İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/216 K.2024/243

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili şirketin ... isimli eserin yapımcısı olduğunu, dava dışı ...A.Ş ile müvekkili arasında 21.10.2013 tarihli sözleşme ve 23.10.2013 tarihli ek sözleşme uyarınca eserin belirli bölge üzerinde ve genelindeki sinema salonlarında gösterimi ile elde edilecek geliri toplama ve tahsilinin %5 oranında komisyon ücreti karşılığında ...A.Ş'ne bırakıldığını, ...A.Ş'nin sözleşme ile yüklenilen edim ve taahhütlerini yerine getirmemesi sebebiyle ...

48. Noterliği'nin ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 21.10.2013 tarihli sözleşmenin 10.1 maddesi uyarınca sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğinin ihtar edildiğini, ....A.Ş'nin müvekkili ile akdedilen sözleşme ve ek sözleşme öncesinde davalı ...A.Ş ile imzalamış olduğu 28.02.2013 tarihli faktoring sözleşmesi uyarınca sözleşmenin 16.maddesindeki yasağa rağmen temlik edildiğini, mezkur sözleşme ve ek sözleşme uyarınca eserin gişe gelirinden doğan alacak ile ilgili olarak müvekkili şirket tarafından ...A.Ş'ne son olarak 2014 yılı Şubat ayında 11.897.367,53 TL, Mart ayında 15.347.685,17 TL,

Nisan ayında 2.298.671,75 TL fatura kesildiğini, ...A.Ş tarafından da dağıtım bedeli adı %5 komisyona ilişkin sözleşmesel alacaklarının müvekkili şirkete fatura edilmiş ise de; süreç içerisinde ....A.Ş tarafından müvekkili şirkete 3.kişi sinema işletmelerinden tahsil ettiği bedellere ilişkin bilgi verilmemeye başlanması sebebiyle sözleşme ve ek sözleşme uyarınca hangi tutarda gelir toplandığı ve davalı şirket ile imzalamış oldukları faktoring sözleşmesi uyarınca ne kadarının davalı şirketçe tahsil edildiğinin müvekkili tarafından bilinmediğini,....A.Ş'nin borca batık hale geldiğini bilen davalı faktoring şirketi tarafından hukuka aykırı

faktoring sözleşmeleri dayanak gösterilmek suretiyle, müvekkiline ait gösterim bedellerinin haksız ve hukuka aykırı şekilde tahsil edildiğini ve müvekkilinin zarara uğradığını faktoring sözleşmesinin geçersiz olduğunu beyanla; davalı şirketin ... isimli filmin gösterim bedeli olarak 3.kişi sinema işletmecilerinden tahsil ettiği müvekkili şirket alacaklarının tespiti ile tahsil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava dışı ....A.Ş ile müvekkili arasında 28.02.2013 tarihli faktoring sözleşmesi imzalandığını ve sözleşme kapsamında ....A.Ş'nin alacaklarını müvekkili şirkete devrettiğini, sözleşmeye konu devir olunan alacakların ....A.Ş'nin sinema işletmecileri ile arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı alacaklar olup, faturaya bağlanmış ve müvekkili şirkete Alacak Bildirim Formu ile devredilmiş alacaklar olduğunu, devir olunan faturalar ile alacakların tahsil edildiğini, mükerrer temliklerin önlenmesi için temlik keyfiyetinin faturalara işlendiğini, faktoring işleminin taraflarının faktor, müşteri ve borçlu olup,

müvekkili şirket tarafından müşteri ve borçlular arasındaki ilişkinin gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını, herhangi bir yasal zorunluluk bulunmamasına rağmen bildirimli faktoring işlemi yaparak borçlulara ihbarda bulunulduğunu, müvekkili şirketin bunun dışında konusu ve tarafları farklı bir alacak konusunu, tarafları farklı bir lisans devir sözleşmesini inceleme yükümlülüğünün bulunmadığını, kendilerine devredilen faturaların bir kısmında "..." filmine ait gösterim ücretleri yer alırken bir kısmın da bu film ile birlikte başkaca filmlere ait gösterim bedeli yer almakta olduğunu,

bir kısmında ise bahse konu işe ilişkin gösterim bedelinin yer almadığını, ...A.Ş'nin fatura borçluları ...A.Ş ve ...A.Ş arasındaki ticari ilişkinin bahse konu filmin gösterim tarihinden önceye dayandığı, bu ticari ilişkiden doğan alacakların 19.07.2013 tarihinden itibaren müvekkiline temlik edilmeye başlanıldığını, bahse konu film gösteri ücretinin yer aldığı faturaların ise 28.02.2014 tarihinden itibaren müvekkili şirkete devredilmeye başlanıldığını, faturalardan tahsil edilen bedellerinin ise ....A.Ş'ne ödendiği,

21.10.2013 tarihli dayanılan sözleşmede davacının bahse konu filmin yapımcısı olduğu ve bu eserin işletme hakkının, sinema salonlarına dağıtım hakkının, sözleşme yapma, işletme hak ve yetkilerinin ...A.Ş'ne devredildiğinin görüldüğü ve sözleşmenin 3.maddesinde işletme haklarının sözleşme süresi boyunca münhasıran ...A.Ş'ne devrinin düzenlendiğini, bu maddeye göre davacı şirketin esere ilişkin dağıtım,

gösteri ve işletme haklarını münhasıran devretmiş olması nedeniyle ...A.Ş'nin sinema salonları ile kendi nam ve hesabına sözleşme yapma hakkının bulunduğunu ve sözleşmenin 5.1 ve 8.1.maddesinde esere ilişkin sinema salonları ile sözleşme yapma hakları ve mali yönden tüm hak ve yetkilerin ...A.Ş'ne devredildiği vurgulanmakta ve açıkça hakkın devrinden bahsedildiğinden buna göre bir temsil yetkisinden söz edilemeyeceğini, yine sözleşmenin 8.2.maddesine göre ...A.Ş'nin gösterim gelirlerini tahsil etmemesi,

edememesi veya sinema salonlarının gelirleri ödemese dahi lisans veren payın KDV'si ile birlikte lisans verene ödeneceğinini kararlaştırıldığını, tahsil edilmeyen/edilemeyen gösterim gelirlerinin dahi ...A.Ş tarafından davacıya ödenmesi yükümlülüğü yüklenmiş olduğundan ...A.Ş'nin üstlendiği borcun dolaylı temsil veya vekalet akdine dayalı olduğunu da iddia edilemeyeceğini, ...A.Ş'nin davacı tarafın doğrudan veya dolaylı olarak temsilcisi olmadığı ve lisans veren payının ayrı ...A.Ş'nin sinema salonlarına olan alacaklarının ayrı olduğu,

buna göre de ...A.Ş'nin davacı hesabına değil kendi nam ve hesabına göre hareket ettiği, davacının, alacağını lisans payı olarak nitelendirdiğini, bu nedenle dolaylı temsilin söz konusu olmadığını, yine ...A.Ş ile davacı arasında dolaylı temsile dayalı bir vekalet akdi bulunmamakla birlikte bir an için dolaylı temsil yetkisi verildiği varsayılsa dahi bu yetki ve sınırları müvekkiline bildirmediğinden müvekkili aleyhine ileri sürülemeyeceği, müvekkilinin faktoring hükümlerine davranmadığı ve iyi niyetli olmadığına ilişkin iddialarının asılsın olduğunu,

zira müvekkilinin ...A.Ş ile sinema işletmecileri arasındaki ticari ilişkinin gerçekliğini tevsik dışında bir yükümlülüğünün bulunmadığını ve bu yükümlülüğü de yerine getirdiğini, aynı sektörde faaliyet gösteren sinema işletmecilerin dahi bilmediği ve müvekkili şirkete ödeme yapıldığı dikkate alındığında ...A.Ş'nin sadece dağıtıcı olarak hareket ettiği iddiasının müvekkili tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, kaldı ki davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin lisans sözleşmesi niteliğinde olduğundan müvekkilinin iyi niyetli olup olmadığının araştırılmasının da gerekmediğini, yasal mevzuata göre hareket ettiğini, haksız, ahlaka aykırı,

davacıyı zarara uğratacak hareketin bulunmadığını, iyi niyetli olduğunu ve tüm bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

Davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesinde özetle ; müvekkilleri şirketin faktoring işleminin tarafı olmadığı, yönündeki iddiaların huzurdaki davaya tesir eden bit yönünün bulunmadığı, TBK m 509 f.1/2'nin uygulandığı durumlarda dolaylı temsil olunan ve üçüncü kişi arasında doğrudan bir ilişki kurulduğu ve dolaylı temsil olunan müvekkilleri şirketin TBK m.509 f.1/2 kapsamında yükümlülüklerini yerine getirdiği uyuşmazlık bakımından davalı şirket ile söz konusu doğrudan ilişki kurulduğu, davalı tarafın faktoring işlemine yalnızca ... filminin gösterim bedellerinin konu edilmediği,

başkaca filmlerin de faktoring işlemi içerisinde yer aldığı yönündeki iddialarının önem arz etmediği, ... ile müvekkilleri şirket arasınad ... filminin lisansının devrine ilişkin bir sözleşme bulunmadığı, ...'un yalnızca filminin dağıtımının üstlendiği, davalı taraf iddialarının aksine B.02.1.BDK.0.12.00-134-2 sayılı , 08/07/2010 tarihli genelgede faktoring şirketinin araştırma yükümlüğünün faktoring işleminin tarafları olan müşteri , fatura borçlusu ve faturanın gerçekliği ile sınırlı olduğu şeklinde bir açıklamanın yer almadığı,

aksine faktoring işlemine konu fatura ve benzeri belgelerin yanı sıra ticari alacağın sahte olup olmadığının tespitinin faktoring şirketlerinin sorumluluğunda olduğu, aksi durumun kabulünde dahi davalı şirketin müşterisi tarafından temlike konu edilen alacaklara ilişkin hiçbir araştırmada bulunma yükümlülüğünün yerine getirilmediği,

temlike konu alacakların ...'a ait olmadığının açıkta ortada olduğu buna rağmen borca batık hale geldiği bilinen ...'a kullandırılan finansmanın kapatılması için müvekkilleri şirket alacaklarının temlik alındığını, BDDK'nın 08/07/2010 ve 04/01/2011 tarihli genelgeleri ile faktoring şirketlerine devraldıkları alacakların dayandığı belgelerin doğruluğunu ve gerçekliğini araştırma yükümlülüğü getirildiği, anılan genelgelerin 2006 tarihli yönetmelik esas alarak düzenlendiği,

bu yönetmelik 24/03/2013 tarihli yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmış olsa bile kanunlar çatışmadığı sürece yeni düzenlemeler yürürlüğe girene kadar anılan hükümlerin uygulanmaya devam edeceği , ... ile müvekkilleri şirket arasında akdedilen sözleşmelerin anılan genelgelerin yürürlükte olduğu dönemde imzalandığı,

bu kapsamda davalı faktoring şirketinin temlik aldığı alacakların hukuki sebebini oluşturan sözleşmelere ilişkin araştırma yapma hususunda faaliyet alanlarında kendisinden beklenen basiret gereği ticari bir alacağı temlik alırken , bu alacakla ilgili gerekli istihbaratı yapma yükümlülüğünün bulunduğunu, müvekkilleri şirket ile ... arasında akdedilen sözleşme hükümlerinde ...'un sözleşmeye konu edilen filmlerin dağıtım hakkına sahip olduğunun belirtildiği, ilgili eserin lisans sahibi olduğuna ilişkin herhangi bir düzenlemenin belirtildiği, sözleşmede yer almadığı,

sözleşmede filmin yapımcısının taleplerine göre mali çalışma şekillerinin belirleneceğini öngören hükümler bulunduğu, bu durumda sözleşme kapsamında doğacak gösterim bedellerinden doğan borçların tamamının alacaklısının ... olduğunun düşünülmesinde mümkün olmayacağı, davalı faktoring şirketinin istihbarat yükümlülüğü gereği gibi yerine getirmediğinin açık olduğu,

bu halde iyi niyet korumasından yararlanmasının mümkün olmadığını, müvekkilleri şirket tarafından çekilen "... " filmi gösterim bedellerini ... ile imzaladığı faktoring sözleşmesi ile dayanak gösterilmek sureti ile haksız ve hukuka aykırı şekilde 3.kişi sinema işletmelerinden tahsil eden davalı... , 3.kişi sinema işletmelerinden tahsil ettiği alacakların tespiti ile tahsil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekilinin ikinci cevap dilekçesinde özetle ; müvekkilleri şirketin 6361 sayılı kanun kapsamında ...'un sinema işletmecilerinden olan faturaya dayalı doğmuş alacaklarının temlik alındığı, temlik alınan alacaklara ilişkin tahsilat hizmetinin sağlandığı, müvekkilleri şirketin ...'un davacı şirketten olan alacağını faktoringe konu etmediği, davacı şirketin faktoring ilişkisi dışında olduğu ve müvekkilleri şirketin de davacı ile ... arasındaki ilişkinin dışında olduğu, faktoring işleminin taraflarının müşteri, borçlu ve faktör olduğu,

faktoring işlemi uyarınca borçlulara gerekli bildirimlerin yapıldığı ve borçlular tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, bu kapsamda davacı şirketin davaya konu ettiği ... ile aralarındaki sözleşmenin faktoring işlemi ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, 6361 sayılı yasanın 38.maddesi kapsamında faktörün sözleşme ile müşterisine finansman , tahsilat , garanti fonksiyonlarından herhangi birini veya tümünü sağlayabileceğinin hükmü altına alındığı,

müvekkilleri şirket tarafından sözleşme kapsamında tahsilat fonksiyonu kullanılarak ...'un sinema işletmelerinden olan doğmuş ve faturalı alacaklarının devralındığı ve tahsilat hizmeti verildiği, faturalardan tahsil edilenlerin ...'a ödendiği, ... ile sinema salonları arasındaki ticari ilişkinin ... filminin gösterim tarihinden öncesine dayandığı, bu ticari ilişkiden doğan faturaya bağlı alacakların 19/07/2013 tarihinden itibaren müvekkilleri şirkete temlik edilmeye başlandığı, ... filmi gösterim ücretlerinin yer aldığı faturaların ise 28/02/2014 tarihinden itibaren devredilmeye başlandığı,

mahkemeye sunulan fatura ve alacak bildirim formları incelendiğinde ... tarafından devredilen faturaların tamamının ... filmine ilişkin olmadığının bir kısmının başkaca film gösterimlerine ilişkin olduğunun görüleceği, bu kapsamda ... ile yapılan faktoring işleminin yalnızca ... filmine özgü olmadığını, faktoring işlemine konu edilen alacağı doğuran işlemin ... ile sinema işletmecileri arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklandığı ve araştırma yükümlülüğünün sadece bu ilişkiye ilişkin olduğu,

faktoring işlemine konu edilen hukuki ilişkiden tamamen farklı bir alacak konusu ve taraflara sahip lisans devir sözleşmesinin incelenmesi yükümlülüğünün bulunmadığı, mahkemeye sunulan hukuki mütalaa ile davacı şirket ile ... arasındaki sözleşmelerde dolayı temsil yetkisinin veya vekalet ilişkisinin bulunmadığının ...'un kendi nam ve hesabına hareket ettiğinin ve tasarruf yetkisine sahip olduğunun tespit edildiği,

bu sebeple ...'un sadece dağıtıcı olarak hareket ettiği iddiasının müvekkilleri şirket tarafından bilinebilmesinin mümkün olmadığını, davacı şirketin , müvekkilleri şirket ile herhangi bir ilgisi bulunmayan başka bir faktoring şirketinin eski genel müdürünün bir takım beyanlarını müvekkilleri şirketin eski yöneticisinin beyanı olarak göstermeye çalıştığı ancak Banu Torun'un hiçbir zaman müvekkilleri şirketin genel müdürlüğünü yapmadığını ileri sürerek , davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememize sunulan 16/02/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; ...'nin asli ediminin, bağlantılı hak sahibi olarak mali hakkın kullanımının devrini borçlanması açısından tam ruhsat sözleşmesine özgü lisans verenin borcunu, gösterimden elde edilecek gelirin %5'lik kısmının iş görme ediminin karşılığı olarak ...'a bırakılmasının vekalet verinin ücret ödeme borcu olşuturduğu , ...'un asli ediminin , dolaylı temsil yetkisi veren vekalet sözleşmesinde vekilin borcunu oluşturduğu, buradan hareketle somut olayda taraflar arasındaki sözleşmenin karma sözleşme olduğu,

doktrindeki ağırlıklı görüş uyarınca, hangi edimine ilişkin bir uyuşmazlık varsa o edimin ait olduğu sözleşme hükümlerini uygulamak suretiyle bir çözüm bulunması gerektiği, uyuşmazlığın ...'un , sözleşmede açıkça lisans verene ait olacağı kararlaştırılan m.16 ile temlik yasağı getirilen gelirleri üçüncü kişilere devretmeye hakkı olup olmadığı noktasında toplandığı,

bu nedenle ...'un edimine ilişkin olarak vekalet sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanacağı, dolaylı temsilcinin , iç ilişkisinin gerektirdiği işlemlerin sonucunda doğan haklar ve borçlar öncelikle onun mal varlığına geçtiği için alacaklara ve taşınırlara ilişkin devir borcunu yerine getirmekten kaçınması ya da iflas ve haciz sebebiyle borç konusu üzerinde tasarruf yetkisini kaybetmesi ihtimallerine karşı müvekkili korumak için TBK md.509 hükmü getirildiği, bu hükümle vekilin , dolaylı temsil yetkisine dayanarak iktisap ettiği alacağı bir başkasına devretmesi tehlikesini önleme imkanı sağladığı,

somut olayda ... 'nin %5 oranındaki komisyon ödeme borcunu, eserin gösterilmesi , temsilinden elde edilecek gelirin ve bu gelire bağlı olarak belirlenecek komisyonun tahsil yetkisini ...'a vermek sureti ile ifa ettiği ve eserin kopya ve fragmanları ile diğer malzemelerini teslim ettiği , sözleşmenin m.16 hükmünde , temlikin mutlak şekilde yasaklanması yerine ...'nin rızasına bağlı şekilde yapılması halinde geçerli olacağı kabul edilmekle sınırlı temlik yasağı düzenlendiği,

buna rağmen alacağın temlik edilmesi halinde , temlikin hüküm ve sonuç doğurmayacağı, TBK m. 183/II 'den hareketle, doktrinde bu hükümsüzlüğün yalnızca borçlu açısından hüküm ifade edeceği eş deyişle nisbi etkisiz olacağı görüşü dışında temlik alan ve temlik eden hakkında da hüküm ifade edeceği yani kesin hükümsüz kabul edileceği yönünde farklı görüşler bulunduğu,

konu hakkındaki nihai takdirin mahkemeye ait olduğunu, bunlardan ilkinin temlikin nisbi etkisiz olacağı yönündeki görüş kabul edilirse temlikin yalnızca borçluya karşı ileri sürülemeyeceği , ikinci eş deyişle kesin hükümsüz olduğu kabul edilirse temlikin hükümsüzlüğünün herkese karşı ileri sürülebileceği, somut olayda temlikin dayandığı hukuki işlemin faktoring sözleşmesi olduğu, konu hakkındaki düzenlemelerin heyet üyesi faktoring uzmanı tarafından değerlendirildiği,

TBK m.509/f.1 uyarınca sözleşme kapsamında yükümlendiği borçlarının tamamının ... ile 3.kişi sinema işletmeleri arasındaki sözleşmelerden önceki tarihte yerine getiren davacının , alacağın devri işleminin geçersizliğini davalı faktoringe karşı ileri sürme hakkına haiz olabileceği, davalı faktoring şirketi lehine yapılan temlik işleminin tasarruf ehliyeti eksikliği nedeniyle geçersiz olabileceği, davalı şirketin 6361 sayılı yasanın 38.maddesi düzenlenmesi ile birlikte , ilgili BDDK'nın 04/01/2011 tarih ,

B.02.1.BDK.0.12.00-134-1 sayılı Genelgesi ve bu genelge ile benzer nitelikteki Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 9 ve 5.maddelerinde yer alan istihbarat ve alacakların dayandığı belgelerin doğruluğuna ve ticari faaliyetin gerçekliğine ve temlik alınan alacakların hukuki sebebini oluşturan sözleşmelere ilişkin araştırma yapma yükümlülüğünü gerektiği şekilde yerine getirmediği kanaatine ulaşılmakla, davacı zararına ilişkin olarak ...

A.Ş'nin "... "filmi ile ilgili sinemalara düzenlediği ve davalı şirkete temlik edilmek suretiyle yukarıda belirtildiği şekilde tahsil edilmiş olan faturalara tutarının 10.209.126,45 TL + 1.837.169,43 TL KDV olmak üzere toplam 12.020.694,58 TL olduğu, alacağın varlığına hükmedilmesi durumunda 3095 sayılı kanunun 2.maddesi uyarınca avans faizi oranı üzerinden , dava tarihi itibariyle toplam faizin hesaplanması gerektiği yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.

Mahkememize sunulan 15/11/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle ; ...'un asli ediminin , sinema salonları ve ile kendi adına sözleşmeler yaparak eserin gösterimini , temsili sağlamak ve bu gösterimlerden elde edilecek gelirleri bu sözleşmelere dayalı olarak ... hesabına tahsil edip , toplama ve ona devretmek olduğu, ... 'nin ise ...'a devrettiği kullanım hakkı devri karşılığında geliri aldığı, başka ifade ile anılan gelirlerin, kullanım hakkı devri karşılığında alınan bedel olduğu,

sözleşmenin m.8.2 hükmünde bu bedelin tahsil edilip edilememesi hususunun ...'un bu bedeli ödeme borcuna etki etmeyeceği hususunun , kök raporda yaptığımız değerlendirmeye etkili olmadığı, ...'nin asli ediminin , bağlantılı hak sahibi olarak mali hakkın kullanımının devrini borçlanması açısından tam ruhsat sözleşmesine özgü lisans verenin borcunu , gösterimden elde edilecek gelirin %5'lik kısmının iş görme ediminin karşılığı olarak ...'a bırakılmasının vekalet verenin ücret ödeme borcu oluşturduğu,

...'un asli ediminin , dolaylı temsil yetkisi veren vekalet sözleşmesinde vekilin borcunu oluşturduğu , buradan hareketle , doktrindeki ağırlıklı görüş uyarınca , ...'un edimine ilişkin olarak vekalet sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği, somut olayda ...'nin %5 oranındaki komisyon ödeme borcunu, eserin gösterilmesi,

temsilinden elde edilecek gelirin ve bu gelire bağlı olarak belirlenecek komisyonun tahsil yetkisini ...'a vermek sureti ile ifa ettiği ve eserin kopya ve fragmanları ile diğer malzemelerini teslim ettiğini, temlike konu edilen faturalarda yer alan alacaklara dayanak ... ve sinema işletmeleri arasındaki çerçeve sözleşme içerisinde yer alan hükümler kapsamında ... ve ... arasındaki sözleşme ve sözleşmedeki temlik yasağının incelenmesi gerektiği,

davacı zararına ilişkin olarak ....A.Ş'nin "... "filmi ile ilgili sinemalara düzenlediği ve davalı şirkete temlik edilmek suretiyle yukarıda belirtildiği şekilde tahsil edilmiş olan faturalara tutarının 10.209.126,45 TL + 1.837.169,43 TL KDV olmak üzere toplam 12.020.694,58 TL olduğu, alacağın varlığına hükmedilmesi durumunda 3095 sayılı kanunun 2.maddesi uyarınca avans faizi oranı üzerinden , dava tarihi itibariyle toplam faizin hesaplanması gerektiği yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.

Mahkememize sunulan 27/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Sözleşmenin 8.2. maddesinde “Gösterim Gelirlerini tahsil etme riski tamamı ile ...'a aittir” ifadesi yer aldığı, bu hükmün dahi, sözleşmenin vekalet sözleşmesinden farkını ortaya koyduğu, bahsi geçen sözleşme bir fikri hak inhisari lisans (tam ruhsat) sözleşmesi olduğu, vekalet ilişkisindeki koşulları taşımadığı, vekalet ilişkisinde kişi, vekil edenle aynı kişi gibi hareket etmesi gerektiği, vekil, vekil eden nam ve hesabına çalışır ve vekil işin riskini ve masrafinı üstlenen kişi olmadığı, oysa işbu sözleşmede açık şekilde risk ...'a verildiği, lisans veren değil işi o yürütmekte ve gerektiğinde karar verip uyguladığı,

İntifa hükümlerinde intifa hakkı karşılığı ödenecek bedel de, tıpkı satış bedeli gibi muamele görür ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek bir ayni hak olamayacağı, davalı ... ile davacı arasındaki bağlaması mümkün görünmediği, sözleşmeye taraf olmadığına göre bu hükmün, davalıyı fikri haklarda lisans ilişkisinin tescili veya kaydı söz konusu olmadığı, dolayısıyla ortada üçüncü kişilere ileri sürülebilecek bir ayni hak da olmadığına göre sözleşmeden doğan bir alacak hakkının (davacının ...'dan olan alacağı) üçüncü şahsa (davalı) ileri sürülmesi,

sonuç olarak dava kapsamında davalıdan dava konusu bedelin talep edilemeyeceği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Mahkememize sunulan 14/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; davacı ile ... arasında akdedilen sözleşme bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ...'un davacı tarafından belirlenen veya davacının onayı alınan sinema salonları ile sözleşmeler yaparak, eserin gösterimi sağlamak ve davacıya ait olduğu sözleşmede açıkça düzenlenen gösterim gelirlerini davacı hesabına tahsil ederek,

toplamak ve ona devretmeyi üstlenmek gibi dolaylı temsil yetkisini (BK m. 509) bünyesinde barındıran iş görme edimleri göz önüne alındığında uyuşmazlığa BK m. 502/2 uyarınca vekalet sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği, söz konusu hüküm tahsil edilen gelirlerin davacıya devir borcunun ifa zamanını düzenlemekle birlikte aynı zamanda tahsil edilememe durumunda da davacıya ödeme yapma borcunu düzenlemekte olduğunu, edime ait sözleşme hükümlerinin uygulanması ilkesi kapsamında ...'un bu edimi dışındaki ...'un iş görme edimlerine vekalet hükümlerinin uygulanmasına herhangi bir engel bulunmadığı,

davacı ile ... arasında akdedilen 20.10.2013 tarihli sözleşmenin FSEK kapsamında lisans sözleşmesi olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, dolaylı temsil yetkisini bünyesinde barındıran vekalet sözleşmesi niteliği taşıdığı görüş ve kanaatine varıldığı görülmüştür.

Mahkememize sunulan 05/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; uyuşmazlık konusu sözleşme ile amaçlanan sinema salonları ile gösterim için sözleşme yapılması ve sözleşmenin uygulanmasının takibi olduğu, lisans sözleşmesinin tipik unsurlarından doğan hak ve yetkilerin verilmediği, lisans sözleşmesinin varlığının kabulü halinde , lisans hakkını kullanırken lisans verenin kararı ve onayı ile hareket etmesinin söz konusu olamayacağı, bu kullanmaktan elde edilen gelirin tamamının davacıya ait olacağının kararlaştırılmasının mümkün olmadığı,

mali haklardan faydalanma yetkisinin lisans alana ait olması gerektiği , %5 bedelin komisyon alacağı olarak nitelendirilmesinin de bu yorumu güçlendirdiği , tahsil riskinin ...'a ait olmasının tek başına sözleşmesi lisans sözleşmesi olarak yorumlamak için yeterli olmadığı , zira diğer hükümler karşısında ...'un bu yetkiyi tek başına kullanabileceği sonucunun ortaya çıkmadığı, ...'un gösterim anlaşması yapma konusunda dahi ...'nin bilgisi ve onayı dahilinde hareket edebileceği , tahsil edilen bedelin 6.4.uyarınca ...'ye ait olduğunun açıkça kararlaştırıldığı,

hükme göre ...'un , Eserin bölge üzerinde sinema salonlarından elde edilecek gelirleri toplama ve tahsil etme hakkına sahip olduğu, ...'un bu gelirleri lisans veren adına tahsil edeceği ve bu gelirler lisans verene ait olacağı için üçüncü kişilerin söz konusu gelirlerin üzerinde , rehin , temlik , haciz ve bunlarla sınırlı olmamak üzere , herhangi bir tasarrufta bulunmaması için gereken tüm önlemleri alacağının açıkça kararlaştırıldığı, dolayısıyla taraflar arasındaki ilişkinin sinema salonları ile sözleşme yapma ve sözleşme bedelini tahsil etme noktasında , takdirin tamamen mahkemeye ait olduğu,

fikir ve sanat eserlerine özgü lisans sözleşmesi niteliğinde olmadığı, dava konusu ilişkiyi doğuran sözleşme bütünü ile çatışan hükümler bağlamında değerlendirildiğinde , tarafların dürüstlük kuralı uyarınca beklenen farazi iradelerine göre güven teorisine göre hükümlerin yorumlanması ile ortaya çıkan anlamın takdirin tamamen mahkemeye ait olduğu, dolaylı temsil ilişkisi sağlayan vekalet akdi uyarınca değerlendirilmesi gerektiği, tarafların adreslerinde yapılan yerinde incelemede tutulması zorunlu ticari defterlere ilişkin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde yaptırıldığı,

defterlerin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu , defterlerin sahipleri lehine delil niteliğine haiz olduğu, davacının dava dışı ... ile 21/10/2013 tarihli sözleşme öncesinde ticari ilişkisinin mevcut olduğu, bu ticari ilişkiden kaynaklı 132.467,05 TL alacaklı olduğu, davacı kayıtları incelendiğinde dava konusu filmin gösterimine girmesinden sonra sinema işletmelerinden ve dolayısıyla ...'dan alınan bilgiler doğrultusunda ...'a davacı tarafından yapılan faturalandırmalar ve tahsil edilen ödemeler neticesinde dava tarihi itibariyle davacının ...'dan 22.290.544,19 TL alacaklı olduğu,

dava konusu film 28/02/2014 tarihinde vizyona girmesi nedeniyle yapılan temlik , tahsilat ve ödemelerin dava konusu film bazında incelendiğinde , toplam 1.160 adet temlik edilen faturanın 538 adedinin dava konusu sinema işletmelerinden yapılan tahsilatlara ilişkin olduğu, bu faturalara ilişkin temlik tutarının 11.987.204,00 TL olduğu, temliğe ilişkin olarak davalının yapmış olduğu tahsilat tutarının 11.165.308,00 TL olduğu, davalıya temlik edilen faturalardan tahsilatı yapılan fatura tutara ilişkin ...'un %5 komisyon payının 599.360,21 TL olduğu,

temlik edilen faturalardan davacıya ödenmesi gereken tutarın 11.387.843,98 TL olabileceği, davalının 2014 yılında 19.618.169,00 TL olarak yaptığı tahsilatın 11.165.308,00 TL'lik kısmı dava konusu temlik faturalarına ait olduğu, ...'a yapılan toplam 15.256.922,00 TL'lik ödemenin 8.683.187,16 TL'sinin dava konusu ödeme olabileceği ve mahkemenin davalının temlikten kaynaklı ödemeler miktarından sorumluluk miktarının 8.683.187,16 TL olabileceği,

alacağın varlığına hükmedilmesi durumunda 3095 sayılı Kanun'un 2.maddesi uyarınca avans faiz oranı üzerinden dava tarihi itibariyle toplam faizin hesaplanması gerektiği yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.

KANAAT VE GEREKÇE

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ...

Karar sayılı kararında " Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, davacı ile davalı banka arasında akdedilen genel kredi sözleşmesi gereğince zamanaşımı süresinin 10 yıl olmasına, davacı ile diğer davalı aracılık şirketi arasında akdedilen sözleşmenin ise doktrinde ve Dairemiz uygulamalarında (05.11.2009 tarih ... E. ...

K. sayılı ilam ve 22.11.2010 tarih ...E. ...

K. sayılı ilam) menkul kıymet alım satım (portföy yönetim) sözleşmelerinin; vekalet, komisyon ve vedia sözleşmelerine ilişkin unsurların kimi zaman tamamının, kimi zaman bir kısmının yansıtıldığı karma nitelikli sözleşmeler olduğu kabul edilerek, ortaya konulan karma niteliğinin bir sonucu olarak da taraflar arasında bir uyuşmazlık doğması halinde bu karma sözleşmeyi oluşturan unsurların ait olduğu sözleşme tiplerine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanacak olmasına,

somut uyuşmazlıkta uyuşmazlığın sözleşmenin vedia yönünün ihlalinden kaynaklanmasına ve 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanacak olmasına göre davalılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir." belirtilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ... Karar sayılı kararında "Geçersiz sözleşmeler taraflarına geçerli sözleşmelerde olduğu gibi hak ve borç doğurmaz. Taraflar verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilir. Geçersiz sözleşmelerde herkes aldığını iade etmekle yükümlüdür." belirtilmiştir

6098 sayılı TBK'nın 509. maddesinde: "Vekilin, kendi adına ve vekâlet veren hesabına gördüğü işlerden doğan üçüncü kişilerdeki alacağı, vekâlet verenin vekile karşı bütün borçlarını ifa ettiği anda, kendiliğinden vekâlet verene geçer." hükmü, aynı kanunun 183. maddesi ile de, "Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir. Borçlu, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan üçüncü kişiye karşı, alacağın devredilemeyeceğinin kararlaştırılmış bulunduğu savunmasını ileri süremez." hükmü haizdir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının ... isimli sinema eserinin yapımcısı olduğu, bu sinema eseri yönünden davacı ile dava dışı ... Tic. A.Ş. arasında 21/10/2023 tarihli sözleşme ve bu sözleşmeye ek 23/10/2023 tarihli ek sözleşme düzenlendiği, davacı tarafça 21/10/2023 tarihli sözleşmenin ve bu sözleşmeye ek 23/10/2023 tarihli ek sözleşmenin ...

48. Noterliğinin ... tarihli ... numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği, 21/10/2023 tarihli sözleşmenin 3.maddesinde sözleşme konusunun "Lisans Veren'in Eser'in tüm mali haklarına sahip olacağı ve bu durumu “Kayıt Tescil Belgesi” ile belgeleyeceği, tanımlar bölümünde belirtilen Eser'in; tüm Bölge üzerinde ve genelindeki sinema salonlarında ücretli bilet karşılığında gösterilmesi,

gösterimi ve temsil ile sinema salonlarında ücretli bilet karşılığında işletme haklarının sözleşme süresi boyunca münhasıran ...'a devri ve tüm bunlara ilişkin faaliyetler ile tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi işbu sözleşmenin konusunu teşkil eder." şeklinde belirtildiği, dava dışı ... A.Ş.ile davalı arasında 28/02/2013 tarihli faktoring sözleşmesi düzenlendiği, dava dışı ...Tic.

A.Ş.tarafından davacı ile düzenlenen yukarıda belirtilen sözleşme ve ek sözleşme kapsamında ... isimli sinema eserinin sinema salonlarında gösterimi için dava dışı sinema salonları işletmeleriyle sözleşmeler düzenlendiği, bu sözleşmeler kapsamında davaya konu filmin sinema salonlarında gösterimi neticesinde elde edilen gelirden alınması gereken paya ilişkin dava dışı ... Tic. A.Ş.tarafından faturalar düzenlendiği, bu faturaların bir kısmının dava dışı ...Tic.

A.Ş.tarafından 28/02/2013 tarihli faktoring sözleşmesi kapsamında davalıya temlik edildiği, davaya konu uyuşmazlık kapsamında ilk olarak davacı ile dava dışı ...Tic.

A.Ş. arasında düzenlenen sözleşmenin değerlendirilmesi gerektiği, sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin 3.maddesi kapsamında dava dışı ...'un asli ediminin, sinema salonları işletmeleri ile kendi adına sözleşmeler yaparak eserin gösterimini, temsilini sağlamak ve bu gösterimlerden elde edilecek gelirleri bu sözleşmelere dayalı olarak davacı hesabına tahsil edip, toplamak ve davacıya devretmek olduğu,

sözleşmenin 6.4 maddesinde dava dışı ...'un gelirleri lisans veren adına tahsil edeceğinin ve bu gelirlerin lisans verene ait olacağının, 8.1 maddesinde de dava dışı ...'un %5 komisyon payını düştükten sonra kalan kısmı lisans verene ödeyeceğinin belirtildiği,

sözleşmenin 3.maddesi kapsamında davaya konu filmin sinema salonlarında gösterimi için davacı tarafça dava dışı ...'a mali hakkın kullanılması yetkisi devredilmiş ve sözleşmede davacı lisans veren olarak belirtilmiş ise de sözleşmede dava dışı ...'un asli ediminin salt bir bedelin ödenmesi şeklinde kararlaştırılmadığı sözleşme hükümleri kapsamında dava dışı ...'un asli edim yükümlülüğünün, davacının yapımcısı olduğu eserin gösteriminin sağlanması ve bununla ilgili hukuki işlemlerin yapılması, elde edilecek olan gelirin toplanması ve bu edimlar karşılığında % 5'lik komisyon ücretinden geri kalan kısmın davacıya ödenmesi olduğu,

dava dışı ...'un davacıya karşı hem iş yapma hem kendi adına ancak davacı hesabına hukuki işlemler yapma borcu altırıa girdiği bu açıklamalar kapsamında davacı ile dava dışı ... arasındaki sözleşmenin lisans sözleşmesi ve dolaylı vekalet ilişkini içeren 6098 sayılı TBK'nun 509.maddesinde düzenlenen dolaylı vekalet ilişkisinin bulunduğu vekalet sözleşmesini içeren karma bir sözleşme olduğu,

Yargıtay ilamında da açıklandığı üzere karma sözleşmelerde uyuşmazlık doğması halinde bu karma sözleşmeyi oluşturan unsurların ait olduğu sözleşme tiplerine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanacağı, somut olaydaki uyuşmazlığın davacı ile dava dışı ... arasında düzenlenen sözleşme kapsamında davaya konu filmin sinema salonlarında gösterimi neticesinde elde edilecek ve tahsil edilecek gelirin dava dışı ... tarafından davalıya temlikinin geçerli olup olmadığı ve davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu,

somut uyuşmazlık yönünden dolaylı vekalet ilişkisine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği, dosya kapsamından davacı tarafça dava dışı ... arasındaki sözleşmeden kaynaklı yükümlüklerini yerine getirdiği, dava dışı ...'un sinema salonu işletmeleriyle sözleşme düzenleyerek filmin sinema salonlarında gösterime girdiği, davacının sözleşmeden kaynaklı yükümlüklerini yerine getirmesiyle 6098 sayılı TBK'nun 509.maddesi kapsamında filmin sinema salonlarında gösteriminden elde edilecek gelirden, alacaktan sözleşmedeki komisyon tutarı düşüldüğünde kalan gelirin, alacağın doğrudan davacıya geçeceği, ayrıca başka bir devir ve temlike gerek olmadığı,

bu alacak devir ve temlike gerek olmadan davacıya geçeceğinden dava dışı ...'un herhangi bir tasarruf yetkisinin bulunmayacağı, bu nedenle bu alacaklara ilişkin yapılan temliklerinde geçersiz olacağı, karma sözleşme değerlendirmesi kapsamındaki bu açıklamalar dışında davacı ile dava dışı ... arasındaki sözleşmenin 16.maddesinde dava dışı ...'un sözleşme kapsamındaki haklarını ve alacaklarını davacının yazılı izni olmadan üçüncü kişiye devredemeyeceğinin belirtildiği ve temlik yasağının bulunduğu,

6098 sayılı TBK'nun183.maddesi kapsamında sözleşmede temlik yasağının bulunması halinde yapılacak temlik işleminin geçersiz olacağı, davalı tüzel kişi şirket olup 6102 sayılı TTK'nun 18/2 maddesinde düzenlenen basiretli bir tacir olarak ve faktoring faaliyetleri kapsamında temlik aldığı faturalardaki alacaklar yönünden dava dışı ...'un film dağıtım ve pazarlama alanında faaliyet gösterdiği de dikkate alınarak dava dışı ...'un sinema salonu işletmeleriyle ve film yapımcısı olan davacıyla yaptığı sözleşmelerden haberinin ve bilgisinin bulunması gerektiği,

yukarıda açıklandığı üzere dava dışı ... tarafından davalıya yapılan temliklerin geçersiz olacağı, geçersiz sözleşmelerde, herkesin aldığını iade etmekle yükümlü olduğu, dosya içerisinde son olarak alınan 05/09/2024 tarihli raporda tarafların ticari defter, kayıt ve faturalarının incelenerek tespitlerin yapıldığı,

raporda davacı ile dava dışı ... arasındaki sözleşme tarihinden dava tarihindeki dönemi kapsar şekilde içerisinde davaya konu filme ilişkin faturaların da bulunduğu faktoring sözleşmesi kapsamında temlik edilen tüm faturalardan toplamda 27.744.479 TL davalı tarafından tahsilat yapıldığının, davalı tarafından bu dönemde dava dışı ...'a 30.812.169 TL ödeme yapıldığının tespit edildiği,

davalı tarafın temlik işlemi kapsamında tahsil ettiği bedelden daha fazla dava dışı ...'a ödeme yaptığı, bu tespitler kapsamında dava tarihi itibariyle davalının sebepsiz zenginleştiği ve sorumlu olacağı bir bedelin bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır