İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/135 K.2023/845

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle.

Müvekkili ile davalı şirket arasında 18.01.2019 tarihinde Acentelik Sözleşmesinin akdedildiğini ve bu sözleşme ile müvekkilinin davalı şirketin ... ili acenteliğini üstlendiğini, 26.06.2019 tarihinde ise davalı tarafından sözleşme hükümlerinin değiştirilmesi üzerine (hak ediş ödemelerinin yapılmasına ilişkin değişiklik) sözleşmenin karşılıklı anlaşma ile iki taraflı feshedildiğini, sözleşmenin yürürlükte kaldığı dönem zarfında müvekkilinin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiğini,

Sözleşmenin feshinden sonra müvekkilinin 31.01.2019 - 28.02.2019 - 31.03.2019 - 30.04.2019 - 31.05.2019 ve 30.06.2019 tarihlerindeki cari hesap ekstrelerinde hesaplanan hak edişleri ve diğer bir kısım alacaklarının davalı tarafından ödenmediğinden, davalı şirkete ...

1. Noterliği'nin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiği halde davalı tarafından ihtarnameye herhangi bir cevap verilmediğini, ayrıca bu ihtarname ile müvekkilinden alınan teminat senedinin de iadesi talep edildiğini, ancak teminat senedinin iade edilmediği gibi ... 31. İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyası üzerinden kefili ile birlikte icra takibine konu edildiğini, bu senedin teminat senedi olarak alındığı e-mail yazışmalarında da sabit olduğunu, sözleşme feshi sonrasında davalı ile yapılan görüşmelerde davalının bir takım gerekçeler sunarak müvekkilinden alacaklı olduklarını ve bu alacakların mahsup edilmesinden sonra müvekkilinin herhangi bir alacağının bulunmadığını ve borçlu oldukları gerekçesi ile ödeme yapmaktan imtina ettiklerini, müvekkiline haksız bazı faturaları tanzim ederek göndermişlerse de, müvekkili tarafından bu faturalara karşılık iade faturalarının düzenlenerek davalıya iade edildiklerini,

Müvekkili ile davalı arasında akdedilen acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tespiti, uzmanlık gerektiren bir hesaplaşmaya muhtaç olduğundan ve müvekkili tarafından davanın ikamesi esnasında bu hesaplamanın yapılması mümkün olmadığından davalarını belirsiz alacak davası olarak açtıklarını, müvekkilinin 18.01.2019 tarihli acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının belirlenerek temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle.

Davacı ile Müvekkili Şirket arasında 22/01/2019 tarihinde acentelik sözleşmesi,acentelik sözleşmesi ek protokolü, acentelik sözleşmesi ek protokolü cari hesap sözleşmesi ve alt kira sözleşmesi imzalanarak acentelik ilişkisi başladığını ve 27/06/2019 tarihi itibari ile acentelik ilişkisinin sona erdiğini, Müvekkilinin bağımsız olarak şubelerini acente olarak işletmek üzere tacirlere devretmek ve işi kendi maaşlı personelleri yerine kendi işi gibi benimseyerek kar elde etme gayesi ile çalışacak acentelere bıraktığını ve bu bağlamda kurulu bir düzeni, tüm demirbaş ve mefruşatı ile şubesini ve kasasını, o şubede kullanılacak araçları,

müşteri portföyünü, tüm networkünü ticari bilgi ve deneyimini (know-how), ticari marka ve logosunu ve benzeri tüm imkanları süresiz acentelik sözleşmesi ile acentenin kullanımına bıraktığını ve acente ile hak ediş usulü ile çalıştığını, ilgili acentelik sözleşmesinin 40. Maddesi ve yine davaya konu protokolün ilgili maddelerine uygun olarak hesaplanan hak edişlerin acentelere gönderilerek ihtirazi kayıtsız olarak kabul gördüğünü ve akabinde faturaların düzenlenerek ilgililerine ödemeler gerçekleştirildiğini,

davacı ile Müvekkili Şirket arasındaki ticari ilişkinin de Müvekkil Şirket'in taraflar arasındaki ticari işleyişine uygun olarak devam ettirildiğini ve ilgili sözleşme ve eklerine uygun olarak uzman muhasebeciler tarafından hesaplanan hak edişlerin, davacı yana iletilerek ihtirazi kayıtsız olarak kabul gördüğünü ve akabinde davacı yan tarafından faturaların düzenlenerek müvekkili şirket tarafından söz konusu bedellerin eksiksiz ödendiğini, sözleşme uyarınca acenteden yapılması gereken personel kıdem tazminatı ve yıllık izin ve kasa açığı kesintilerinin olduğunu, isim hakkı bedellerinden kalan 5 taksitin davacıya fatura edildiğini,

davacı ile imzalan Acentelik Sözleşmesi uyarınca davacının bağımsız tacir olarak işlettiği acentesi ile ilgili ödemesi gereken ancak ödemediği bedeller ve müvekkili şirket'in ödeme yapma durumunda rucu etme hakkının olduğu bedellerin hak edişlerinden usulüne uygun olarak mahsup edilerek, fesihten sonra acente tarafından ödenmesi gereken tutarların müvekkili şirket tarafından ödenmiş olduğunu, acentenin bu borç kalemlerinden ötürü müvekkili şirkete borçlu durumda olduğundan, müvekkilinin bu alacaklarına istinaden ...

31. İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davanın reddine, yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir

Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, icra dosyası, bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imza edilen 19/01/2019 tarihli acentecilik sözleşmesinde belirtilen edimlerin yerine getirilip getirilmediği, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı ve miktarı hususlarında toplanmaktadır.

... 31. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davalı-alacaklı tarafından davacı... ve dava dışı ... aleyhine 69.401,48-TL bono, 7.563,81-TL işlemiş faiz, 138,80-TL Bono komisyonu olmak üzere toplam 77.104,09-TL'lik ilamsız takipte bulunduğu, ödeme emrinin borçlu ...'e 11/11/2020 tarihinde, ...'a 10/11/2023 tarihinde tebliğ olduğu görülmüştür.

Taraflarca bildirilen delillerin toplanmasının ardından Mahkememizin 02/11/2021 tarihli ara kararı gereğince dosyamız rapor hazırlanmak üzere mali müşavir ve acentelik alanında uzman bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 05/04/2022 tarihli raporda özetle;

"... Haziran dönemi sözleşmenin fesih edildiği dönemdir. Davacı 29.638,22 TL hakkedişi mevcututtur. Bu dönemde tablo içi ve tablo dışı bir çok kesinti yapılmıştır. Kesintilerden 23,726,46 TL sinde tutanakta bizzat davalının imzası mevcuttur.

3.472,90 TL sinde 75 adet faturanın tahsil edilmiş olduğu halde ... hesaplarına geçmediğinden davacının hakkedişinden kesilmiştir.

Diğer 7 adet 1.281,08 TL ise tabloda izah edilmiş olup, Acenta kasasından çıkışı yapılmış olduğu halde ... ye ödenmeyen paralar olarak davalı tarafından açıklanmıştır.

Böylece davacının hakkedişleri ile, bu hak edişlerinden yapılan kesintiler nedeniyle dönem sonunda davacının davalıya 4.516,86 TL borcu kalmıştır.

...

Davalı ... davacıya 29.03.2020 tarihinde (Sözleşme fesih edilmesinden 10 ay sonra) İsim hakkı bedeli olarak 17.700,00 TL KDV dahil fatura kesmiştir. Davacı tarafından bu fatura kabul edilmeyerek iade edilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinden davacı acentenin hangi kategoriye girdiği bilirkişi kurulumuzca tespiti yapılamamıştır. Davalı tarafından sözleşmenin feshinden sonra davacı acenteye 17.700,00 TL tutarlı fatura kesilmiştir.

Sözleşmede Yatırım Katkı Payı (İsim Hakkı) bedelinin tespitinde acentenin aylık giden ciro aralığı dikkate alınacak olup "Acente" yatırım katkı payı bedelini peşin ödeyeceği öngörülmüştür.

Sözleşmede 17.700,00 TL isim hakkı yer almaktadır. Takdir mahkemeye aittir.

...

Davalı acentenin uhdesinde 6 işçi çalışmaktadır.

Taraflar arasında sözleşmenin 26.maddesi personel yapısı ve sorumlulukları başlığını taşımaktadır.

...

sözleşme hükümlerinden anlaşılacağı şekilde davacının çalıştırdığı 6 işçi nedeniyle işçi aylık alacakları ile kıdem tazminatından sorumlu olacağı mütalaa edilmektedir.

2- 3.090,72 TL TUTARLI KESİNTİ:

... tarafından 27.07.2019 tarihli tutanak ile tespit edilen vadesi geçmiş olduğu halde müşterilerden tahsil edilmemiş faturalar için kasa çıkışı verilmiş hakkediş alacağından kesilen tutar olarak belirtilmiştir.

Tutanak ekli listesi incelendiğinde ... ile anlaşmalı olmayan müşterilere kesilen faturalardan oluştuğu bu faturaların genelde peşin tahsil edildiği, davacı tarafından peşin tahsilatlarının yapılmış olduğu halde bedellerinin ... aktarılmadıkları gerekçesi ile kesilen faturadır. (Not - Tutanak, faturalar, müşteriler listesi dosyaya ek olarak sunulacaktır.)

... tarafından teslim alınan bu fatura İistesi ilgili bedelleri anlaşmalı olmayan Müşterilerden olduğu için ... tarafından talep edilebilir alacak olarak değerlendirilmiştir.

3- 3.090,72 TL TUTARLI KESİNTİ:

2 numaralı tespit ile aynı şekildedir. ... çalışanları tarafından tutanak düzenlenmiş ve genel merkeze bildirilmiştir. (Not = Tutanak, faturalar, müşteriler listesi dosyaya ek olarak sunulacaktır.)

4- 4.422,87 TL TUTARLI KESİNTİ =

2 ve 3 numaralı tespitler ile aynı şekildedir. ... çalışanları tarafından tutanak düzenlenmiş ve genel merkeze bildirilmiştir. (Not = Tutanak, faturalar, müşteriler listesi dosyaya ek olarak sunulacaktır)

5- 92,76 TL KASA AÇIĞI- 336,00 TL HASAR TAZMİN- 64,05 TL CEZA- 159,95 TL TELEFON VE İLETİŞİM- 46,80 TL ÇTV - 699,56 TL KESİNTİLER HAKKINDA;

Davacı şirket merkezinde yapmış olduğum incelemede bu masraflar ile ilgili belge talep etmedim. BU RAKAMLAR davalının, davacı ile tuttuğu cari hesap muavin özetinde davacıyı borçlandırıcı kalemler olarak kayıtlıdır.

Davalı bu kalemleri davacıya fatura etmiştir. Davacı ise aynı şekilde kabul etmeyip yasal yol ile iade etmiştir.

İade ile birlikte Bu faturalar yok hükmüne gelmiştir. Dolayısıyla davalı taraf hukuk yoluna başvurmadan bu faturaları talep edemeyecektir.

Davacının, dava dilekçesinde şimdilik 30.00 TL olarak talep ettiği ve davalı tarafından davacıya fatura edilen, yine davalı tarafından yasal yolla iade edilen 17.700 TL İSİM HAKKI bedelli fatura da aynı durumdadır.

...

Davalı taraf tabloda yer alan alacaklar yönünden davacı aleyhine ... 31. İcra müdürlüğü ...esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatmıştır. İcra takibi davamızın konusu değildir.

Ancak yukarıdaki bölümlerde davacının, tüm hak ediş bedellerini davalının Nakit, kira gider faturası olarak, davacının ilgili dönemlerde kasa açığı olarak davalıya teslim etmesi gereken rakamları teslim etmediği için bizzat davacının imzası ile davalı tarafından hakkedişten kesilmiş olup, bunlarla ilgili belgeler,

Dava dosyamızda sarı dosya içeriğine EK-1 ve EK 17 olarak iliştirilmiştir.

Bilirkişi heyeti olarak incelemelerimiz davalı kayıtları EK-1 ve EK-17 içeriğinde yar alan ve davacı Tuğba Atçeken tarafından imzalanmış tutanaklara göre ve taraflar arasında hüküm altına alınmış sözleşme ve buna bağlı eklerini, incelemek sureti ile tespit edilmiştir.

IV. SonuÇ

Dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yukarıda yapılan tespitler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucu;

Davacı tarafın 06.07.2021 tarihli acentelik sözleşmesi nedeniyle alacak iddialarını somutlaştırdığı, bu iddiaların aşağıdaki şekilde olduğu,

Şimdilik 40,00 TL Hak ettiği ancak ... tarafından ödenmeyen hak edişlerinden dolayı talep etmektedir.

30,00 TL acentelik sözleşmesi kapsamında müvekkilinden alınan isim hakkı bedeli için,

30,00 TL acentelik sözleşmesi kapsamında müvekkilinden haksız yere alınan kıdem tazminatı, yıllık izin, kasa açığı gibi kesinti bedellerinin tahsilini talep etmektedir.

Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmelerimiz sonucunda davacı tarafın talep ettiği kalemler bakımından alacak hakkının bulunmadığı tespit edildiği" şeklinde rapor ibraz edilmiştir.

Rapora yönelik itirazlarda bulunulması üzerine Mahkememizin 21/03/2023 tarihli ara kararı gereğince dosyamız isim hakkı bedeli yönünden davalı tarafça sunulan belgeler de irdelenmek suretiye davacı vekilinin itirazlarını karşılar nitelikte ek rapor alınmak üzere yeniden bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 28/07/2023 tarihli ek raporda özetle; kök rapordaki tespit ve değerlendirmeler yinelenmiştir. Alınan kök ve ek raporların dosya kapsamına uygun, denetime elverişli şekilde düzenlendiği görüldüğünden davacı tarafın yeni/ek rapor alınması yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir.

Somut olayda taraflar arasında 19/01/2019 tarihli acentecilik sözleşmesinin imzalandığı ve sözleşmenin geçerliliği konusunda herhangi bir ihtilat bulunmamaktadır. Sözleşmenin uyuşmazlıkla ilgili hükümleri şu şekildedir:

MADDE 25/b - Acentelik Sözleşmesi- Teknik Donanım

... tarafından kurulan ve acentenin kullandığı, çalışan bilgisayar programları ile iletişim hatlarının kirası için ... kargo tarafından belirlenecek aylık kiralama ücreti acentenin hakkedişinden her ay mahsup edilecektir.

Madde 26/d - Personel

... Acentelik sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde şube,... tarafından mevcut hali ile iş Kanunu m. 6'da öngörülen işyeri devri hükümlerine uygun olarak bir bütün olarak devralınır. Acente bu durumda iş akdi devredilen personelin, acentede çalışma süresi için hesaplanacak kıdem tazminatı tutarında bedeli ve yine devredilen personelin acentede çalışma süresi için hesaplanacak yıllık izin süresine ilişkin bedeli, devir tarihinde ...'ya ödemekle mükelleftir. Bu bedel ... tarafından acentenin hak ediş ve diğer alacağından mahsup edilebilecek, acente alacağının bulunmaması durumunda bu tutarlar acente tarafından ...'ya nakden ödenecektir.

... Kargo bu tutarların tahsilatında Acente teminatının bulunması durumunda teminatına da başvurabilecektir.

Madde 37 - Yatırım Katkı Payı (İsim Hakkı) Bedeli Ödenmesi

a) "Acente", işbu Sözleşme'nin ekinde yer alan Cari Hesap Sözleşmesi'nde belirtilen esaslara göre tespit edilecek tutarda Yatırım Katkı Payı bedelini işbu Sözleşme'nin imzalandığı tarihte bir defaya mahsus olmak üzere ...'ya peşin olarak, nakden ve defaten ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder.

b) İşbu bedel "acentenin haklı nedenle feshi hariç, hiç bir hal ve şartta iade edilmeyecek olup bu husus acentenin açık ve seçik gayri kabili rücu kabulündedir.

c) Acentenin haklı feshine dayalı olarak iadenin gerekmesi durumunda, faiz, cezai şart vs. niteliğinde hiçbir fer'i ödeme yapılmayacak ve acente” den isim hakkı olarak alınan bedel, iade tarihinde ödenen tutarda acente"ye iade edilecektir.

Madde 40 - Hakediş Tespit ve Ödeme Esasları

Acente hakkedişi ekteki cari hesap sözleşmesinde bağlanan hükümlere göre tespit edilir. Bu hakkediş ücreti ... kargo tarafından yine ekli sözleşmedeki usullere göre acenteye ödenir.

CARİ HESAP SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN EK PROTOKOL

Yatırım Katkı Payı (İsim Hakkı) Bedeli ile ilgili hüküm ve rakamlar:

3.3. Yatırım Katkı Payı (İsim Hakkı) bedeli ödenmesi:

3.3.1. Ana Sözleşme'de bu başlığa ilişkin olarak kararlaştırılan hususlara ilaveten, "Acente", işbu maddede belirtilen esaslara göre tespit edilecek tutarda Yatırım Katkı Payı bedelini işbu Sözleşme'nin imzalandığı tarihte bir defaya mahsus olmak üzere ...'ya peşin olarak, nakden vedefaten ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder.

3.3.2. Yatırım Katkı Payı (İsim Hakkı) bedelinin tespitinde acentenin aylık giden ciro aralığı dikkate alınacak olup "Acente" "aşağıdaki tabloda yer alan ciro kazanç aralığına denk gelen oranda" yatırım katkı payı bedelini peşin ödeyecektir:¸

3.3.3. “Acente'nin önceden ... Kargo personeli olup da acentelik alması durumunda geçerli olmak üzere, ...'daki kıdem yılına bağlı olarak, işbu Sözleşme'nin 37/a/1. Maddesine göre tespit edilecek Yatırım Katkı Payı (İsim Hakkı) bedelinden aşağıdaki oranda indirim yapılacaktır:¸

Bu doğrultuda yapılan yargılama, sözleşme hükümleri, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; somut olayda taraflar arasında 19/01/2019 tarihli acentecilik sözleşmesinin imzalandığı ve sözleşmenin geçerliliği konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmadığı, tarafların 6 ay birlikte çalıştığı, 6 ay sonra sözleşmenin feshedildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan tespitler ve yukarıda açıklanan sözleşme hükümleri dikkate alındığında davacı tarafın talep ettiği kalemler bakımından alacak hakkının bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır