İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/554 K.2024/406

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 28/08/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle : "....Müvekkilimiz ... sahıs firması 30/11/2015 yılında kapanış vermiştir. işyerine ait olan eski belge ve kayıtlar ... Ltd.

Şti faliyet gösterdiği, ... adresindeki merkez binasında saklanmakta idi.( Kayınpederi ... ait daha sonra ...Şti olan) Muvekkilin de belgelerinin olduğu binanın İski su ana giriş borusunda meydana gelen patlama/arıza sebebiyle depo/arşiv olarak ta kullanmış oldukları bodrum katta su baskını meydaya gelmiştir.

Bu meydana gelen olay sonucunda Hem ....ŞTi ye ait hemde müvvekkil ... şahıs firmasına ait t aşağıda detaylarını paylaşmış olduğumuz resmi evrak ve belgeler ise hem su baskını ile gelen su ve asansör yağı ile karışmak suretiyle zayi olmuş ve kullanılamaz ve ispat niteliği taşıyamaz durumdadırlar. ... T.C. kimlik numaralı eski makine bakım onarım şahıs firması ...’a ait. 2007-2008-2009-2015 yıllarına ait tüm sevk irsaliyeleri, faturalar ve resmi belgeler.

2007-2008-2009-2015 yıllarına ait ssk hizmet listeleri, tahakkukları ödeme belgeleri ile tüm bu yıllara ait personellerin imzalı maaş bordroları ile hesap pusulaları, 2007-2008-2009-2015 yıllarına ait kdv, stopaj beyannameleri, ba-bs formları, geçici vergi, kurumlar vergisi beyanname tahakkuk ve ödeme belgeleri, Kira kontratı örnekleri ile bunlara ait damga vergisi beyanname tahakkuk ve ödeme makbuzları.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı 82. Maddesinde “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” şeklinde bir düzenleme yer almaktadır.

23/08/2023 tarihinde ilgili ... İtfaiye Müdürlüğüne başvuru yapılmış ... İtfaiyesi gerek tespit yapmış ancak rapor halen düzenlenmemiştir.Raporun kurumdan istenmesini talep etmekteyiz... Ltd. Şti merkez binasında meydana gelen su baskını neticesinde ...Şti nin zayi olan belgeleri içinde zayi davası ikame edilmiştir. Müvekkilimiz ... içinde iş bu davayı yasal süresi içinde zayi belgesi verilmesi için mahkemenize başvurulması zorunluluğu hasıl olmuştur.

Açıkladığımız nedenlerle, yukarıda dökümü yapılan belgelere ilişkin zayi belgesi verilmesine karar verilmesini...." talep ve dava etmiştir.

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Dosya mahkememizin 17/01/2024 tarihli duruşması ara kararı ile bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi 12/03/2024 tarihli raporunda özetle "..Davacı; işbu davada Zayi olduğu iddia edilen ve yukarıda yer verilen davacıya ait 2007-2008 ve2009 yıllarına ilişkin belgelerin öncelikle TTK, VUK ve ilgili mevzuat gereğince ilgili belgelerin zamanaşımı süresi yönünden saklama sürelerinin geçtiği, Zayi olduğu belirtilen belgelerin 1 nushalarının tamamı ...

(Bağlı olunan Vergi Dairesi Kayıtlarında) ve davacının Zayi olduğunu beyan ettiği belgelerin (Fatura, ödeme ve tahsilat belgeleri, Maaş ödemeleri geçici vergi ödemeleri vb belgeler) davacının zayi olmayan ticari defter (Yevmiye, kebir, envanter) kayıtlarında kayıtlı olduğu ve işbu belgelere ulaşılabileceği, Örneğin 2015 yılı Stopaj, BA-BS- GEÇİCİ VERGİ, beyanname ve ödeme belgeleri, diğer vs.

Belgeler, Bunlardan ödeme belgeleri olarak belirtilen dekontlar hangi kurum olursa olsun, belgelendirilmedikleri takdirde karşı taraftan/ alacak talep edilirse ödeme belge aslının ibraz edilmesi gerekir.

Dolayısıyla vergi dairesine verilmiş olan beyannameler, tahakkuk ve ödemeler ile ilgili zayi belgesi talep edilmesinin ilgili yasalar ve mevzuta uygun olmadığı, SSK Hizmet Listeleri, Tahakkukları, Ödeme belgeleri, ile tüm bu yıllara ve şubelere ait Personellerin imzalı Maaş Bordroları için zayi belgesi talebininde 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde İlgili Kayıtların SGK sisteminde ayıtlı olduğu ve işbu kayıtlara SGK sistemi üzerinden ulaşılabileceği, Davacının çalışanlarına ödediği maaş ile ilgili imzalı bordroların zayi olduğuna ilişkin talebinin de yerinde olmadığı, Davacının sevk İrsaliyelerine ilişkin zayi talebinin ise.

Zaman aşımına uğrasa dahi, zayii istenen döneme ait sevk irsaliyeleri için alacaklı tarafça bir talepte bulunulduğu takdirde bile sevk irsaliyesi içeriklerinin yine karşı tarafa teslimine ilişkin davacı şirketin ispat kapsamında olduğu ve sevk irsaliyesi içeriğini zayi olmamış fatura ile ispat edebileceği , işbu nedenle de Sevk irsaliyelerine ilişkn zayi belge talebinin yerinde olmadığı,

Davacı gerçek kişi ...'ın 2007, 2008, 2009 ve 2015 yıllarına ilişkin belgelerin saklama süresi 10 yılı aşan işbu belgelerin on yıl geçtikten sonra defterler zayi olursa, artık bu durumda zayi belgesi almak için başvurma olanağı kalmadığı gibi, tacirin bu durumda bir belge almakta da her hangi bir menfaati de bulunmayacağı, zayii belgesi istenen evraklar, genel olarak ilgili kurumlara süresinde verilmiş beyannameler ile saklanması gereken yardımcı belgeler olduğundan bu belgeler için zayi belge talebinin yerinde olmadığı..." yönünde görüş bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı itibariyle; her ne kadar davacı tarafça |2007-2008-2009 ve 2015 Sevk İrsaliyeleri, faturalar ve resmi belgeler, 2007-2008-2009 ve 2015 SSK Hizmet Listeleri , ödeme belgeleri-personel imzalı bordroları, hesap pusulaları, 2007-2008-2009 ve 2015 KDV- STOPAJ Beyannameleri, BA/BS Formları, Geçici Vergi ve Kurumlar Vergi Beyanname Tahakkuk ve ödeme Belgeleri, Kira kontrat örnekleri ile bunlara ait Damga Vergi Beyanname Tahakkuk ve ödeme makbuzlarına ilişkin olarak zayi belgesi verilmesi talebiyle iş bu dava açılmışsa da,

zayi belgesi verilmesi talep edilen belgelerin bir kısmının SGK'dan bir kısmının ilgili vergi dairelerinden teminin mümkün olduğu, bir kısımın ise davacı tarafın zayi olmayan ticari defter ve kayıtlarından ulaşılabileceği, dolayısıyla belgelere ilişkin olarak zayi belgesi verilmesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E-imza Hakim ... · E-imza