İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/578 K.2025/517

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin 05/08/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket adına ... ... A.Ş. ...

Şubesi emrine, 11.03.2025 keşide tarihli, 275.000,00 TL bedelli ve ... seri numaralı çek keşide edildiğini, söz konusu çek, süresi içinde yetkili hamile yapılan ödemelerle tamamen ifa edildiğini ve borcun sona erdiğini, müvekkili çek bedelinin yetkili hamile 11.03.2025 tarihinde 90.750,00 TL ve 19.03.2025 tarihinde 192.500,00 TL olmak üzere toplamda 283.250,00 TL olarak banka aracılığıyla ödediğini, daha sonra çekin asıl örneği müvekkiline iade edilmediğini, aksine çekin keşide tarihine tahrifat yapıldığı ve çekin 11.08.2025 keşide tarihliymiş gibi kullanılmaya çalışıldığının tespit edildiğini,

müvekkili tarafından yapılan ödemeler sonrası çekin iadesi beklenirken, tahrif edilmiş şekilde yeniden ibraza konu edilmesi veya el değiştirmiş olması ihtimalinin doğduğunu, bunun üzerine, taraflarınca 01.08.2025 tarihinde ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, bu nedenlerle; dava konusu bulunan ... ... A.ş. ... Şubesine ait olan.

11.03.2025 tarihli 275.000,00-TL bedelli ... seri numaralı çekin ödenmemesi amacıyla öncelikle teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ilgili çekin zayi nedeniyle iptaline ve davaya ait yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davaya müdahil olacak 3. Şahıslara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s maddesi atfı ile TTK 757/1 maddesi gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.

Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir.

TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali ele alınmıştır.

TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.

Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve işbu davada davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.

Başka bir ifadeyle; dava dilekçesinde belirtildiği üzere, davacı daha önce 11/03/2025 keşide tarihli senedin ibraz edildiği ve davacı tarafından yetkili hamile ödeme yaptığını belirtmiş, böylece çekin yetkili hamilinin davacı olmadığı ve bunun davacının kabulünde olduğu, senette tahrifat iddiası ile borcun bulunmadığını iddia etmiş ise de; burada artık çek iptali değil, senedi ibraz eden kişiye karşı T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip, borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahip olabileceğinden HMK 320.

Maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde araştırmayı ve davacının duruşmada bizzat dinlenmesini gerektirir başkaca bir hususun olmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde tensiben karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır