İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/47 K.2026/278

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 30/05/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin, "..." adresinde bulunan merkezinde 12.05.2025 tarihinde bodrum katta su baskını meydana geldiğini, davacı şirkete ait ekte listesi bulunan ticari defter ve kayıtlar ile İnsan Kaynakları birimine ait muhtelif evrakların bulunduğu arşiv, su baskını yaşanan bodrum katta bulunduğundan söz konusu evraklar zayi olduğunu, davacı şirkete ait ticari defter ve diğer önemli belgelerin zayi olduğuna davalı şirkete ait ekte listesi sunulu ticari defter ve diğer önemli belgelerin zayi olması nedeni ile zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevabı, ... Belediyesi yazı cevabı, bozma ilamı ve tüm dosya kapsamı.

BOZMA

Mahkememiz... Esas, ... Karar sayılı kararının İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin ...Esas, ... Karar sayılı kararı ile kaldırılmasına karar verildiği anlaşıldı.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 82/7.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (... Tarihli ... sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut olayda; "..." adresinde bulunan merkezinde 12.05.2025 tarihinde bodrum katta su baskını meydana geldiğini, davacı şirkete ait ekte listesi bulunan ticari defter ve kayıtlar ile İnsan Kaynakları birimine ait muhtelif evrakların bulunduğu arşiv, su baskını yaşanan bodrum katta bulunduğundan söz konusu evraklar zayi olduğunu, iddia etmiştir.

Mahkememiz tensip ara kararı ile davacı vekiline su baskınına ait fotoğraf ve görüntüler ile zarar gören ticari kayıtların fiziki olarak saklandığı yer ve bu evrakların incelenmesi için mevcut hali ile evrakların bulunduğu yeri bildirmesi için 2 haftalık süre verilmiş ise de bu hususta beyanda bulunmadığı gibi duruşmama da hiçbir açıklama yapmadığı görülmüştür.

Mahkememizce ayrıca ... Belediye Başkanlığına müzekkere yazılarak davacının belirttiği adreste 12/05/2025 tarihinde bölgede su baskını olup olmadığının ya da bu hususta ihbar bulunup bulunmadığı sorulmuştur. Belediyenin 23.01.2026 tarihli cevabi yazısında; "Söz konusu adres ve yazınızda bahsedilen tarih tetkik edilmiş olup, bahsi geçen adres ve tarihte konu ile ilgili Başkanlığımıza gelen herhangi bir ihbar bulunmamaktadır." yanıtı verilmiştir.

Tacir olan davacının saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı gösterdiğine yönelik dosyada delil bulunmadığı, beyanlar ile dosyada yer alan resmi kayıtların örtüşmediği, ayrıca zıyanın davacının iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olduğuna yönelik kanaat Mahkememizde oluşmamıştır.

Zayi olduğu iddia edilen bir kısım ticari kayıtlar yönünden ise TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi; "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.

...tarih ve ... sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.

Tebliğin 7.1. maddesinde; "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "Mücbir Sebep" halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.

Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır.

Dolayısıyla 2019 yılı ve sonrası için tutulan ticari kayıtlar yönünden, Elektronik Defter Genel Tebliği kapsamında beyanda bulunmadığı, bu kayıtların elektronik ortamda tutulup tutulmadığı, yedeklerinin olup olmadığı hususunda verilen süreye rağmen açıklamada bulunmadığı, zayi belgesi talep eden davacının davadan önce e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarından veya Başkanlığa başvurduğuna dair dosya içerisinde herhangi bir bilgi, belge ve iddia mevcut olmadığından açılan davanın reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır