İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/497 K.2025/218

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle ; ... adresindeki ... isimli, ... ticaret sicil no.lu ticari işletmenin imzaya yetkili müdür / ortak ... 06/01/2025 tarihinde vefat ettiğini, söz konusu ölüm olayı nedeniyle varisler olarak genel kurul karar defterine ulaşılamadığını, genel kurul defterlerinin zayi olduğundan TKK madde 82, (7) numaralı fıkra uyarınca 2025 yılı ve geçmiş yıllara ait genel kurul karar defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesi ile gereğini talep etmiştir. Muris Mehmet Zeki Kaya'nın mirasçılarının tamamı açılan davaya muvafakatlerinin olduğuna dair beyan dilekçesi sunmuşlardır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Talep, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü hâlinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren bir ay içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanunda “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” düzenlemesini içermektedir.

Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Somut olayda davacı; şirkete ait karar defterinin bulunamadığından bahisle zayi olduğunu ileri sürülmüş ise de zayi olayının nasıl meydana geldiğine dair somut bir açıklamaya veya bilgi ve belgeye yer verilmemiştir. TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.

Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez.

Defterlerin herhangi bir sebeple kaybolma hali kanunda harici bir etken ile gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olmayan mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğinden zayii belgesi talep koşullarının bulunmadığı anlaşılmakla talep eden tarafça zayi belgesi isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2013/5791 E. 2013/20560 K. Sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2022/841 E. 2022/675 K. Sayılı ilamı)

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır