İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/186 K.2026/9

Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... E. ... K. ve 09/07/2024 tarihli yetkisizlik kararı üzerine Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin 1991 yılında ...’da kurulan... firmalarının kurucusu olduğunu, müvekkilinin genel olarak kadın ve erkekler için tasarlanan spor ve yürüyüş ayakkabılarının üretimi ve satışı alanında iştigal ettiğini, alt taban dahil ayakkabının tüm parçalarının müvekkili tarafından üretilmekte olup müvekkilinin üretmiş olduğu ayakkabıların Türkiye dahil dünyanın pek çok ülkesinde satılmakta olduğunu, davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... başvuru tarihli ve ... numaralı çoklu tasarım tescilinde 17. sırada mevcut spor ayakkabı tasarımının başvuru tarihinden çok öncesinde tüm dünyada üretilen,

satışı yapılan, herkesçe bilinen harcı alem bir tasarım olduğunu, tescile hak kazanacak nitelikte yeni ve ayırt ediciliği olmayan ve tasarım tesciline haksız ve kötü niyetli bir şekilde konu edilen bir spor ayakkabı olduğunu, karşı tarafça sanki kendi tasarımı imiş gibi yabancı üretici/satıcı firmaların internet sitelerinden ve broşürlerinden birebir kopyalanıp tescile konu edildiğini, davalı şirketin sahibi ve aynı zamanda söz konusu tasarımın tasarımcısı olarak tescil belgesinde ismi geçen ...'nın ortağı olduğu ...

Tic.

A.Ş.’nin müvekkilinin tasarım konusu aynı spor ayakkabılarından 280 çift tescil başvurusundan neredeyse 1 sene öncesinde 22/03/2022 tarihinde satın aldığını, ilgili faturada bahsi geçen ve davaya konu ayakkabı ile aynı olan spor ayakkabının müvekkili tarafından faturada yer aldığı şekilde ... kod numarası ile (.../) satışa sunulmakta olduğunu, davalı adına tescilli söz konusu tasarımın harcıalem bir ürün olduğunun tespiti gerektiğini, tescilinin kötü niyetli olup yeni ve ayırt edici olmamasından dolayı da açıkça yasaya ve hukuka aykırı olduğunu,

davalı şirketin bu tutumunun haksız bir rekabetin doğumuna sebep olduğunu ve davalının işbu haksız tescilini dayanak alarak müvekkilinin en büyük satış pazarı olan ... üzerindeki satışlarını ve müvekkilinin tescile konu spor ayakkabı ürününü satın alıp satan firmaların da satışını kötü niyetli bir şekilde durdurduğunu belirterek,

karşı tarafa tebligat yapılmaksızın, davalının ... sıra no.lu tasarım belgesinin ... sınıflı "..." isimli tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığı bilirkişilerce tespit edilerek davalının tasarım tescilinin kullanımının tedbirden durdurulması ve kötü niyet mahsulü işbu tasarım tescilinden doğan hakların müvekkiline ileri sürülmesinin engellenmesi yönünde teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve mezkûr kararın ilgili markanın TPMK nezdindeki sicil kaydına şerh düşülmesini ve davalının ... tescil no.lu tasarımının hükümsüzlüğü ile birlikte sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın yetkisiz mahkemede açıldığı, yetkili mahkemenin İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri olduğunu, davacının dava konusu tasarıma konu ayakkabının imalatçısı olduğunu, müvekkilinin özgün ayakkabı tasarımını fason olarak üretmesi için davacıya teslim ettiğini, davacı tarafın uzun bir süre kalıp yaptıracağı ve saire bahaneler ile oyaladıktan sonra,

davacının da ikrar ettiği üzere müvekkiline cüzi miktarda ayakkabı üretip sattığını, ancak bu süreçte, davacının müvekkiline ait tasarımı sadece müvekkiline üretmediğini, piyasaya da kendi nam ve hesabına sattığı bilgisi edinildiğini, davalının bu tasarım tecavüzü ve haksız rekabet eylemi ile birlikte müvekkili ile davalı arasında hukuki ihtilaf doğduğunu, yenilik kırıcı olduğu iddia edilen tasarımlar arasında farklılar olduğunu, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

TPMK kayıtları istenmiş, HMK'nın 266.maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Yetkisizlik kararı öncesi ... 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında alınan 02/02/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Açıkladıkları nedenlerle dava dosyasına sunulan deliller, re'sen yapılan araştırmalar ve tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan teknik değerlendirmeler doğrultusunda; 31/12/2022 başvuru tarihli ...numaralı tasarım tescili ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihi ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları, ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 31/12/2022 tarihi itibarıyla koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Mahkememiz 2024/186 Esas sayılı dosyasında alınan 10/09/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Açıkladıkları nedenlerle dosyaya konu ürünün Şubat 2019 tarihinden itibaren satışının olduğu, davacı tarafça, davalı tarafa düzenlenen fatura tarihinin 01/03/2022 olduğu, yabancı sitelerde de ürün satışının olduğu ancak ürünün satışa ilk sunulduğu tarihin tespit edilemediği, ... başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihi ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı,

bu sebeple benzer olarak algılandıkları, davalı adına tescilli ... numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik şartlarına haiz olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı ve takdirin mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: TPMK nezdinde davalı ... adına tescilli ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini ile ihtiyati tedbire ilişkindir.

Davanın açıldığı tarih itibarıyla 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU uygulanacaktır.

Tescil edilmiş bir tasarımın, tescil sonrasında hükümsüz kılınması mümkündür. Hükümsüzlük şartları SMK 77. maddede düzenlenmiştir. Buna göre:

a) 55. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56. ve 57. maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58. maddenin dördüncü fıkrası ve 64. maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötünîyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse,

b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere alt olduğu ispat edilmişse,

c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise, tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir. Hükümsüzlük kararı, geriye etkili bir karardır. Hükümsüzlüğüne karar verilen bir tasarımdan doğan hak hiç doğmamış kabul edilir (SMK m. 79/1)

Bir tasarım tescil belgesine birden fazla tasarım konu olabilir. Hükümsüzlük nedenleri tasarım tesciline konu tasarımların tamamına ilişkin olabileceği gibi, sadece bir kısmına ilişkin de olabilir. Bu durumda, sadece ilgili tasarım bakımından kısmen hükümsüzlüğe karar verilebilir (SMK m. 77/2). Kısmen hükümsüzlük kararı verilen tasarım dışında kalan tasarımlar, "yeni" ve "ayırt edici olma" niteliklerine sahip ise, bu tasarımlar açısından tasarım tescili geçerli olmaya devam eder.

Tasarımların hükümsüzlüğü değerlendirilirken, Yargıtay 11 H.D.'nin bir kararında da belirttiği üzere:"...Tasarımlara ilişkin tarifnameler ve tescil belgeleri ile taraflara ait ürünler birebir karşılaştırılmalı olarak incelenip ayırtedicilik ve yenilik unsurlarının bulunup bulunmadığı belirlenip, sonuca göre karar vermek..." denilmek suretiyle, değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı belirtilmiştir.

Tasarım tescil sistemi içerisinde bir tasarımın yeni ve ayırt edici olması gerekli ve yeterlidir (SMK m.56/1).

Bir tasarımın aynısı (a) tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, {b} tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir (SMK m.56/4). Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar.

Hangi tasarımların yeni olarak kabul olunacağı zaman ve mekana göre değişmektedir. Ancak genel olarak "yeni" kelimesi önceden bilinmeyen, hiç kullanılmamış veya az kullanılmış anlamlarına gelmektedir. Bir tasarımın aynısının, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş olması yenilik unsurunu ortadan kaldırır.

Tasarımın ayırt edici olması ise, yeni olmasından farklı bir kavramdır. Tasarımın yeni olması, SMK 56/4. maddedeki "Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir" hükmünden de anlaşılacağı üzere yüzeysel bir incelemeyi gerektirir. Oysa ayırt edici olmayı belirlemede ölçü "bilgilenmiş kullanıcıdır (SMK m.56/5). Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim (a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, (b) Tescilsiz tasarım İçin tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir (SMK m.56/5).

Bilgilenmiş kullanıcı, daha önceden kamuya sunulmuş tasarımların kendisinde bıraktığı genel izlenimden belirgin derecede farklı İzlenim bırakan tasarımlar ayırt edici kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbiri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.

Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır. Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.

SMK hükümleri, TPMK kayıtları, ... 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...E. Sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu, Mahkememizce alınan bilirkişi raporu ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde... numaralı tasarımın davalı ... adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere; dosyaya konu ürünün Şubat 2019 tarihinden itibaren satışının olduğu, davacı tarafça, davalı tarafa düzenlenen fatura tarihinin 01/03/2022 olduğu, yabancı sitelerde de ürün satışının olduğu ancak ürünün satışa ilk sunulduğu tarihin tespit edilemediği,... başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihi ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı,

bu sebeple benzer olarak algılandıkları, davalı adına tescilli...numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik şartlarına haiz olmadığı sonuç ve kanaati doğrultusunda davanın kabulü ile TPMK nezdinde davalı adına tescilli...numaralı çoklu tasarım tescil belgesinde yer alan (...) numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine dair karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır