İstanbul 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/140 K.2025/146

Mahkememizde görülmekte bulunan Markanın Hükümsüzlüğü ve Sicilden Terkini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: TPMK nezdinde davalı adına tescilli ... numaralı markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkinini, markanın 3.kişilere devrinin önlenmesi ve davalının marka tescilinden doğan hakkını, müvekkili aleyhine kullanmaması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkilinin maddi ve manevi tazminata ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla, davacının tedbir talebinin reddine, davacının tüm iddialarının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olması nedeniyle, müvekkilinin ... sayılı Tetra Prisma Ambalaj markası aleyhine açılan hükümsüzlük davasının, usuli itirazları başta olmak üzere açıkladıkları gerekçelerle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

TPMK kayıtları istenmiş, HMK'nın 266.maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

10.07.2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davaya konu ... sayılı şekil markasının, iddia olunan sebeplere dayalı hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

14.04.2025 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Dava konusu ambalaj kutusu şeklindeki... tescil numaralı şekil markası yönünden yapılan incelemede, ayırt edicilik vasfını haiz olduğu, koruma kapsamının sicilde açık ve kesin şekilde gösterilebilir olduğu koşulunu sağladığı, ....

2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...Esas ...Karar sayılı ilamı kapsamında da dava konusu markanın ayırt edicilik vasfının incelenerek ayırt edici olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği, Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği ve işbu dava kapsamında davacının iddiaları yönünden davalı lehine güçlü delil niteliğinde olduğu,

davalı hakkında Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine aykırı hareket edildiği iddialarının işbu hükümsüzlük davası yönünden bir etkisinin olamayacağı, ayrıca rekabetin ihlal edilip edilmediğine dair kanaat getirecek uzmanlıkların da olmadığı nedenlerinden dolayı ... tescil numaralı marka yönünden, hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: TPMK nezdinde davalı adına tescilli ... numaralı markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine ilişkindir.

Davanın açıldığı tarih itibarıyla 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU uygulanacaktar.

6769 sayılı SMK'nın 5. maddesinde marka tescilinde mutlak red sebepleri aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

Madde 5- (1) Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez:

a) 4 üncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler.

b) Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler.

c) Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.

ç) Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler.

d) Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.

(2) Bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa bu markanın tescili birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez.

6769 sayılı SMK'nın 6. maddesinde marka tescilinde nisbi red sebepleri aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

(1) Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.

(2) Ticari vekil veya temsilcinin, marka sahibinin izni olmaksızın ve haklı bir sebebe dayanmaksızın markanın aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kendi adına tescili için yaptığı başvuru, marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(3) Başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan bir başka işaret için hak elde edilmişse, bu işaret sahibinin itirazı üzerine, marka başvurusu reddedilir.

(4) Paris Sözleşmesinin 1 inci mükerrer 6 ncı maddesi bağlamındaki tanınmış markalar ile aynı veya benzer nitelikteki marka başvuruları, aynı veya benzer mal veya hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilir.

(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye ’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

6769 sayılı SMK'nın 25. maddesinde "Marka Hükümsüzlük hâlleri ve hükümsüzlük talebi" aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

(1) 5 inci veya 6 ncı maddede sayılan hâllerden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilir.

(2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları markanın hükümsüzlüğünü mahkemeden isteyebilir.

(3) Marka hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine karşı açılır. Markanın hükümsüzlüğü davalarında Kurum taraf gösterilmez.

(4) Bir marka, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (d) bentlerine aykırı olarak tescil edilmiş olup da kullanım sonucunda tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından hükümsüzlük talebinden önce ayırt edici nitelik kazanmışsa hükümsüz kılınamaz.

(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye ’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(6) Tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir.

(7) Ortak markanın veya garanti markasının yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren üç yıl içinde yapılan, ortak marka veya garanti markasıyla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(8) Tescilli markanın yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yapılan, bu markayla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki marka sahibinin itirazı üzerine bu iki yıllık süre içinde markanın kullanılmış olması şartıyla reddedilir.

(9) Kötü niyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir...

Marka:Bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye sağlar, markalar işletmelerin üretmiş olduğu emtia veya sunmuş oldukları hizmetlerin birbirinden ayrılmasını sağlamaktadır.

Karıştırılma ihtimali: Bir tescilsiz işaretin veya tescil edilmiş bir markanın daha önce tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeple ya aynı ya da benzer olduğu için önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırması tehlikesidir. Karıştırılma (iltibas) ihtimalinin araştırılmasına ilk önce markalar arasında ayniyet ya da benzerlik bulunup bulunmadığından başlanması gerekmektedir.

Markaların esas unsurlarının ve vurgu sözcüklerinin aynı veya benzer olması, markanın genel görünümüne etkisi az olan diğer unsurlardaki farklılığa rağmen iltibasa yol açabilir. Sözcük markalarında, sözcüklerin başlangıç ve kökleri bütünsel benzerliğin tayininde önemlidir. İki marka arasındaki iltibasın varlığının saptanmasında, markaların yan yana konularak karşılaştırma yapılmaması gereklidir.

İltibas tehlikesinin bulunup bulunmadığının saptanmasında ilgili mal ya da hizmetin orta yetenekteki alıcılarının dikkat ve özeni esas tutulur. Bu alıcıların markaları, aynı anda göz önünde bulunduramayacakları da dikkate alınarak ayrıntılara ilişkin farklar ve bütüne ilişkin benzerlikler üzerinde durulur.

SMK hükümleri, TPMK kayıtları, bilirkişi kurulu raporları ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde ... numaralı "..." şeklindeki markanın, davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça; ... numaralı markanın, SMK'nın 5. maddesinde belirtilen mutlak ret nedenleri arasında yer alan ayırt edici niteliğinin olmadığı ve marka olarak korunmayacak işaret olduğu iddia edilmiştir.

Bir işaretin marka sayılabilmesi için tüm unsurlarıyla bir bütün olarak bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmenin mal veya hizmetlerinden ayırt etme özelliğine sahip olması gerekir. SMK'nın 4. maddesinde: "Marka, bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilir" hükmü yer almaktadır.

Ayırt edicilik; bir işletmenin mal veya hizmetini başka işletmenin mal veya hizmetinden ilgili tüketiciler nezdinde ayrıklaştırma niteliğini ifade eder. Bu nedenle de ayırt edicilik, markanın kapsamındaki mal veya hizmet açısından ayırt edici nitelikte olmalıdır. Bu bağlamda tasviri işaretler ya da bir mal veya hizmeti tanımlayan işaretler bir işletmeyi diğer işletmeden farklılığını ortaya çıkaramayacağından ayırt edici sayılmaz. Ancak bir işaret, bir anlam taşımakla birlikte, bu anlam o mal veya hizmet için yabancı ise, ayırt edicilik niteliğinin varlığı kabul edilebilir.

Dava konusu ...numaralı "ambalaj kutusu" şeklindeki markada olduğu gibi üç boyutlu şekillerin marka olarak tescil edilebilmesi için, bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması gerekir. Üç boyutlu şekil markalarının yeni ve ayırt edici niteliği haiz olmaları halinde, tasarım olarak tescil edilmeleri de mümkündür.

Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 7/3 maddesi gereğince; Başvurunun üç boyutlu marka olarak tescilinin talep edildiği hallerde bunun başvuru formunda açıkça belirtilmesi, ayrıca koruma konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayacak şekilde işaretin tek bir yönden veya farklı açılardan görünümünü içeren gösterimlerinin Kuruma sunulması gerekir. Bu gösterimler, en fazla altı farklı açıdan görünümü içerecek ve markanın bütünlüğünü bozmayacak şekilde olmalıdır.

Üç boyutlu şekillerin marka olarak tescil edilebilmeleri için, normalden yani kullanılan ve alışılagelmiş şekillerden önemli ölçüde farklı olması, tescil edileceği malın normal şekli olmaması, bir teknik sonucu elde etmek için zorunlu olmaması gerekir. Aksi halde bu işaretler kaynak gösterebilme açısından yeterli olmayacaklardır. Bu gibi işaretlerde, üç boyutlu şeklin özgün olması ve bir işletme ile özdeşleşmesi durumunda ayırt ediciliği şeklin kendisinden kaynaklanmaktadır.

Mevzuat ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde: Dava konusu üç boyutlu ambalaj kutusu şekil markasının 16. sınıfta "Kağıt, karton ve bu malzemelerden mamul diğer sınıflara dahil olmayan eşyalar; kağıttan veya plastik malzeme kaplı kağıttan mamul ambalaj kapları ve ambalaj materyalleri" için tescil edildiği, markanın sicilde açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayacak şekilde neyin tescilli olduğunu anlamaya elverişli olduğu, söz konusu markanın başka bir işletmenin piyasaya süreceği ürünlerden ayırt etme açısından köşegen unsurları nedeniyle elverişli olduğu, söz konusu işaretin ürünün zorunlu şekil unsurlardan farklılık içerdiği,

genel bir yaygın kullanımın söz konusu olmadığı ve söz konusu şeklin davalı tarafından ilk olarak piyasaya sunulduğu, ayrıca ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...

E. ...K. sayılı kesinleşmiş kararının; dava konusu markaya ilişkin YİDK kararının iptaline ilişkin olduğu, bu kararda da davaya konu işaretin ayırt edicilik niteliğini haiz olduğunun belirtildiği görülmekle, TPMK nezdinde davalı adına tescilli... numaralı markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığından, davanın reddine karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır