İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/205 K.2024/64

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkillerinin pvc ve alüminyum profiller için kapı ve pencere kolları ile bunların bağlantı aparatlarını ürettiğini “...” markası altında 1963 yılına dayanan tecrübesi ile ürünlerini satışa sunduğunu. Bu bağlamda müvekkillerinin tüketici şikayetlerini de dikkate alarak gerek işlevsel gerekse de tasarımsal olarak her zaman daha iyisini üretme çabası içerisinde olduğunu.

Müvekkillerini kendi tasarımı olan ürünlerin tasarım ve faydalı model belgelerini de aldığını davalı tarafından tasarım tescil belgesi alınan ... tescil numaralı ürünün gerçek sahibi "..." firması olduğunu, internet sitesi ... şeklindedir.

Davalı tarafın kötü niyetli olarak kendisine ait olmayan bir ürünün tasarım tescil belgesini alması ve bu belge ile müvekkilinin fuar alanında itibarını zedelemesi nedeniyle her türlü tazminat taleplerinin saklı kalması kaydıyla endüstriyel tasarım belgesinin hükümsüzlüğünü talep ettiğini tedbir kararı verilmesini ve davalıya ait ... numaralı tasarımın devredilmesinin, rehnedilmesinin veya lisansa konu olmasının önlenmesine, bu kararın Türk Patent Enstitüsü'ne tescilini talep ve dava etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde özetle. Davalı vekili tarafından 10.01.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki dava yetkisiz mahkemede açıldığını, Müvekkillerinin davaya konu edilen ... numaralı tescilli tasarımı yeni ve ayırt edici olup, SMK m. 64 gereğince incelemeli sistem ile tasarım tescili alındığını, bu nedenle davacının tasarımına ilişkin yeni ve ayırt edici olmadığı yönündeki dayanaksız olduğunu,

müvekkiline ait tasarımın hem Sırbistan'da bir firmaya ait olduğu ileri sürülmüş hem de müvekkile ait olan tasarımın uzun yıllardır birçok firma tarafından kullanılan harcıalem bir ürün olduğu beyan edildiğini müvekkillerinin ... numaralı tasarım tescili kesinleştiğini ve bültende yayınlandığını, Sicil kayıtları aleni olduğunu, SMK m. 67/II gereğince kimse tarafından herhangi bir itirazda da bulunulmadığını, Davacı taraf kötüniyetli olduğunu, ...

1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi ... D.İş dosyasında tarafımızca delil tespiti yaptırılmış olduğunu, davacı tarafça müvekkilin ...numaralı tasarımının ihlal edildiği ve müvekkilin tasarım hakkına tecavüz etmek suretiyle ürettiği ve çeşitli yollarla tanıtım ve reklamını yaptığını ürünlerinin, müvekkilleri adına tescilli tasarımın birebir kopyası olduğunu açıkça tespit olunduğunu iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememize sunulan 16/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü istenen ... başvuru tarihli ...numaralı tasarım ve davalı tarafından dosyaya sunulan kendilerine ait ürün ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen "..." firmasına ait ürün ve 18.08.2018 tarihli arşiv kaydından alınan görüntüde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davalı tarafa ait ... başvuru tarihli ...numaralı tasarımın benzerlerinin başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu ve yenilik ile ayırt edicilik özelliklerine haiz olmadığı,

yönünde kanaat oluştuğu ancak tamamen hukuki bir niteleme olan bu husustaki takdir yetkisinin mahkemeye ait olduğu hususunda görüş ve kanaat bildirmiştir.

Mahkememize sunulan 22/02/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle.

Yapılan değerlendirme sonucunda davalı tarafa ait hükümsüzlüğü istenen... başvuru tarihli ... numaralı tasarım ve davalı tarafından dosyaya sunulan kendilerine ait ürün ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen "..." firmasına ait ürün ve 18.08.2018 tarihli arşiv kaydından alınan görüntüde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığını.

Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü istenen ...başvuru tarihli...numaralı tasarım ve davalı tarafından dosyaya sunulan kendilerine ait ürün ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen "..." firmasına ait ürün ve 18.08.2018 tarihli arşiv kaydından alınan görüntüde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davalı tarafa ait ... başvuru tarihli ... numaralı tasarımın benzerlerinin başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu ve yenilik ile ayırt edicilik özelliklerine haiz olmadığı,

yönünde kanaat oluştuğu ancak tamamen hukuki bir niteleme olan bu husustaki takdir yetkisinin mahkemeye ait olduğu hususunda görüş ve kanaat bildirmiştir.

KANAAT VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık, davalı adına TPMK nezdinde ...numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkindir.

6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.

SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.

b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.

Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”

SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”

SMK 58. maddesi “Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Aşağıda belirtilen hâller koruma kapsamı dışındadır:

a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.

b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.

c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu özellikleri.

SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:

a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.

B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.

Somut olaya dönüldüğünde, dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımlar “...” tasarımı olması nedeniyle hükümsüzlük iddialarının araştırılması bakımından teknik bilirkişiler tarafından yapılan inecelemede davalı tarafa ait hükümsüzlüğü istenen... başvuru tarihli ... numaralı tasarım ve davalı tarafından dosyaya sunulan kendilerine ait ürün ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen ... firmasına ait ürün ve 18.08.2018 tarihli arşiv kaydından alınan görüntüde tespit edilen ürün görseli arasında her ikisinin de tutma bölümü benzer eğrisel formdan oluşturulmuş olup uç kısma doğru (1a) ve orta iç kısma doğru (1b)

genişlediği, kol kısmın arkasındaki öğeler (2) incelendiğinde; hükümsüzlüğü istenen tasarımın orta bölümü yan kısımlara doğru daha eğrisel formda olup, hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarım daha düz hatlı olduğu, kol tutma bölümünün birleşim noktası her iki tasarımda da uç kısımlardan ortaya doğru yükselerek oluşturulduğu, Vida bölümleri hükümsüzlüğü istenen tasarımda dairesel formda ve ufak iken hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarımda daha geniş ve eliptik formda oluşmasına karşın ürünler arasında yer alan farklılıklar küçük ayrıntı olarak algılanmış ve tasarımların genel görünümü değiştirmediği sonucuna varılmakla;

davalı tarafa ait ... başvuru tarihli ... numaralı tasarımın benzerlerinin başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu, anlaşılmakla tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davaya konu davalı adına tescilli tasarımların yeni ve ayırt edici niteliği bulunmadığı bu nedenle hükümsüzlük koşulları oluştuğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸ Hakim · ¸