İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/76 K.2025/59

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Talep eden vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; ... Bankası A.Ş. - ...

Ticari Şubesi ... seri numarasına haiz 1.740.000,00-TL bedelli 28.02.2025 tarihli hamiline yazılı müvekkili şirket tarafından düzenlendiği iddia edilen ve ekte sureti yer alan çekin, ilgilisine teslimi için araç torpidosuna koyulması sonrasında ihtimal dahilinde torpido boşluğundan çekin motor kısmına kaçarak kaybolduğunu, ilgili çekin müvekkilinin rızası dışında kaybolduğunu, söz konusu çekin, hamiline yazılı olduğu gözüktüğünü, henüz kimseye teslim edilmediği bilindiğini, söz konusu çek hamiline teslim edilmek üzere şirket aracı torpidosuna koyulduğunu, akabinde torpido kontrol edildiğinde çekin yerinde olmadığı fark edildiğini,

bu haliyle de torpidoda yapılan detaylı incelemede torpidoda motor kısmına doğru bir boşluk olduğu görüldüğünü, ihtimal dahilinde; çekin torpidodan motor kısmına karışarak ya tamamiyle parçalandığını ya da yola düştüğü düşünüldüğünü, tüm bu sebeplerle; öncelikle müvekkili şirketin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önlenmesi amacıyla kaybı ile zayi olan; ... Bankası A.Ş. - ...

Şubesi ... seri numarasına haiz 1.740.000,00-TL bedelli 28.02.2025 ödeme yasağı kararı verilmesini, ... Bankası A.Ş. - ... Şubesi ... seri numarasına haiz 1.740.000,00 TL bedelli 28.02.2025 çek hakkında ihtiyati tedbir niteliğinde ödeme yasağı kararı verilmesini, Mahkeme tarafından yapılacak yargılama neticesinde müvekkili şirketin elindeyken kaybolmuş olan yukarıda bilgileri yazılı ... Bankası A.Ş. - ...

Şubesi ... seri numarasına haiz 1.740.000,00-TL bedelli 28.02.2025 zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Talep, TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle aynı kanunun 757, 762, 764 madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 818/1-s bendi yollamasıyla, TTK Madde 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.

TTK Madde 759-(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

TTK Madde 764-(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

TTK’nın 651. Maddesinin 2. Fıkrası aynen “ Kıymetli evrakın zayi olduğu ve zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.” şeklindedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere senedin iptalini senedin içerdiği hakkın alacaklısı talep edebilir.

Dava konusu talep çekin iptaline ilişkin olup hasımsız görülen davalardan olması nedeni ile dava şartının her aşamada mahkemece resen araştırılarak yokluğu halinde her aşamada karar verilebilmesi mümkün olduğundan talep eden yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verilmiştir.

TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur. HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiçbir hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Talebe konu çek bakımından davanın; keşidecinin talep hakkının bulunmaması ve hukuki yararının bulunmaması dikkate alınarak bu nedenle davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.