İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/94 K.2025/677

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Müvekkili şirketin TTK kapsamında tacir bir şirket olarak tutmakla yükümlü olduğu ticari defterleri, bilgi, belge, doküman, muhasebe evrakları ve serverlarının, müvekkili şirketten sadır olmayan sebeplerle, ... adresinde kain, 2.500 metrekare depo ve ofis alanı ile içerisinde yer alan taşınır, taşınmaz demirbaş, bilgisayar, server vb. tüm saklaması ve tutulması zorunlu olan belgelerinin 10.01.2024 tarihinde mecurda meydana gelen yangın sonucu zarar görüp kayıplara uğradığını ve ziyan olduğunu, bu nedenle söz konusu ticari defterler, belgeler ve evraklar için zayi belgesi düzenlenmesini talep ettiklerini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKCE

Dava, TTK'nın 82/7.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememizin 25/04/2025 tarihli celse ara kararı gereğince dosyamız rapor hazırlanmak üzere Mali müşavir bilirkişilere bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 28/08/2025 tarihli raporda özetle;

"Bahsi geçen madde hükmüne göre, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Tacirin, bahsedilen madde hükmünden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

Davacı şirketin 2016 ve 2017 de ticari defterlerin kağıt ortamında tutulduğu, gerek itfaiye raporu gerekse ... 6. Sulh Mahkemesi'nin ...Değişik İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporundan anlaşıldığı üzere yangın nedeniyle kağıt ortamında tutulan 2026 ve 2017 yılına ait i defter ve belgelerin yanmış olabileceği, ANCAK 2018 -2020 yılları arası davacının e-defter mükellefi olduğu, bu durumda ise; davacının e-defterlerinin muhafazası için mevzuatta öngörülen kurallara riayet edip etmediği ve basiretli davranma yükümlülüğü kapsamında gerekli önlemleri alıp almadığının tespiti için konusunda uzman bilişim uzmanı bilirkişiden rapor alınmasının takdiri Sayın Mahkemeye aittir..." yönünde tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Dava, TTK'nın 82/7.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Bahsi geçen madde hükmüne göre, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Tacirin, bahsedilen madde hükmünden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alındığında somut olayda, davacı şirketçe dava dilekçesinde yangın olayının ... adresinde gerçekleştiğinin bildirildiği, ancak şirket merkezinin ticaret siciline göre 30/1 adresi olduğu, davacı şirkete ait ticari defter ve kayıtların muhafaza edileceği yerin şirket merkezi olması gerektiği, bilirkişi raporunda yapılan tespitler de nazara alındığında davacının TTK'nun 82. maddesi uyarınca defterlerin saklanmasında gerekli dikkat özen ve ihtimamı göstermediği, gereken muhafaza tedbirlerini almadığı,

zayi durumunun davacının iradesi dışında bir nedenle meydana gelmediği ya da mücbir sebep halinin bulunmadığı (aynı yönde Yargıtay 11. HD'nin... Esas ve ... Karar sayılı ilamı), bu nedenlerle TTK'nın 87/2. Maddesinde yer alan zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır