSEM 68/1'e göre davacının üç katı tutarı olanı 8.640,00 TL tutarında bir miktarı isteyehileceği, davalının kaynak göstermeden yapmış olduğu bu alıntılara karşılık yalnız kitabın başlangıç kısmında diğer bazı yazarlarla birlikte davacının adından da söz ettiği, Kaynakçanın tezler başlığı altındaki kısımda da davacının adını ve eserinin adını yazdığı görülse de yapmış olduğu alıntıların hiç birinde davacıyı kaynak göstermediği açık" olduğuna dair kanaatlerini bildirmişlerdir.

Bilirkişi Raporu: 23/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda; " ...'in, ...Bankası ile beraber ... Bankası Kültür Yayınları Dizisi: ... adı ile 2020'de yayınlanan kitabında, davacının ... Üniversitesi'nin ilgili anabilim dalına sunulmuş yayınlanmamış, ama ulaşılabilen tezi olan ... ve Eserleri (Yüksek Lisan Tezi, 2004)'ni gördüğü-kullandığı ve tezden atıfta bulunmadan karışım, melezleme, püre ve kopyalama tarzında iktibas ve intihal yaptığı ve bunun FSEK uyarınca intihal yapılan açısından hukuki yetkilerini kullanma yetkisi sağladığı"na dair kanaatlerini bildirmişlerdir.

Bilirkişi Raporu:11/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda. "Davacının FSEK kapsamında maddi haklarının ihlal edilmiş olduğu ve bu bedelin 20.878 TL. olduğu, FSEK 68 kapsamında; bu tutarın 3 (üç) katına kadar arttırılacağı hususu Sayın Mahkemenin takdirinde olabileceği ve 62, 634 TL Olduğu, FSEK 70 kapsamında kazancın tespiti anlamımda ise davalının eserin basım ve satışına ilişkin ticari bilgi ve belgelerinin Sayın mahkemeye sunması gerekmektedir.

Davalılar eseri satmadıklarından Davacı açık kaynaklardan bilgi toplamak suretiyle rapor tanzim edilmesinin gerektiğini belirtmekte keza dijital mecrada yapılan indirimlerin de tespiti itirazında bulunmaktadır. Burada bir parantez açmak gerekmektedir. Dijital platformlarda bila bedel kitabın indirilmiş olması kitabın basılı satış imkanını düşürmekte olup, dijital mecralardan kazanç sağlanabilmesi için eserin kamuya açık olmaması gerekmektedir.

Dolayısıyla aynı YÖK Akademik'te açık olan tezlerde olduğu gibi dijital platformlarda kamuya açık erişim olarak sunulan eserlerin ne kadar indirildiğinin telif ve tazminat hesabı için bir önemi bulunmamaktadır.

Sayın Mahkeme aksi görüşte ise, heyetimizde bilişim uzmanı olmadığı için kitabın ne kadar indirildiğine ilişkin bir değerlendirme yapılamamıştır, ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, davacının FSEK md. 14 Umuma arz salahiyeti, md. 15 adın belirtilmesi salahiyeti, md. 16 eserde değişiklik yapılmasını men etme manevi hakları ihlal edildiğinden Manevi Tazminat takdiri Sayın Mahkemede bulunmakla manevi hak ihlali oluştuğu"na dair kanaatlerini bildirmişlerdir.

Dava ve uyuşmazlık: Taraflar arasındaki dava; davalı Murat'ın yazar, davalı bankanın basım yapan firma, diğer davalıların ise koordinatör ve sorumlu olarak yer aldığı "..." isimli kitabın davacının eser hak sahibi olduğunu iddia ettiği "..." isimli yüksek lisans tezinden doğan haklarına tecavüz niteliğinde olup olmadığının tespiti, maddi ve manevi tazminat talebi ile hükmün ilanının gerekip gerekmediğine ilişkindir. Davacı taraf dava konusu edilen eserin 2004 yılında yayınlanan yüksek lisans tezinden intihal sınırlarını aşarak benzediğini belirterek davanın kabulünü, davalılar ise davanın reddini savunmuştur.

Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında.

Davalı ...'ın yazar, davalı bankanın basım yapan firma, diğer davalıların ise koordinatör ve sorumlu olarak yer aldığı "...'nın ..." isimli kitabın bulunduğu, davacının ise 2004 yılında yayınlanan ".." isimli yüksek lisans tezinin bulunduğu, dosya kapsamında alınan 07/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda davacı ile davalı eserlerinin ayrıntılı olarak karşılaştırıldığı, bu rapor dışındaki tüm raporlarda da hem davacının yüksek lisans tezinin hem de dava konusu kitabın FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu, "..." isimli yüksek lisans tezinin eser hak sahibinin davacı olduğu,

07/11/2024 tarihli raporda tez ve dava konusu kitabın sayfa sayfa karşılaştırılmasının yapıldığı, bu kapsamda yaklaşık %7.79 oranında intihalin hesaplandığı, bu doğrultuda davacının talep edebileceği tazminat miktarının 20.878,00 TL olarak hesaplandığı, her ne kadar davalı taraf intihalin varlığını kabul etmemiş ise de raporda yapılan inceleme doğrultusunda intihalin varlığının subut bulduğu anlaşılmakla dava konusu kitabın davacının eser sahibi olduğu yüksek lisans tezinden %7.79 oranında intihal olduğunun kanaatine varılmıştır.

FSEK'den kaynaklanan haklara tecavüz bakımından yapılan incelemede hükme esas alınan 07/11/2024 tarihli bilirkişi raporu da dikkate alınarak dava konusu kitabın içeriğinin davacının eser hak sahibi olduğu tezden alıntı niteliğinde olduğu ve bu alıntılamanın intihal düzeyinde olduğu anlaşılmakla tecavüzün tespitine karar vermek gerekmiştir.

Maddi tazminat talebi bakımından intihalin varlığı ve oranı dikkate alınarak 07/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda 68. Madde gereğince hesaplanan tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla bu miktar üzerinden ıslah edilen davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Manevi tazminat talebi bakımından davacının eserinden yapılan intihal oranı ve varlığı dikkate alınarak takdiren talep edilen miktar üzerinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Yapılan yargılama sonucunda Davalı ...'ın yazar, davalı bankanın basım yapan firma, diğer davalıların ise koordinatör ve sorumlu olarak yer aldığı "..." isimli kitabın bulunduğu, davacının ise hak sahibi olduğu 2004 yılında yayınlanan "..." isimli yüksek lisans tezinden hükme esas alınan bilirkişi raporu dikkate alındığında alıntılama serbestisini geçecek şekilde intihal yapıldığı, bu haliyle davacının mali ve manevi haklarına tecavüz edildiği, 07/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu,

intihal nedeniyle davacı lehine manevi hakların ihlali hususunda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği ayrıca dava konusu kitabın basımının durdurulması, dağıtımı yapılan eserlerin toplatılması gerektiği ve hükmün ilanın gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır