İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/122 K.2025/167

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili olduğu şirket tarafından sahip olunan ve işletilen ... tabela ünvanlı dükkanda kullanılan eserlerin izinsiz bir şekilde çoğaltılarak aynı muhitte ve aynı sektörde faaliyet gösteren davalı tarafça sahip olunan ... tabela ünvanlı dükkanda haksız ve kötü niyetle kullanıldığını, müvekkili şirketin, 2022 yılında ... adresindeki binanın giriş katında bulunan dükkanı kiralaması ile birlikte İçmimar ... ile anlaşarak kuyumcu olarak faaliyet gösterecek dükkan için proje çizdirdiğini ve çizilen projeyi uygulamaya geçirerek kuyum dükkanını 09.11.2022 tarihinde faaliyete soktuğunu, İçmimar ...'ın çizmiş olduğu içmimari projenin kapsamında,

dükkanda meydana getirilen içmimari tasarın uygulamasının sahibinin kendi hususiyetini katarak dükkanda biçimlendirdiği ön cephe ve bilhassa tabela bölgesi iç duvar ve zemin, ark şeklindeki nişler ve dükkanda kullanılan renk tonları, kuyumcu sektöründe daha önce benzeri görülmemiş bir estetik değer ve niteliğe sahip bir eser olarak ifade edildiğini ve vapılan bu mimari uygulamanın 5846 sayılı FSEK in ilgili maddeleri doğrultusunda korunması gerektiğini, iç mimar tarafından mali haklarının müvekkiline devredildiğini, davalının mali hakları davacıda bulunan projenin birebir aynısını... isimli iş yerinde kullandığını,

davalının eylemlerinin FSEK kapsamında ihlal ve haksız rekabet niteliğinde olduğunu belirterek davalının FSEK kapsamında tecavüz eylemleri ile haksız rekabet eylemlerinin tespiti, men'i ve ref'i le beraber ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Cevap Dilekçesi: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın, müvekkilinin kendisine ait işyerindeki kullanımının fikri sinai haklara tecavüz niteliğinde olduğu yönündeki iddialarının haksız ve gerçekliği farklı göstermeye yönelik olduğunu, müvekkilinin yıllardır faaliyet gösterdiği kuyumculuk sektöründe müşterilerinin memnuniyeti esas alan çalışma ilkeleriyle tanınmış bir kuyumcu olduğunu, Müvekkilin bu kapsamda işyerinin dizaynını da faaliyet alanıyla ilgili işlevsel kullanıma ve estetiğe önem vererek tasarlattığını, davacının iddialarının aksine, davacının fikri sinai haklarını devraldığını belirttiği iç tasarım ve tabela dizaynının FSEK kapsamında,

davacıya özgü bir kullanım hakkı teşkil etmediğini, belirtilen tasarıma benzer tasarımların İstanbul’da bulunan ve aynı sektörde faaliyet gösteren başkaca işyerlerinde de kullanıldığını ve internet bazlı açık kaynaklarda dahi benzer tasarım görsellerinin yer aldığını, benzer kullanımlara ilişkin göresellerin dilekçe ekinde sunulduğunu, davacının kullanımı ve fikri hakları devraldığını belirttiği tarihten evvel başkaca kullanımların yer almasının tabela tasarımı ve iç mimari projenin davacıya özgülenmiş bir eser niteliğinde olmadığının gösterdiğini,

davacının kendisine özgü olduğunu iddia ettiği mermer ve ahşap karmasından oluşan konseptin gerek iç gerekse dış cephede kullanıldığı örnek kullanımlara dair görsellerden anlaşıldığını, benzer konsept kullanımlarının mevcut olması itibariyle dava konusu iç ve dizayn tasarım projesinin özgün olmadığı açık olduğunu ve bu durumun dava konusu tasarımın FSEK kapsamında korunan eser niteliğini ortadan kaldırdığını, kuyumcu sektöründe faaliyet gösteren bir işyerinde, teşhir alanları, dolaplar,

raflar gibi unsurların zorunlu olarak bulunması gerektiği gerçekliği itibariyle eser olduğu iddia olunan projenin esasen yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığının açık olduğunu, dava dilekçesinde belirtilen ve eser niteliğinde olduğu belirtilen dizayn tasarımla ilgili Fikri Hakların davacıya devir tarihi 01.03.2024 tarihidir.

Müvekkile ait işyerindeki tabela ve iç mekan tasarımı ise bu tarihten çok daha öncesinden bu yana kullanıldığını, bu itibarla, davacı tarafın karışıklığa yol açacak kullanımın bulunduğu ve tabela ve iç mimari tasarımın eser niteliğinde olduğu iddiasını kabul etmemekle beraber bir an için bu iddiaların doğru olduğu kabul edilse dahi hakkın doğumundan öncesine dair hukuken korunacak bir kullanım olmayacağından bu ihtimalde de davacının taleplerinin reddi gerektiğini, davacının şirketin işlettiği kuyumcu dükkanındaki iç ve dış dizayn projesi eser mahiyetinde olmaması itibariyle fikri sinai haklar hususunda bir koruma hususu taşımadığını,

davacı tarafin müvekkile ait kuyumcu dükkanıyla kendileri tarafından işletilen kuyumcu dükkanının lokasyon olarak birbirine yakın olduğunu ve müvekkilinin haksız kullanım suretiyle bilinçli olarak ve kötü niyetle ...’un sahip olduğu itibar, ilgi ve bir kuyum dükkânı için son derece önemli olan lüks/güvenilir dükkân algısından faydalanmak amacında olduğunu iddia etmekte ise de bu iddiaların gerçekdışı olduğunu, izah olunan nedenlerle, davacı tarafın soyut iddialarla huzurdaki davayı açtığını,

başka birçok kuyumcu tarafından kullanılan tabela ve iç mimari dizaynını kendine özgülenmiş olduğu yönünde haksız ve gerçek dışı beyanlarla mağdur edildiği algısı yaratmaya çalışıldığını, haksız ve gerçeklikten uzak beyanlara dayalı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Cevaba cevap dilekçesi:Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle: dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. İkinci cevap dilekçesi: Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle: Cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Deliller: ... 3 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişi Raporu: 13/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda.

"Davaya konu mimari proje ve uygulamasının FSEK kapsamında eser vasfi taşımadığı bu kapsamda FSEK korumasından yararlanamayacağı ve ihlalden söz edilemeyeceği, davacı tarafça dosyaya konduğu anlaşılan iki adet A4 sayfasında görülen çizime de ne kadar uyum sağladıkları da tartışılmaya açık bir durum olduğu, dış cephede kullanılan işyerinin adı ve unvanının belirten tabela iddianamede belirtildiği gibi İçmimar ...'ın şahsına mahsus özellikler taşıyan ve özgün bir tasarım olarak nitelendirilecek bir tasarım olmadığı, benzer olarak algılanması /tanımlanması , bu tabelanın yasal olarak kullanım hakkını içmimar ...'a kazandırmadığı,

dosya muhteviyatında da bu tabela ve diğer mimari unsurlara ait olan ve mimari müellif olarak adı gecen şahsa ait ve konu ile bağlantı kurulacak değerde bir sözleşme, anlaşma, taahhüt , proje , örnek çizim ve bilgisayarda çıkmış olan önerilerin mimari taslak çizimlerine de tesadüf edilmediği, mağazaların giriş kapıları tereddütte mahal vermeyecek şekilde birbirlerinden farklı olduğu, ön cephede bulunan teşhir amaçlı ve iki taraftan da görselli benzer tüm kuyumcu dükkanlarında aynı veya benzer ortak özellikleri taşımaktadırlar.

Dava konusu dükkanlarda da Vitrindeki aydınlatmalarda kullanılan led ampullere sahip olan dikdörtgen şeklindeki armatür , sıralı olarak her iki dükkanda da kullanıldığı, Vitrinin altında bulunan mermer duvar kaplaması ile dükkanın içinde devam eden eğimli duvar kaplaması ; bu şekilde dar alanlardan azami istifade etmeye çalışan — birçok imalatçıların kullandığı bir detay olduğu, mağaza içinde ağırlıklı olarak iki ayrı özelliklerde aydınlatma kullanılmıştır.

Led ampullerin oluşturduğu dikdörtgen şeklindeki armatürün yan yana ve peş peşe sıralanarak oluşturulan tavandaki ışık havuzu her iki mağazada da farklı ölçü ve detaylar oluşturularak yapılmıştır. Bu armatürler elektrik piyasasında perakende satışlar yapan dükkanlarda İki mağazada da kullanılmış olmasının yasal takdiri sayın mahkemenindir.

Bu havuzun oluşturduğu bombeli tavandan sarkan demetler halindeki çiçekleri andıran aydınlatma ünitesinin de algı yönünden benzer özellikler taşıdığı fakat detaylarda farklı olduğu, tavanda ayrıca yönlendirilmiş noktalara ışık veren spot lambalar, tezgah ve kasaları takip eden kameralar, alarm ve diğer spesifik ikaz cihazlarının olduğu görülmüş, her iki dükkanda da bunların gerekli elemanlar olarak sayılması gerekti,.

Müşteri oturma kanepeleri ve ikram sehpaları her iki dükkanda da farklı olduğu" kanaatine varılmıştır.

Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava; davacının ... isimli iş yerinde kullanılan mimari proje ve tasarımın eser mahiyetinde olup olmadığı, eser hak sahibinin davacı olup olmadığı ve davalının ... isimli iş yerinde yapmış olduğu kullanımların davacının eserden doğan haklarını ihlal edip etmediği, haksız rekabet niteliğinde olup olmadığının tespitine ilişkindir. Davacı taraf dükkan içindeki mimari uygulamanın eser niteliğinde olduğunu, eser hak sahiplinin mimar tarafından müvekkiline devir edildiğini, davalının eylemlerinin eserden doğan haklarına tecavüz niteliğinde olduğunu belirterek davanın kabulünü, davalı ise davanın reddini savunmuştur.

Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; davacının ... isimli iş yerinin sahibi olduğunu, davalının ise ... isimli iş yerinin sahibi olduğunu, davacı tarafça dosyaya sunulan 09/12/2022 tarihli mali hakların devrine ilişkin sözleşme incelendiğinde davacının dükkanında yapıldığı iddia edilen ve eser niteliğinde olduğu iddia edilen mimarı işlerin iç mimar tarafından davacıya devrinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında bilirkişilere mahallinde inceleme yetkisi de verilerek hem davacının hemde davalının iş yeri incelenerek yapılan işlerin FSEK kapsamında eser mahiyetinde olup olmadığı, eser mahiyetinde ise davalının eylemlerinin eserden doğan haklara tecavüz ile haksız rekabet niteliğinde olup olmadığı hususunda ayrıntılı rapor tanzim edilmesi istenilmiştir.

Bu kapsamda yapılan inceleme sonucunda dış cephede yer alan dükkan tabelasının özgün nitelikler taşımayan daha önce benzer dükkanlarda kullanılan ve sahibinin hususiyetini taşımayan bir tabela olduğu, her iki dükkanın iç dizaynının benzer kuyumcu dükkanlarında kullanılan tasarımlarla aynı mahiyette olduğu, davacı ile davalının iş yerinin karşılaştırılmasının ayrıntılı olarak yapıldığı anlaşılmakla dosya kapsamında alınan raporun hükme esas alınması kanaatine varılmıştır.

Bu doğrultuda davacının dükkanında kullanılan mimari proje ve proje uygulamasının FSEK kapsamında eser niteliğinde olmadığı, hem davacının hemde davalının dükkanda kullandıkları tasarımların benzer kuyumcu dükkanlarında kullanılan tasarımlar olduğu, her ne kadar davacı ile dava dışı mimar arasında mali hak devir sözleşmesi yapılmış ise de ilgili projenin hazırlayan mimarın hususiyetini taşımadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Yapılan yargılama sonucunda davacının hukuken korunabilir bir FSEK hakkının bulunmadığı, dava konusu edilen mimari tasarım ve projelerin genel geçer proje olduğu, sahibinin hususiyetini ortaya koymadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır