İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/533 K.2023/581

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkil tarafından muhatabının ... Bankası ... Şubesi, lehtarının ... olduğu, 20.000 TL tutarında, 09.12.2022 vade tarihli, ... nolu çek keşide edildiğini, işbu çek lehtar ... tarafından başkaca firmalara ciro edildiğini, akabinde son ciranta ... Ticaret tarafından bankaya 17.12.2022 tarihinde ibraz edilmiş, ... Bankası ...

Şubesi tarafından çekin arkasına karşılıksız olduğunu, kaşesi vurularak çek iade edildiğini, bunun üzerine lehtar ... çeki 17.12.2022 tarihinde teslim aldığını, ödenmek üzere müvekkile bizzat müracaat ettiğini, müvekkil tarafından da ekte görüleceği üzere kendisine çek bedeli kadar ödemeler yapıldığını, çek bedeli müvekkil tarafından ödenmesine müteakip, lehtar tarafından çek müvekkil şirket yetkilisine bizzat teslim edildiğini, müvekkil şirket yetkilisi tarafından ofise götürülen ve karşılığı ödenen çek kaybolduğunu, yapılan tüm araştırmalara rağmen bu çekler bulunamadığını, müvekkil tarafından çek yaprakları ...

Bankasına teslim edilmek üzere toplandığı sırada banka tarafından ilgili çekin kendilerine ibraz edilmediği bilgisi verilmesi üzerine çekin kaybolduğu tespit edildiğini, dolayısıyla müvekkil tarafından keşide edilen ve yine müvekkil tarafından karşılığı ödenen çek müvekkile geri teslim edildikten sonra çalınmış veya kaybolduğunu,

bilgileri verilen çekin bankaya ibrazında meşru olmayan hamillere ödeme yapılmaması için ve izah edilen gerekçelerle takdiren teminatsız olarak mümkün değil ise uygun teminat yatırılarak hmk ilgili maddeleri uyarınca ihtiyati tedbir kararı ile çekin ait olduğu bankaya ödeme yasağı kararı verilmesi ve dava sonucu 3. kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin meşru hamiller elinde bulunmaması ve kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, T.T.K.nun 818/s madde hükmü delaletiyle aynı kanunun 757, 762, 764 madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 818/1-s bendi yollamasıyla, TTK Madde 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.

TTK Madde 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

TTK Madde 764- (1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

Davanın hukuki dayanağı TTK'nın 818. Maddesi yollaması ile TTK'nın 757 ve devamı maddeleridir.

Dava konusu talep çek iptaline ilişkin olup hasımsız görülen davalardan olması nedeni ile dava şartının her aşamada mahkemece resen araştırılarak yokluğu halinde her aşamada karar verilebilmesi mümkün olduğundan talep eden yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verilmiştir.

Dosya içindeki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; talep eden her ne kadar çekin iptaline karar verilmesini talep etmiş ise de TTK'nın 757 ve devamı maddelerinde tanımlanan zayi hükümlerinin çekin hamilin rızası dışında elinden çıkması halini düzenlediği talep edenin talep dilekçesi ile talebe konu çekin keşidecisi olduğunun anlaşıldığı bu hali ile çekin keşidecisi olmasından dolayı talep edenin bu madde hükümlerine dayalı olarak çekin zayi olması nedeniyle çek iptali talep etmesinde talep edenin hukuki yararı bulunmamaktadır.

Söz konusu talebin hasım gösterilerek açılacak menfi tespit davasının konusunu teşkil etmesi mümkün olup iş bu hasımsız davanın açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. HMK 114/1-h maddesi gereğince dava şartı olmasından dolayı talep eden tarafça açılan davanın hukuki yarar şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair oluşan vicdani kanıya göre aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.