İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/823 K.2024/92

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı tarafça 27/05/2022 tarihli ... numaralı 826 USD bedelli e-fatura tanzim edildiğini, işbu fatura ve içeriğini hiçbir şekilde kabul etmediklerini bildirerek yasal süresi içerisinde söz konusu faturayı iade ettiklerini, Davalı firmaya herhangi bir borçlarının bulunmadığını, Davalı tarafça, 20/05/2022...tarihli ... hattının gemisi için 4x40 ft konteynerlik rezervasyon yapıldığını, Ardından müşterinin karar değiştirmesi sonucu18/05/2022 tarihinde, rezervasyon günü gelmeden mail yoluyla davalı tarafa, iptal durumunda herhangi bir ceza bedeli olup olmayacağı sorulduğunu,

yapılan görüşmeler sonucu davalı taraf yetkili personelinin müvekkil firmaya herhangi bir ceza bedeli yansıtmayacaklarını belirttiğini, verilen sözlü beyanlara ve davalı tarafa duyulan güven neticesinde yine 20/05/2022 tarihinde davalı taraf yetkili personeline, müvekkil şirket, müşterinin ödeme sebebiyle iptal etmesi sonucu rezervasyonu iptal etmek istediklerini mail yoluyla ilettiğini, açıklanan olaylar silsilesinin ardından davalı şirket personelinden;

her bir konteyner için ayrı ayrı 175 USD+100 USD konteyner serim masrafı (275 USDx4) + KDV olmak üzere iptal nedeniyle ceza masraflarının müvekkile fatura edileceğine dair, rezervasyon tarihi geçtikten 5 gün sonra müvekkil firmaya mail iletildiğini, davalı tarafa duyulan güven sebebiyle iptal işlemi yapıldı ise de 27/05/2022 tarihinde fatura kesilerek müvekkiline iletildiğini, bahse konu faturanın kabulünün mümkün olmadığını, rezervasyon tarihinden önce iptal edilmiş olan işlem konteyner serme talepleri olmadığı gibi, davalı tarafça da limanda herhangi bir işlem yapılmadığını,

konteyner serim masraflarının cezası sonradan iptal edilmişse de iptal ceza bedelinin müvekkil şirkete fatura edildiğini, davalı taraf yetkili personeline bu konuda yeniden ulaşım sağlandığını, ilgili personelin müvekkil firma çalışanına sesli mesaj göndererek firmanın ceza yansıtmayacağını kendilerine söylediklerini ama sonrasında masrafa girdiklerini, bu nedenle masrafın en azından yarısının ödenmesi gerektiğini beyan ettiğini, tüm bu süreçte davalı tarafın iade işlemine itibar etmediğini, müvekkili firma tarafından ...

13. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğini, ilgili faturaya süresi içerisinde itiraz etmelerine ve söz konusu faturayı davalı tarafa iade etmelerine rağmen davalı tarafça söz konusu faturaya ilişkin ... 30. İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyası ile müvekkiline ilamsız icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin elektronik posta sisteminin bildirim arızası nedeniyle ilgili ödeme emrinden haberdar olamadığını ve icra takibinin kesinleştiğini, bu nedenle müvekkilinin icra tehdidi altında borcu ödemek zorunda kaldığını, 12.09.2022 tarihinde müvekkil tarafından icra dosyasına tahsil harcı dahil toplam 19.200 TL ödendiğini,

müvekkilinin borcu olmadığı halde ödemiş olduğu rakamın kendisine geri ödenmesi için iş bu davayı açmak zorunda kaldıklarını ileri sürerek icra takibi baskısı ile dosya borcunu ödeyen müvekkilinin ödemiş olduğu kısmın ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle beraber istirdadına, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirketin taşıma işleri komisyoncusu olduğunu ve davacı şirketin konteyner talebi üzerine ... adlı gemide 4x40hq konteyner rezervasyonu yapılması işini organize ettiğini davacının onaylanmış rezervasyonu iptal ettiğini, bunun üzerine armatör tarafından müvekkil şirkete booking iptal bedeli (700,00 USD+126,00 USD KDV) ve konteyner sermetoplama bedeli (400,00-USD+72,00-USD KDV) olmak üzere toplam 1.298,00-USD bedelli fatura kesildiğini, müvekkili şirketin armatör ile iptalden kaynaklı bedel yansıtılmaması konusunda görüşmeler gerçekleştirdiğini ve faturada yer alan alacak kalemlerinden bir kısmının alınmamasının sağlandığını,

armatör tarafından booking iptal bedelinin (700,00-USD+126,00USD KDV=826,00-USD) müvekkili şirketten talep edildiğini, armatöre ödenen bu bedelin davacıya yansıtılacağının yazılı olarak bildirildiğini, müvekkilinin komisyoncu olmasından kaynaklı olarak iptal bedeli konusunda inisiyatif sahibi olmadığını, armatör tarafından talep edilen iptal bedelini davacıya yansıtmak durumunda olduğunu, davacıya 27/05/2022 tarih, ... nolu 826,00-USD bedelli fatura kesildiğini, yapılan görüşmelerden netice alınamadığından davacı şirket aleyhinde ilamsız icra takibi başlatıldığını,

davacı şirket tarafından dosyaya ödeme yapılmış olup davacının müvekkil şirketten hiçbir alacağının bulunmadığını beyan ederek davanın reddine, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... 30. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası, ... 13. Noterliğinin... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, fatura örneği, mail yazışmaları, bilirkişi raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ KABUL VE GEREKÇE

Davacı tarafından açılan dava, ... 30. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas numaralı dosyasına yapılan ödemenin istirdatına ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının davaya konu faturadan dolayı davalıya borçlu olup olmadığı, icra tehditi altında ödendiği ileri sürülen bedelin istirdadının gerekip gerekmediği hususlarındadır.

İlgili ... 30. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davalı taraça davacı aleyhine 826,00 USD için ilamsız icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği, davacının icra dosyasına 19.200,00 TL ödeme yaptığı anlaşılmıştır.

Deliller toplandıktan sonra, ticari defter ve belgeler üzerinde inceleme yapılmak suretiyle, mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık konularında rapor düzenlenmesi için dosya mali müşavir ...ile taşımacılık uzmanı ...'e tevdi edilmiş, bilirkişi raporu, dosya kapsamına uygun, ayrıntılı, açıklayıcı ve denetime elverişli olup hükme esas alınmıştır.

Davalı kayıtlarına göre davacının cari hesap ekstresi incelendiğinde, davalının fatura tanzim ederek davacıyı borçlandırdığı, davalının yaptığı ödemelerin alacak kaydı yapılarak borcundan mahsup edildiği, davalının icra takibine konu ettiği 826,00 USD’nin 07.07.2022 tarihinde davacı hesabına şüpheli alacak kaydının yapılmış olduğu tespit edilmiştir.

Davacı tarafından davalıya hitaben ... 13. Noterliğinin...tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiği, ihtarname ile davalı tarafından tanzim edilen 27.05.2022 tarihli, ... numaralı ve 826,00 USD bedelli faturanın iade edildiği, borcun ve faturanın kabul edilmediği, ihtarnamenin 08.06.2022 tarihinde davalıya tebliğ edilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Davacının söz konusu borç nedeniyle davalı ile yapmış olduğu görüşmelerde kendilerine rezervasyon iptal faturası kesilmeyeceğinin taahhüt edildiğini, bu nedenle davalıya herhangi bir borçlarının bulunmadığını, takibe konu borcu icra tehdidi altında kaldıkları için ödediklerini belirterek huzurdaki istirdat davasını açtığı, davalının ise yapılan bu rezervasyon iptali nedeniyle kendilerinin 1.298,00 USD Konteyner Serme/Toplama ve Booking İptal Bedeli ödediklerini, armatöre ödenen bu bedelin davacıya yansıtılacağının yazılı olarak bildirildiğini, kendilerinin komisyoncu olmasından kaynaklı olarak iptal bedeli konusunda inisiyatif sahibi olmadıklarını, armatör tarafından talep edilen iptal bedelini davacıya yansıtmak durumunda olduklarını belirttiği anlaşılmaktadır.

Davacının taşıtan, davalının akdi taşıyan-taşıma işleri organizatörü sıfatı ile akdi ilişkiye girdikleri ihtilafsızdır. Davacı yan herhangi bir mücbir sebep veya beklenmedik hal ileri sürmeksizin taşıma sözleşmesinden taşıtan sıfatı ile dönmüştür. Davalı yan ise dava dışı hat şirketi olan ... tarafından düzenlenen toplam 1.298 USD bedelli 23.05.2022 tarihli ... numaralı faturaya muhatap olmuştur.

Bu faturada 700 USD artı 126 USD şeklinde toplam 826 USD kısmı sözleşme iptal bedeli olup bu miktara davalı yan katlandığı için davacıya yansıtmış ve 27.05.2022 tarihli ... numaralı yansıtma faturasına konu etmiştir. Davalının düzenlediği fatura kendi katlandığı maliyeti yansıtmakta olup konteynerlerin serilmesi ve toplanması için istenen miktara davalı katlandığı halde davacı yana yansıtmamıştır.

Davalı yan sözleşme iptali için kendisine bir menfaat temin etmemekte, sözleşme iptali için bir kazanımda bulunmamaktadır. Ancak davalının katlandığı zararı da davacıya yansıtması gerektiği açıktır. Davacının ödediği sözleşme iptal bedeli davalının menfaati veya kazancı değil, katlandığı maliyet-masrafın ödenmesidir. Bu yönü ile taşıyanın risk alanında olmayan her türlü masrafı taşıtana yansıtma hakkı vardır.

Bu nedenle somut olayda davacının ödediği yansıtma faturası içeriğinin istirdadını talep edemeyeceği kabul edilmiştir.

Deniz taşıma ve navlun sözleşmeleri için sözleşmelerin feshine dair 6102 sayılı TTK “Madde 1158- (1) Taşıtan, yolculuk çarteri sözleşmesini, gemi o sözleşme uyarınca yüklemesini tamamlayıp yolculuğa çıkıncaya kadar feshedebilir. (2) Fesih tazminatı olarak, taşıyan, sözleşmenin feshedilmesinden dolayı yoksun kaldığı kazanç ve o zamana kadar doğmuş olan alacaklarını isteyebilir. Tereddüt hâlinde, kararlaştırılan toplam navlunun yüzde otuzu, yoksun kalınan kazanç sayılır.

Feshedilen sözleşmenin ifası için gereken süre içinde, taşıyanın, yeni navlun sözleşmeleri yapmak suretiyle elde ettiği kazanç, tazminat tutarından indirilir. (3) Fesih hakkının, gemiye eşya alındıktan sonra kullanılması hâlinde, taşıyan, eşyanın boşaltılması için gereken süreyi beklemek zorundadır. Bu süre, yükleme veya sürastarya süresinden sayılmaz.

Taşıyan, taşıtanın eşyanın gemiden çıkarılması nedeniyle sebep olduğu bütün giderleri ve zararları talep edebilir; her hâlde bu zarar, kaybedilen süre karşılığı sürastarya ücretinden az olamaz. (4) Sözleşme uyarınca birden fazla yolculuk yapılacaksa, fesih hakkı, henüz başlamış olmayan yolculuklardan her biri için ayrı ayrı veya hepsi için birlikte kullanılabilir”.

Bu hüküm gözetildiğinde, line-deniz taşıma hattı taşıyanı tarafından talep edilen ve davalının katlandığı bedel sözleşme bedelinin %30’undan daha az olduğu sürece, sözleşme iptal bedeli olarak davalının katlandığı tüm masraftan davacının sorumlu olması gerektiği kabul edilmiştir.

Sonuç olarak, tarafların ticari defterlerindeki farkın bir adet 826 USD bedelli fatura dolaysı ile davalının katlandığı 1.298 USD tutarında ... tarafından düzenlenen faturadan yansıtılan sözleşme iptal bedelinden kaynaklandığı, davacının davalıya ödemek durumunda kaldığı fatura tutarı olan 826 USD bakımından davalının kendisi için değil, doğrudan katlandığı sözleşme iptal bedeli mahiyetinde masraf şeklinde yansıtma alacağı için fatura tanzim edildiği, davalının düzenlediği faturada ek bir ödeme ya da artış olmaksızın sadece kendi katlandığı iptal bedeli yansıtması yaptığı, davacının TTK m.1158 manasında deniz taşıyanı hat şirketine davalının ödemekle katlandığı için ödemek durumunda kaldığı fatura bedelinin istirdadını talep edemeyeceği anlaşılmış, davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır