İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/707 K.2026/178

Mahkememizde görülmekte olan tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların İdare tarafından yapılan ihalelerin yüklenicisi olduğunu, Dava dışı ...’in davalı şirketlerin iş aldığı dönemlerde işe alarak çalıştırılmasına yönelik İdare aleyhine dava

açıldığını, yapılan yargılama neticesinde .... İş Mahkemesinin 2016/..., 2020/... kararı ile davanın kabulüne karar verildiğini, ayrıca yargılama gideri ve vekalet ücretinin ödenmesine karar verildiğini, ....

Hukuk Dairesinin 2024/... sayılı dosyası ile ilamlı icra takibine başvurulduğunu, yargılama gideri, dava ve vekalet ücretleri, faizleri, asıl alacak ve faizleri toplamı için 340.395,50TL ödeme yapıldığını, ödenen bu meblağın kamu zararı oluşmaması adına dava dışı işçinin SGK kayıtlarına göre çalıştığı tespit edilen yüklenici firmalardan tahsilini talep ettiklerini, ihale şartnameleri ve sözleşmelerde yer alan hükümler ile Kanun hükümleri çerçevesinde taraflar arasındaki ikili ilişki gereği dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süre oranında sorumlu olduklarını, işçinin yüklenicinin işçisi olduğunu,

idarenin iç ilişkide ödeme zorunluluğu bulunmadığını, asıl işveren olmaktan dolayı yapılan ödemelerin tamamından davalıların sorumlu olduğunu, .... İcra

Dairesinin 2024/13342 sayılı dosyasına ödenmiş olan 211.671,70TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen rücuen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalılara usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davalılar tarafından cevap dilekçesi ibraz edilmediği görülmüştür.

DELİLLER

Davacı tarafından sunulan deliller dosya arasına alınmış, ....İş Mahkemesinin 2016/... esas sayılı dosyası, ....İcra Müdürlüğünün 2024/... esas sayılı dosyası, Arabuluculuk son tutanağı, Ödeme dekontu, Hizmet alım Sözleşmeleri ve Teknik Şartnameler, Bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

Nitelikli hesaplamalar alanında uzman bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporu ile ... şirketinin sorumluluğu 161.387,95TL, ... İnşaat şirketinin sorumluluğu 179.007,55TL olduğunun görüş ve kanaatine varılmıştır.

HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE:

Dava, dava dışı işçiye (Mehmet Kışla) ödenen işçilik alacaklarından kaynaklı rücuen alacak davasıdır. Mahkememiz görevli ve yetkili, tarafların, taraf ve dava ehliyeti vardır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

İşçi alacakları nedeniyle asıl ve alt işveren işçiye karşı müteselsilen sorumludur. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki uyuşmazlıklarda ise genel hükümler uygulanır. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.

Asıl işverenle alt işverenler arasında yapılan hizmet akitlerine göre yapılan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışan işçilerin işçilik alacakları için açtıkları davalar sonunda ödenmesine karar verilen miktarlardan alacaklı işçiye karşı her biri müteselsilen sorumludurlar. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar.

İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. 6098 sayılı TBK’nun 167.

(818 sayılı BK nun 146. m.) maddesindeki düzenleme uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça müteselsil sorumlulardan her biri alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu olacaklardır. Yasa hükmünde eşit sorumluluğun müteselsil borçlularda aksinin kararlaştırılmaması halinde uygulanacağı belirtilmiştir.

Dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işveren dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemiyle sınırlı olmalıdır. Davalının “son işveren“ olması da bu sonucu değiştirmez. Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur.

Başka bir ifadeyle davacı üst işveren, dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatını ancak son işverenden rücuen tahsilini talep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarından ise, işçinin çalışmış olduğu dava dışı ve davalı alt işverenler, davacı üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumludurlar.

Davalının kendisi dışında başka alt işveren bünyesinde dava dışı işçinin çalışıp çalışmadığı araştırılıp, kendi dönemiyle sınırlı sorumlu tutulması gerekmektedir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2014/42038 E, 2016/761 K)

Yargıtay uygulamaları doğrultusunda asıl işveren ile alt işveren arasında imzalanan sözleşmelerde işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair hüküm bulunması halinde sözleşmedeki hükme göre sorumluluğun belirleneceği, sözleşmede hüküm bulunmadığı hallerde ise yarı yarıya sorumluluk esasına işçilik alacaklarından asıl işveren ile alt işverenin sorumlu olacağının belirlenmiştir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2021 tarihli 2021/616 E. 2021/1083 K. sayılı ilamında; "... Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır." şeklindedir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır.

Taraflar (... -... şirketi) arasında imzalanan 2010 Yılı ... ... Şube Müdürlüğü Mes'uliyet Sahası İçerisinde Bozuk, Çökük, Hasarlı ve Hizmet Dışı Kalmış Atıksu ve İçmesuyu Hatlarında Kısmi Yenileme ve Rehabilitasyon işine ait sözleşmenin ve teknik şartnamenin incelenmesinde; sözleşmenin 30. Yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personel ile ilgili sorumlulukları ve buna ilişkin şartlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlerin uygulanacağı düzenlendiği görülmüştür.

2010 Yılı ... ... Şube Müdürlüğü Mes'uliyet Sahası İçerisinde Bozuk, Çökük, Hasarlı ve Hizmet Dışı Kalmış Atıksu ve İçmesuyu Hatlarında Kısmi Yenileme ve Rehabilitasyon İşi” .... Merkezi ... ... Şubesi firmasının İstanbul 17. Noterliği'nin 11.10.2012 tarih ve ... yevmiye nolu sözleşmesi ile ... İnş. Müh. Tur. San. ve Tic. A.Ş.firmasına devir edildiği görülmüş devir sözleşmesinin 3. maddesinde; İşi devreden ... Merkezi ... ... Şubesi” nin bu ... Genel Müdürlüğü'ne karşı doğacak bilumum borçlarından ve alacaklarından ... İnş. Müh. Tur. San. Ve Tic. A.Ş, şahsı ve tüm malvarlığı ile müteselsilen borçlu, alacaklı ve sorumlu olacaktır. Şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi 34. Maddesinde: (1) Yüklenici, yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olarak, işe aldığı her işçiye, personele ve teknik elemana, bunların adını ve soyadını, işe giriş tarihini, ücretini ve ücretin ödeneceği tarihi gösteren, kendisi veya vekili tarafından imzalanmış usulüne uygun bir karne vermek zorundadır. Ücret miktarı ve ödeme tarihi değişmedikçe bu karne geçerli sayılır.

Değişiklik olduğu takdirde yüklenici çalışanlarına verdiği karneyi bu esasa göre, yedi gün içinde değiştirmek zorundadır. Bu yeni karnede önceki bilgilere ilave olarak yeni karnenin geçerlik tarihi mutlaka yazılır.

(2) Yapı denetim görevlisi iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlayacaktır.

Bunun için yüklenicinin hakediş istemesi üzerine bu istek ve hakedişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36 ncı maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur.

İlanın yapıldığı, yapı denetim görevlisinin ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir sureti hakedişin ödeme yerine gönderilir.(5) Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur.

Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır. Şeklinde düzenleme bulunduğu görülmüştür.Tüm dosya kapsamında toplanan delillerden; dava dışı işçi ...'nın SGK kayıtlarına göre 20.05.2011-16.10.2012 tarihleri arasında ... ... Merkezi ... Türkiye-İstanbul Şubesi ve 18.10.2012-08.05.2014 tarihleri arasında ...

İnşaat Mühendislik Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinde çalıştığı, ....İcra Müdürlüğünün 2024/... esas sayılı dosyasında, ....İş Mahkemesinin 2016/199 esas sayılı dosyasında verilen kararın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 41.Hukuk Dairesinin 2021/2932 esas sayılı ilamı ile kaldırılarak yeniden karar verildiği ve kararın kesin olduğu, bu karara dayanılarak ilamlı icra takibi başlatıldığı,

davacı tarafından bu ilam sebebi ile 340.395,50TL ödeme yapıldığı görülmekle taraflar arasındaki sözleşmenin 30. madde de personele ilişkin sorumlulukları konusunda Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlerin uygulanacağı düzenlendiği ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi 34. Maddesinde yüklenicinin işe aldığı her işçiye ücret ödeyeceği, ödememesi halinde bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlanacağı, alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi,

personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumlu olacağı kabul edilmiş olup işçinin işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olacağının açıkça düzenlendiği anlaşılmıştır. Mahkememizce dava konusu olaya ilişkin tüm belge ve kayıtlar celp edilerek bilirkişi raporu alınmıştır.

Bilirkişi raporu olaya uygun ve denetime elverişli olduğundan itibar edilerek hükme esas alınmış olup devir sözleşmenin tarafı olan dosya davalılarının sözleşme gereği meydana gelen borçlardan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

03/03/2026 Katip ... Hakim ...