İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/662 K.2023/797

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan 21/12/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında 23.08.2019 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve eki niteliğinde Protokoller ve sözleşmeler uyarıncaEreğli/Konya adresinde akaryakıt bayiliği hakkı ve işletmeciliği verildiğini, davacı şirket ve davalı arasında akdedilen Protokol’ün 5.5’inci maddesi uyarınca, davalının akaryakıt işletmeciliği yapabilmesi ve bayilik faaliyetini eksiksiz gerçekleştirebilmesini teminen, davacı tarafından davalı şirkete, otomasyon sistemi, revizyon kurumsal kimlik uygulaması,

1 adet hava-su saati,TP amblemi taşıyan levha, giriş-çıkış tabelası ve yatırım faturalarında yer alan malzeme ve teçhizatlarınteslim edildiğini, davacı şirketin, davalıya gönderdiğiihtarname ile akaryakıt bayilik sözleşmesi ve eki nitelliğindeki protokolde yer alan yükümlülüklerini yerine getirmesini ihtar ettiğini, davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle yeniden ihtarda bulunulduğunu, ancakherhangi bir netice alınamadığını, davalı şirketin davacıya gönderdiği ihtarname ile davacı ile akdedilen bayiilik sözleşmesini feshettiğini bildirdiğini,

bunun üzerine davacının ihtarname ile feshin haksız olduğunu davalı tarafa bildirdiğini ve bu sebepten doğan muaccel borçlarının, cezai şartın ödenmesi ve ariyetlerin iadesine ilişkin ihtarda bulunduğunu, davalı tarafça söz konusu borçları ödemeyeceklerinin bildirildiğini, davacı şirketçe görevlendirilen teknik ekip tarafından ariyet olarak verilen tüm menkullerin demontajı için istasyona gidildiğini, ancak davalı şirket yetkilisinin otomasyon ekipmanlarının ve diğer sair malzeme ve teçhizatların teslimine izin vermemesi sebebiyle yalnızca tutanak tutulduğunu, bu kapsamda 4 Ada Kurumsal Kimlik/Totemsiz, Hava Su Saati, Akaryakıt Pompası,

Pompa Otomasyon, Tank Otomasyon, diğer otomasyon ekipmanları, 52 kWa jeneratörün davalı şirket tarafından davacı şirkete teslim edilmediğini belirterek, davalı şirketin kullanımına tahsis edilen ve davacı şirkete iade edilmeyen her türlü taşınır mal, teçhizat, kurumsal kimlik ve demirbaşın davacının eksiksiz ve hasarsız teslimine, ariyetlerin davacıya teslim edilmemesi halinde ariyetlerin güncel piyasa bedelinin, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesi gereğince TCMB’nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişen oranlı faiz ile birlikte tazminine,

dava konusu ariyetlerin davacı şirkete veya davacı şirketin göstereceği 3. kişiye teslim edilmesi konusunda öncelikle teminatsız, bunun kabul görmemesi halinde makul bir teminat karşılığında İhtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

DELİLLER

Bildirilen deliller dosya arasına alınmış, 23/08/2019 tarihli akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Ek Protokol, Emanet Senedi, Kırıkhan ... Noterliği'nin 26/02/2020 tarih ve... yevmiye sayılı sözleşme fesih ihtarnamesi, Üsküdar ... Noterliği'nin 19/12/2019 tarih ve ... yevmiye, 24/02/2020 tarih... yevmiye ile 02/03/2020 tarih 10906 yevmiye sayılı ihtarnameleri, Davacı şirketin ticari defter ve kayıtları, 26/08/2021 tarihli Makine Mühendisi bilirkişi raporu, Mali Müşavir ve Akaryakıt Bilirkişi Raporu dosya arasına alınmıştır.

Davacı vekili tarafından sunulan 17/07/2023 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Talep miktarını 405.000,00-TL artırmak suretiyle dava değerinin Toplamda 410.000,00- TL olarak ıslah talebinin kabulü ile davanın kabulü ile davalı şirketin kullanımına tahsis edilen ve davacı şirkete iade edilmeyen her türlü taşınır mal, teçhizat, kurumsal kimlik ve demirbaşın davacı şirkete eksiksiz ve hasarsız teslimini davacı şirkete teslim edilmemesi halinde ariyetlerin dava değeri olan 410.000,00-TL'nin, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesi gereğince TCMB’nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişen oranlı faiz ile birlikte tazminini talep etmiştir.

Serbest muhasebeci mali müşavir ... ve Makine mühendisi bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporuna göre.

Davaya konu 23.08.2019 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ile davalı tarafa teslim edilen malzemelerin neler olduğuna dair tam bir listenin davacı tarafından dosyaya sunulmamış olduğu, davacı tarafından sunulan faturalar incelendiğinde; yukarıda açıklandığı üzere bu faturalardan bir adedinin jeneratör revizyonuna (bakım-onarım vs.) ait olabileceği, bir adedinin yerine teslim (montaj edildiğine dair belge dosyada mevcut değil) edilip edilmediği belli olmamakla birlikte hava su saatine ait olduğu, bir adedinin dispenser revizyonuna ait olduğu, bir adedinin kurumsal giydirme yapılmasına ilişkin olduğu,

bilirkişiler tarafından tespit edilen akaryakıt dispenserlerinin dava tarihi itibarıyla ikinci el piyasasında 18.000,00 TL ederinde olduğu, otomasyon sistemlerinin mevcut olmadığı, kurumsal giydirmelerin dava dışı ...firmasına ait olduğu, kanopi gibi aksamlarda alüminyum kaplamanın yine bu dava dışı şirket tarafından yapılıp yapılmadığının anlaşılmadığı, ( davacı tarafından yapılan alüminyum giydirme üzerine dava dışı firmanın logosunun yapıştırılıp yapıştırılmadığının tespitinin yapılamayacağı) Sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya teslim edilen belgeler arasında yer almadığı görüş ve kanaatine varılmıştır.

Serbest muhasebeci mali müşavir... ve Makine mühendisi bilirkişi...tarafından hazırlanan bilirkişi ek raporuna göre. Bilirkişiler tarafından tespit edilen akaryakıt dispenserlerinin dava tarihi itibarıyla ikinci el piyasasında 18.000,00 TL ederinde olduğu, kurumsal giydirmelerin dava dışı ...firmasına ait olduğu, ... gibi aksamlarda alüminyum kaplamanın yine bu dava dışı şirket tarafından yapılıp yapılmadığının anlaşılmadığı,

davacı tarafından yapılan alüminyum giydirme üzerine dava dışı firmanın logosunun yapıştırılıp yapıştırılmadığının tespitinin yapılmasının uygun olmamakla birlikte, davacı vekili itiraz dilekçesinde de belirtildiği üzere, ... logosunun bir kısmının tahrif edilmiş olabileceği, bu durumda dikkate alınarak 4 Ada Kurumsal Kimlik/Totemsiz değerinin 93.500,00 Tl, Hava ve su saati değerinin dava tarihi itibarıyla değerinin 3.500,00 TL, Pompa Otomasyon, Tank Otomasyon, diğer otomasyon ekipmanları, toplam değerinin 250.000,00 TL, 52 kWa jeneratörün dava tarihi itibarıyla değerinin 45.000,00 TL, olabileceğinin görüş ve kanaatine varılmıştır.

Davacı taraf 14/07/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini artırarak harcı tamamlamıştır.

HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklı ariyet konusu malların iadesi istemine ilişkindir. Mahkememiz görevli ve yetkili olup tarafların, dava ve taraf ehliyeti vardır. Davacı taraf davalı ile aralarındaki akaryakıt bayiliği sözleşmeleri ve protokollerinin davalı tarafça haksız feshedildiğini, bu nedenle sözleşme gereği ariyet konusu malların iadesine, iade mümkün değilse bedelinin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 09/06/2020 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların görüşme sonrası anlaşamama nedeniyle arabuluculuk sürecinin tamamlandığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ihtilaf, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesi ve protokolünün davalı tarafça haksız feshedilip edilmediği, sözleşme gereği ariyet konusu malların iade koşullarının oluşup oluşmadığı, ariyet konusu malların bedelinin davalı tarafça davacıya ödenmesi gerekip gerekmediğinden kaynaklıdır.

Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; taraflar arasında 23/08/2019 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi ve eki protokollerin imzalandığı, söz konusu sözleşmelerde davalı şirketin kaşe ve imzasının bulunduğu, söz konusu sözleşmelere davalı tarafın bir itirazının olmadığı, akaryakıt bayilik sözleşmesi ve ariyet sözleşmesi kapsamında davalı tarafa ariyete konu menkullerin verildiği, davalı tarafça Kırıkhan ...Noterliği'nin 26/02/2020 tarih ve ...yevmiye sayılı sözleşme fesih ihtarnamesi ile oluşan haksız rekabet sebebi ile tek taraflı olarak akaryakıt bayilik sözleşmelerini feshettiğinin anlaşıldığı,

taraflar arasında düzenlenen Ariyet Sözleşmesi’nin 5. maddesine göre “Sözleşme, TP’nin dilediği zaman Bayiye yazılı ihbarda bulunması ve ariyet malzemelerinin geri verilmesini istemesiyle, kendiliğinden veya Bayi’nin Sözleşme hükümlerini ihlal etmesi halinde TP tarafından tek taraflı olarak son bulur. TP’nin fesih için herhangi bir sebep gösterme zorunluluğu yoktur.

Bayi, feshin haksızlığını ileri sürerek Ariyet Malzemesini TP’ye geri vermekten kaçınamaz ve fesih sebebiyle TP’den herhangi bir ad altında zarar ve ziyan talep edemez. Bayi fesih ihbarının kendisine tebliğinden itibaren 15 (onbeş) gün içinde Ariyet Malzemesini sağlam ve tüm işlevleriyle kullanılabilir bir şekilde TP veya TP’nin göstereceği şahıs veya şirkete geri verecektir. Geri verilen Ariyet Malzemesine ilişkin giderler Bayiye , taşıma giderleri TP’ye aittir.

Bayi yukarıda belirtilen süre içinde Ariyet Malzemesini geri vermeyecek olursa TP’nin akaryakıt istasyonuna girerek Ariyet Malzemesini söküp almaya ve sökülme ile ilgili masrafları Bayi’den talep etmeye hakkı bulunmaktadır.” düzenlemenin bulunduğu,

bu düzenlemeye göre sözleşme davacı şirket tarafından feshedilmiş olsa bile davalının ariyete konu menkulleri iade etmesi gerektiği, olayda sözleşmenin davalı tarafça feshedildiği ve ödünç olarak sözleşmenin devamı süresince kullanmayı taahhüt ettiği ariyete konu menkulleri iade etmesi gerektiği, ariyeten verilen tüm menkullerin mevzuat gereklerinin yerine getirilebilmesi için esas teşkil eden malzemeler niteliğinde olduğu,

dağıtım şirketi tarafından bayiye teslim edilmesinin zorunlu olduğundan ariyet sözleşmesi kapsamında davalı şirkete teslim edilen ariyet konusu malların (1,2 nolu ada akaryakıt dispenseri 2.000,00TL, 3,4 nolu ada akaryakıt dispenseri 3.000,00TL, 5,6 nolu ada akaryakıt dispenseri 6.500,00TL, 7,8 nolu ada üzerine bulunan akaryakıt dispenseri 6.500,00TL, 4 Ada Kurumsal Kimlik/Totemsiz 93.500,00TL, Hava ve su saati 3.500,00TL, Pompa Otomasyon-Tank Otomasyon- diğer otomasyon ekipmanları 250.000,00TL, 52 kWa jeneratörü 45.000,00 TL

) davalı tarafça davacı şirkete aynen iadesine, aynen iade mümkün olmadığı takdirde ariyet konusu malların bedeli olan 410.000,00TL nin dava tarihi olan 22/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.