İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/526 K.2025/927

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "

"Müvekkil, düzenli olarak iş yaptığı dava dışı "... Ltd. Şti." tarafından ödenecek alacaklarına binaen "... Ltd. Şti." tarafından kaşe ve imza ile davacı müvekkil ... şahıs işletmesi adına işbu dilekçenin ekinde sunduğumuz 10.000,00 TL keşide edilen ... Bankası ... Şubesi’nin ... ıban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 10,000 TL tutarındaki 30/06/2019 tarihli çekin zilyedidir. Müvekkilin zilyedi olduğu iş bu çek kaybedilmiştir.

Davacı müvekkil ... her ne kadar çekin keşide edildiği kişi ise de ...'ün yürütmekte olduğu işletme nevi değişikliğine giderek limited şirket statüsüne ulaşmış, ticari ünvanı ... Şirketi'dir. İş bu değişiklik Ticaret Sicil Gazetesi'nin ... tarihli ... sayılı gazetesinde yayınlanarak tescil edilmiştir. Tescile ilişkin gazete EK-2'dedir. Nevi değişikliğinin gerçekleştiğinden bahisle çekin lehtarı ...Şirketi'dir.

Bu sebeple huzurdaki dava her iki müvekkil tarafından da açılmıştır. Müvekkilin ilgili çek dolayısıyla alacağı bulunduğundan çekin üçüncü şahısların eline geçmesi veya geçmese dahi ilgili alacağını tahsil etmesi bakımından çek zayii davası açma zorunluluğu hasıl olmuştur. Bu sebeple anılı çekin zayii olması sebebiyle iptaline karar verilmesini talep ederiz. Öncelikle ... Bankası ...Şubesi’ne müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına,

... Bankası ...Şubesi’nin ... ıban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 10,000 TL tutarındaki 30/06/2019 tarihli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini.." talep ve dava etmiştir.

(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER

(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;

... 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas,... Karar sayılı gönderme kararı üzerine dosya mahkememize tevzi olunmuştur.

Dava konusu çek ile ilgili TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile TTK'nun 762 maddesi uyarınca ... Ticaret Sicil Gazetesi'nde 7'şer gün ara ile 3 defa ilan yapılmasına, ilana ilişkin müzekkerenin elden takibi hususunda davacıya yetki verilmesine, ilan masrafının davacı tarafından karşılanmasına, TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile TTK'nun 757 maddesi uyarınca ödeme yasağı talebinin %15 teminatla kabulü ile çek bedelinin başkalarına ödenmesinin yasaklanmasına, teminat yatırıldığında bu konuda ilgili banka şubesine müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.

İlgili banka şubesine müzekkere yazılarak; çek koçanının ve çek hesabının kime ait olduğunun, çekin ibraz edilip edilmediğinin, şayet ibraz edilmiş ise veya ibraz edilir ise ibraz tarihi, ibraz edenin isim ve adresinin, çeki ibraz edenlerin çek aslı ile birlikte mahkememize müracaatlarının sağlanmasının istenmesine karar verilmiştir.

... Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacı ... Şirketi (V.N: ...)'nin kuruluştan itibaren temsile yetkili kişilerinin mahkememi gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

...Bankası A.Ş.'nin 18/07/2025 tarihli müzekkere cevabı üzerine dosya yeniden ele alınarak incelenmiştir.

Davacı vekiline dava konusu çeki ibraz eden ... Ltd. Şti. (Vkn: ...) karşı istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceği hususunun ihtarına karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti. olan, ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 30/06/2019 keşide tarihli, ... seri numaralı, 10.000,00 TL bedelli çek vasfındaki kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesinin...Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır. TTK düzenlemesine göre; yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli; istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine karar verilmelidir. Hasımsız şekilde açılan çek iptali davasına çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut değildir...".

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818/1-s bendi delaletiyle uygulanması gereken aynı Kanun’un 757. maddesine göre, “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 761. maddesine göre, “Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir. Süre, vadesi gelen poliçeler hakkında birinci ilan gününden, vadesi gelmiyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren işler.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 762. maddesine göre, “Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesine göre de, “Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verir.”.

Mahkememizce Halkbank'a dava konusu çekin ibraz edilip edilmediği sorulmuş, Halkbank'ın 14/07/2025 tarihli müzekkere cevabında "... seri no.lu 30.06.2019 keşide tarihli 10.000 TL tutarlı çek, ...BANKASI A.Ş. ... Şubesine ibraz edilmiştir. Takas uygulamaları kapsamında 01.07.2019 tarihinde Bankamızdan sorulan iş bu çek karşılıksız işlemine tabii tutulmuştur." yönünde cevap verilmiş; mahkememizce ...

Bankasına çeki ibraz edenin bilgileri için müzekkere yazılmış, bankanın 18/07/2025 tarihli müzekkere ile "Mezkur çek 01/07/2019 tarihinde Bankamıza ... ŞİRKETİ(vkn:...) tarafından ibraz edilmiş olup Çek (Karşılıksız) işlemi görmüştür." yönünde cevap verildiği görülmüştür. Mahkememizin 18/07/2025 tarihli ara kararı ile davacı vekiline dava konusu çeki ibraz eden ... Ltd. Şti.

(Vkn: ...) karşı istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceği hususunun ihtarına karar verilmiş; ara karar davacı vekiline tebliğ edilmiş, davacı vekili tarafından ara kararın gereği yerine getirilmemiştir.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır.

Yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Nitekim TTK sistematiği ve Yargıtay içtihatları da bu yöndedir.

İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut olmayıp, ancak anılan usul gereğince hareket etme olanağı bulunmaktadır.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi istenen dava konusu çekin ilgili bankaya ibraz edildiği, davacı tarafın çeki ibraz eden son hamile karşı istirdat davası açmadığı anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸E-imzalıdır Hakim · ¸E-imzalıdır