İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/289 K.2025/925

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "... Şti. (Bundan sonra "Müvekkil Şirket" olarak anılacaktır.) ticari ilişki sonucu elde ettiği ve meşru hamili olarak bulunduğu 1 adet çek kaybolmuştur. İşbu çekler tüm aramalara rağmen hiçbir şekilde bulunamamıştır. Çek bilgileri şu şekildedir. 19.04.2025 keşide tarihli, ... Bankası, ... seri numaralı, 300.000,00 TL bedelli çek, 19.04.2025 keşide tarihli, ...

Bankası, ... seri numaralı, 115.000,00 TL bedelli çek, 27.04.2025 keşide tarihli, ... Bankası, .. seri numaralı, 250.000,00 TL bedelli çek, 20.04.2025 keşide tarihli, ...

Bankası, ... seri numaralı, 280.000,00 TL bedelli çek, Yukarıda bilgileri yazılı çeklerin Müvekkil Şirket'in elinden çıkmasından dolayı çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi veya iyi niyetli kişilerin mağdur olması ihtimali mevcuttur.Bu sebeple yukarıda dökümü yapılan çekler hakkında çek iptali davası açma zorunluluğu doğmuştur.

Çek iptaline ilişkin poliçeye ait hükümler uygulanmaktadır. Çeklere ilişkin bedelin üçüncü şahıslar tarafından tahsili halinde Müvekkil Şirket telafisi güç zararlara uğrayacak olup, çekin bankaya ibrazı halinde; hesapta karşılığı bulunması halinde tahsilinin, karşılığı bulunmaması halinde karşılıksız kaşesinin vurulmasının önlenmesi için öncelikle ve ivedilikle ödeme yasağı kararı verilmesi ve çekin iptaline karar verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olmuştur.

Öncelikle ve ivedilikle Müvekkil Şirket'in telafisi güç zararlara uğramaması amacı ile yukarıda bilgileri yazılı çeklerin bankaya ibrazı halinde, hesapta karşılığının bulunması halinde tahsilinin, karşılığının bulunmaması halinde de karşılıksızdır kaşesinin vurulmasının önlenmesi yönünde ödeme yasağı kararı verilmesini,

Yapılacak yargılama neticesinde ilgili çeklerin iptaline karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.

(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER

(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;

Dava konusu çek ile ilgili TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile TTK'nun 762 maddesi uyarınca ... Ticaret Sicil Gazetesi'nde 7'şer gün ara ile 3 defa ilan yapılmasına, ilana ilişkin müzekkerenin elden takibi hususunda davacıya yetki verilmesine, ilan masrafının davacı tarafından karşılanmasına karar verilmiştir.

İlanın yaptırıldığına dair makbuzun dosyaya ibrazından sonra TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile TTK'nun 757 maddesi uyarınca ödeme yasağı talebinin %15 teminatla kabulü ile çek bedelinin başkalarına ödenmesinin yasaklanmasına, bu konuda ilgili banka şubesine müzekkere yazılarak; çek koçanının ve çek hesabının kime ait olduğunun, çekin ibraz edilip edilmediğinin, şayet ibraz edilmiş ise veya ibraz edilir ise ibraz tarihi, ibraz edenin isim ve adresinin, çeki ibraz edenlerin çek aslı ile birlikte mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.

Davacı vekiline dava konusu ...bank ...Şubesine ait, ... seri no.lu 19/04/2025 keşide tarihli, 115.000,00TL tutarlı çeki ...Bankasına ibraz eden ... ŞİRKETİ (VKN. ...)'ne karşı; ... Bankasına ait, 20.04.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 280.000,00 TL bedelli çeki ... Bankasına ibraz eden ... (TCKN:...)'a karşı istirdat davası açmak üzere 2 HAFTALIK KESİN SÜRE VERİLMESİNE, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceğinin ihtarına karar verilmiştir.

20/06/2025 tarihinde ... Bankasına ve 18/06/2025 tarihinde ... Bankasına yazılan müzekkerenin tekidine karar verilerek mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.

Mahkememizin 08/07/2025 tarihli verilen ara kararı ile; Davacı vekiline dava konusu ...bank ...Şubesine ait, ... seri nolu 27/04/2025 keşide tarihli 250.000,00 TL tutarlı çeki ...A.Ş.'ye ibraz eden ...A.Ş (VKN: ...)'ye karşı ve ...bank ...Şubesine ait, ... seri no.lu 19.04.2025 keşide tarihli 300.000 TL tutarlı çeki ... BANKASI A.Ş. ye ibraz eden ... Şti. (VKN: ..)'ne karşı istirdat davası açmak üzere 2 HAFTALIK KESİN SÜRE VERİLMESİNE, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceğinin ihtarına karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ... Bankasına ait, 20.04.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 280.000,00 TL bedelli çekin; ...bank ... Şubesine ait, 27.04.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 250.000,00 TL bedelli çekin; ...bank ...Şubesine ait, 19.04.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 115.000,00 TL bedelli çekin; ....bank ... Şubesine ait, 19.04.2025 keşide tarihli, .... seri numaralı, 300.000,00 TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesinin ...Esas,... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır. TTK düzenlemesine göre; yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli; istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine karar verilmelidir. Hasımsız şekilde açılan çek iptali davasına çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut değildir...".

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818/1-s bendi delaletiyle uygulanması gereken aynı Kanun’un 757. maddesine göre, “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 761. maddesine göre, “Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir. Süre, vadesi gelen poliçeler hakkında birinci ilan gününden, vadesi gelmiyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren işler.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 762. maddesine göre, “Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesine göre de, “Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verir.”.

Mahkememizce ilgili bankalara dava konusu çeklerin ibraz edilip edilmediği sorulmuş, çeklerin farklı kişiler tarafından ibraz edildikleri görülmüştür. Mahkememizin 01/07/2025 tarihli celsesi 1 nolu ara kararı ile davacı vekiline dava konusu ...bank ... Şubesine ait, ... seri no.lu 19/04/2025 keşide tarihli, 115.000,00TL tutarlı çeki ... Bankasına ibraz eden ... ŞİRKETİ (VKN. ...)'ne karşı; ...

Bankasına ait, 20.04.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 280.000,00 TL bedelli çeki ... Bankasına ibraz eden ... (TCKN:...)'a karşı istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceğinin ihtarına karar verilmiş; ayrıca 10/07/2025 tarihli ara karar ile davacı vekiline dava konusu...bank ...

Şubesine ait, seri nolu 27/04/2025 keşide tarihli 250.000,00 TL tutarlı çeki ...A.Ş.'ye ibraz eden ...A.Ş (VKN: ...)'ye karşı ve ...bank ... Şubesine ait, ... seri no.lu 19.04.2025 keşide tarihli 300.000 TL tutarlı çeki ... BANKASI A.Ş. ye ibraz eden ...Şti.

(VKN: ...)'ne karşı istirdat davası açmak üzere 2 HAFTALIK KESİN SÜRE VERİLMESİNE, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceğinin ihtarına karar verilmiş; davacı vekili tarafından ara kararların gereği yerine getirilmemiştir.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır.

Yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Nitekim TTK sistematiği ve Yargıtay içtihatları da bu yöndedir.

İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut olmayıp, ancak anılan usul gereğince hareket etme olanağı bulunmaktadır.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi istenen dava konusu çeklerin ilgili bankalara ibraz edildiği, davacı tarafın çekleri ibraz eden son hamillere karşı istirdat davası açmadığı anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır