İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/670 K.2025/595

KARAR NO 2025/595 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:22/09/2025

KARAR TARİHİ:23/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin 22/09/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle. Keşideci ... tarafından müvekkili firma ile arasında bulunan ticari ilişki sebebi ile 50.000-TL bedelli, keşidecisi ... (TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 28/02/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ... (TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 31/03/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ...

(TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 30/04/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ... (TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 31/05/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çeklerin müvekkiline verildiğini, çeklerin müvekkili şirkete ulaştırılmak üzere müvekkili şirketin karadeniz bölge sorumlusu ... tarafından ... Kargo ...

Şubesi'ne teslim edildiğini, işbu çeklerin müvekkili şirkete ulaşmaksızın henüz kargoda iken çalındığını, taraflarınca Kargo firması ve ilgililer hakkında ayrıca suç duyurusunda bulunulduğunu, bu kaybolma sonrası vadesi gelen çeklerin peyderpey icra takibine konu edildiğini, hamiline düzenlenen çeklerin sebebi ile müvekkilinin borçlu olarak gösterilmediği icra takiplerinden uzun süre haberdar olunamadığını, hamiline düzenlenen, keşidecinin ise ... olduğu ve taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan çekler hakkında ....

Asliye Hukuk Mahkemesi ... Esas numarası ile çeklerin iptali için dava açıldığını, çekler hakkında 03/02/2025 tarihinde ödemeden men kararı alındığını ve ilan yapıldığını, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ... (TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 28/02/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek, için .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyaya 68.000,00 TL ödeme yapıldığını, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ...

(TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 31/03/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek için .... İcra Müdürlüğü 2025/... Esas sayılı dosyaya 63.400,00 TL ödeme yapıldığını, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ... (TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 30/04/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek için davalıya 50.000,00 TL ödeme yapıldığını, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ...

(TC:...), lehtarı HAMİLİNE olan, 31/05/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı çek için davalıya 50.000,00 TL ödeme yapıldığını, işbu halde müvekkili tarafından teslim alınan çekler sebebi ile yapılan ödemeler neticesinde müvekkil ile dava dışı keşidecinin carisinde toplamda 231.400,00 TL borçlanma oluştuğunu, İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/...

Esas sayılı dosya ile Keşidecisi Erhan Bayraktar olan ... seri numaralı, 31.05.2025 keşide tarihli, 60.000,00 TL bedelli çek için istirdat davası açıldığını, bu nedenlerle; dava konusu edilen 50.000-TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı HAMİLİNE olan, 28/02/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı HAMİLİNE olan, 31/03/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ... , lehtarı HAMİLİNE olan, 30/04/2025 keşide tarihli, E4-... numaralı, 50.000-TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı HAMİLİNE olan, 31/05/2025 keşide tarihli,

E4-... numaralı çeklerin istirdadı ve anılan çekler müvekkilin elinden rızası dışında çıktığının tespitine, çeklerin arkasında bulunan ciroların geçersiz olduğunun tespitine, müvekkilinin elinden rızası dışında çıkan çeklerin kendisine iadesine, çek bedellerinin keşide tarihlerinden itibaren başlayacak ticari faizi ile birlikte müvekkile ödenmesine, fazlaya ilişkin yapılan ödemelerin tespiti ile bedellerinin ödeme tarihlerinden itibaren başlayacak ticari faizi ile birlikte müvekkile ödenmesine,

davalı, huzurda incelenen bu davanın açılmasına kötü niyetiyle sebebiyet vermiş olduğundan HMK 329/1 göre müvekkilin tarafımıza ödemekle yükümlü olduğu vekalet ücretini ödemeye ve ayrıca yine kötüniyetli davalının HMK 329/2 ye göre disiplin para cezasına mahkum edilmesine karar verilerek, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak tarafımıza verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, dava konusu çekler nedeniyle davacının borçlu olup olmadığının tespiti ve ilgili çeklerin istirdatı talebine ilişkindir.

01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 03/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5'inci maddesinden sonra gelmek üzere eklenen maddeye göre;

"Madde 5/A - (1) Bu kanunun 4'üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, dava konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 3'üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen cümle ile,

"Dava şartı olarak arabuluculuk,

Madde 18/A - (1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılmadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir."

6100 sayılı HMK'nın dava şartlarının İncelenmesi başlığını taşıyan 115. Maddesi "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.

Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Dava şartları, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve karar verilebilmesi için varlığı veya yokluğu mutlaka gerekli olan şartlardır.

Bunun yanında Yargıtay 11.HD'nin 2024/5728 Esas - 2025/3826 Karar sayılı ilamında: "..İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 19.03.2024 tarihli ön inceleme duruşmasında davacı vekilinin davanın arabuluculuk dava şartına tabi olmadığına yönelik açıklamalarda bulunarak, arabuluculuk yoluna gidilmediğini ifade ettiği, bu nedenle 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun "Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlıklı 18/A-2. maddesi hükmünde yer alan son tutanak aslının sunulması hususundaki bir haftalık sürenin verilmesinde hukuki yarar bulunmadığı,

dava şartı arabuluculuk yoluna dava açılmadan önce gidilmediğinin taraf vekillerinin beyanları ile sabit olduğu, arabuluculuk dava şartının yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte bir dava şartı olmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı arabuluculuğa ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmiş.." kararın onandığı anlşılmaktadır.

Böylece, arabuluculuğa başvuru yapılıp arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığına dair son tutanağın dava açılırken evvel dosyaya ibrazı dava şartı olarak düzenlendiğinden, dava devam ederken bu eksikliğin fark edilmesi neticesinde giderilmesi mümkün değildir. Arabuluculuk sürecinin dava açılmadan önce başlatılması ve tamamlanması gerekir. Arabuluculuk dava şartı noksanının dava derdest iken giderilmesi hukuken ve mantıken mümkün olmamakla HMK'nın 115. Maddesinin 3. Fıkrası kapsamında davacıya dava şartı noksanını gidermek üzere süre verilmesi mümkün değildir.

Bu düzenlemeler ışığında dava dilekçesinin ve davacının 22/09/2025 tarihli dilekçesinin incelenmesi neticesinde; davanın, yürürlük tarihi olan 01.09.2023 tarihinden sonra açıldığı, davanın menfi tespit davası olduğundan zorunlu arabuluculuk durumunun söz konusu olduğu ve davacının arabuluculuğa başvurmadan doğrudan dava açtığı anlaşılmakla; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun m.18/A-f.2 hükmü gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır