İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/173 K.2024/158

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Tespiti İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle.

“Davalıların, tescilli ... tasarımını taklit ederek karışıklığa sebebiyet verecek şekilde satış ve pazarlama faaliyeti gerçekleştirdiğini, taklit ürünler müvekkilerinin ürünleri ile aynı veya benzer şekillerde pek çok farklı mecrada piyasaya sunulduğunu, kimi zaman ise müvekkillerinin ürün görselleri kullanılarak taklit ürünler müşterilere satıldığını, bu husus hem müvekkillerin ürününden beklenilen kalitede olmaması hem de müşteri memnuniyetinin sağlanmaması nedeniyle müvekkillerine de itibari olarak zarar verdiğini, davalıların tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerini izah etmek gerekirse; davalılardan ..., ... adıyla, davalı ...

Şti. ise ... satıcı/işletme adıyla ..., ..., ... e-ticaret sitelerinde faaliyet göstermekte olduğunu, müvekkillerinin tescilli tasarımını içeren ürünlerin taklitlerini aynı veya benzer etiketlerle bu e-ticaret sitelerinde ve fiziken perakende olarak satışa sunduğunu, anılan e-ticaret sitelerinde davalıların satıcı oldukları mağaza sayfalarına ilişkin adreslere ilişkin linkler davalı ...’ın satıcı olarak göründüğü adreslerin;

... ... ... ... Davalı ...Tic. Ltd. Şti.’nin satıcı olarak göründüğü adreslerin; ... ... ... ...

... Davalılardan ... müvekkillerinin tescilli tasarımı ile birebir aynı tasarımı ve ayırt edilemeyecek kadar benzerini içeren etiketlerin basılı olduğu taklit ürünleri satmakta olduğunu, davalılardan... Tic. Ltd.

Şti. ise bazı mecralarda birebir aynı tasarımı ve ayırt edilemeyecek kadar benzerini içeren etiketlerin basılı olduğu taklit ürünleri, bazı mecralarda ise “yenilenen ... tasarımı” lansmanıyla müvekkilin tescilli tasarımı ile benzer bir etiketi kullanarak müşterilerin tercihlerini yanlış yönlendirmekte olduğunu, kasten ve kötüniyetle iltibas tehlikesine yol açmakta olduğunu, zira davalılar internet adreslerinde müvekkilinin tasarımından farklı pek çok farklı etiketle filtre ürünü satmakta ve müvekkilinin tasarımı ile aynı veya benzer bir tasarımın tercih etmelerinin hukuken haksız rekabete ve tecavüze yol açtığını, kötüniyetli olduğunu,

davalıların müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemleri örneklendirilerek bu örneklerle sınırlı olmayacağını, ... Telefon: ... Eposta: ...

Müvekkilerine ait ... numaralı tescilli tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerin tespitini, durdurulmasını ve önlenmesini ve tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasını” Tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan tasarımların uygulandığı ürün ve ürün ambalajlarının gerek davalıların gerekse üçüncü kişilerin adreslerindeki üretim, dağıtım, tanıtım, ithalat, ihracatın durdurulmasını, bu tasarımları içeren ve üzerine uygulandığı ürün ve ürün ambalajları, ambalaj, ..., kutu, iş evrakı, katalog ve her türlü tanıtım, promosyon araçları ile bu ürünlerin üretilmesine yarayan makine, araç, kalıp, şablon el konulmasını,

bu tasarımları içeren görsellerin bulunduğu ... ve ... , ... sitelerinde davalıların satıcı olduğu, satıcı unvanı olarak "...” ve "...” sayfalarında yer alan tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden görsel ve ilanların kaldırılmasını, bu ilanların yer aldığı adreslere erişimin engellenmesini, HMK m. 390 kapsamında davanın esasına girilmeden, dava sonuçlanıncaya kadar ... ve ... , ... e-ticaret sitelerinde instagram ve benzeri sosyal mecralarda tecavüz ve haksız rekabet oluşturan gönderi ve görsellerin bulunduğu sayfalara(adreslere) erişimin engellenmesini,

davalıların ve/veya 3. kişilerin adreslerinde bu tasarımları içeren ve üzerine uygulandığı ürün ve ürün ambalajları, ambalaj, ..., kutu, iş evrakı, katalog ve her türlü tanıtım, promosyon araçları ile bu ürün ve ambalajların üretimini yarayan makine, araç, kalıp, şablon ve benzeri emtiaya el konulmasını, tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlerin satışının, reklam ve pazarlama faaliyetlerinin durdurulmasına dair İhtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememize sunulan 12/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Dava dilekçesinde belirtilen 9 adet URL adresinde yer alan tasarımsal kullanımlar ile tespiti istenen URL adreslerinin veri sorumlusu olarak tespit edilen gerçek ve tüzel kişiler, tespiti istenen ..., ... ve ... online mağazalarında ürün görsellerini tespit edildiğini 5 adet URL ve tespit edilemeyen 5 adet URL adresi olmak üzere toplam 10 adet URL adresinde inceleme yapıldığını, tasarım uzmanı uzmanlık alanı kapsamında yapılan incelemelerde.

Genel izlenim; bilgilenmiş kullanıcının tasarımın genel görünümü, karakteristik özellikleri ile ilgili ilk bakışta sahip olduğu fikir bütünü olduğunu, ambalajın yüzeyine yapılacak grafik tasarım; marka, metin, renkler, görseller (illüstrasyon, fotoğraf), semboller ve doku bütünü olup, bir asarımda görseller, kelimelerden daha çok dikkat çektiğini, dolayısıyla tasarımlarımızda ürünü en iyi şekilde ifade eden görsellere yer verildiğini, ambalajın üzerinde yer alan grafik tasarımı ürünün satın alınmasını sağlayan unsur Güçlü Görsel Algı ve Özgünlüğün etkili olduğunu,

filtek filtre ve su arıtma sistemleri sanayi anonim Şirket tasarım başvurusu ... numara ile sicile kayıt edilerek 24.08.2022 tarih ve 395 sayılı Bültende yayınlandığını, davalı taraf , Davacı tarafın ... numaralı tasarım aynı sektörde aynı ürünlere ilişkin ticaretlerinde olduğunu, kullanılan ... tasarımın dosya içinde faturasıyla satın alınan ürün ile karşılaştırıldığını, dava konusu ambalaj tasarımın nesnesel bir arada algılanan sunumları, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade ettiğini, ... görsellerinde kullanılan - çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme ,yazı karakteri aynı formal analize dayanan kompozisyon,

anlamsal bütünlük form ,ritm yaratma gibi eleman bütünlüğü olarak iltibas ve iktibas yarattığını, yenilik ve ayırt edicilik içermediği ambalaj algısı dış görünümünü oluşturan genel izlenim itibariyle, farklı niteliklere sahip olmadığı ve haksız rekabete yol açabilecek özellikler taşıdığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Mahkememize sunulan 16/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Ayırt edicilik niteliğinin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesi ilkesinden hareketle, dava dosyasında yer alan mevcut Su Arıtma Filtre Ambalajı Etiketi, kullanım alanı ve genel görünüm açısından kıyaslandığında, bilgilenmiş profesyonel Satın Alıcı/kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ayırt edici niteliğe sahip bulunduğunu, davacı Tarafa ait ;

... nolu Tescilli Tasarım ... nolu Tescilli Tasarım ... nolu Tescilli Tasarım Su Arıtma Filtre Ambalajı Etiketi Tasarımları ile davalı Tarafa ait tespit edilen ve Tasarım/Ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, Nokta-çizgi-düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile Su Arıtma Filtre Ambalajı Etiketi niteliksel yapısı baz alınarak tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilerek,

teknik tanımlama yapılmış ve ortak özellikler tespit odaklı Karşılaştırmalı olarak incelenen ürünler arasında benzerlik olduğunu ve bu durum ile tecavüz şartlarının oluştuğunu, dava dosyası içeriğinde yer alan dilekçeler, içtihat, tutanaklar, tespit ve bilirkişi raporları kapsamında iddia, savunma, tanıkların beyanları, sunulan ürün, resim ve belgeler ile ilişkin diğer dokümanlar dâhil tüm sunulan emanette muhafaza edilen taraflara ait ürün delilleri üzerinde inceleme yapıldığını, buna göre.

Davacının ... nolu Endüstriyel Çoklu “...” Tasarımı hakkının geçerliliğini koruduğunu, davalı kullanımlarının davacının tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğini, uyuşmazlık konusu tasarımların karşılaştırılması neticesinde benzer nitelikte olduklarını, yeni ve ayırt edici nitelikte oldukları da esas alınarak hukuki değerlendirme Sayın Mahkeme’ye ait olmak üzere davalı eylemlerinin haksız rekabet kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hususunda görüş ve kanaati bildirilmiştir.

KANAAT VE GEREKÇE

Uyuşmazlık; davacının adına tescilli ... tescil numaralı tasarım hakkına davalı tarafça tecavüz edildiği iddiasına dayalı tecavüz ve haksız rekabetin tespiti duruldurulması ve sonuçların ortandan kaldırılmasına yöneliktir.

6769 sayılı SMK 81/1-a maddesi “Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır:

a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir. Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak” demektedir.

SMK 149/1 maddesi “Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

a) Filin tecavüz olup olmadığının tespiti.

b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.

c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.

ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini” hükümlerini içermektedir.

Kıyaslanan tasarımların birbirleriyle benzer yanlarının bulunması yanında farklılıkları da içermesi mümkündür. Bu konuda tecavüzün tespitinde ölçü olarak genel görünümlerin kıyaslanması suretiyle sonuca varılması gerekmektedir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı izlenim arasında belirgin farklılık yoksa tasarım tecavüzü veya tasarım ihlali vardır. Bu tespit yapılırken farklılıklardan çok ortak özellikler esas alınır. Bir tasarımda tasarımcının tasarımı geliştirme özgürlüğü ne kadar genişse o tasarımı koruma kapsamı da o kadar geniştir.

TTK m. 54'e göre, “rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır”. Haksız rekabete dair hükümlerin temel amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Dürüst rekabetten anlaşılması gereken rekabet kapsamındaki davranışların dürüst ve ahlaklı olması gerekliliğidir. Rekabet ortamında gerçekleşen herhangi bir davranış veya uygulamanın rekabete etki etmese dahi, dürüstlük kurallarına veya ahlaka aykırı olması haksız rekabetin varlığı bakımından yeterli kabul edilmektedir (Hüseyin Ulgeıı/MeIıme( Helvacı/Arslan Kaya/N. Füsun Nomer Ertan, Ticari İşletme Hukuku, 2019, s. 555).

Genel ilke çerçevesinde haksız rekabet belirlenirken taraflar arasında rekabet olması, failin yarar sağlaması, failin kusurlu olması veya haksız rekabete uğrayan kimsenin zarar görmüş olması şart değildir. Haksız rekabetin varlığından söz edebilmek için, ticari nitelikte bir davranış veya uygulamanın bulunması, söz konusu davranış veya uygulamanın aldatıcı veya başka bir şekilde dürüstlük kurallarına aykırı olması ve rakipler arasında veya tedarik eden kimselerle müşteriler arasındaki ilişkinin etkilenmesi gerekmektedir.

Haksız rekabet tespitinde öncelikle özel hüküm olması sebebiyle TTK 55 hükmünde sayılan hallerden birinin olup olmadığı belirlenmelidir. Zira somut uyuşmazlık bu hallerden birine giriyorsa öncelikle bu hükmün esas alınması gerekir. Belirtilen halde TTK 54'te yer alan şartların sağlanıp sağlanmaması önemli değildir.

TPMK kayıtlarının incelenmesinde, Davacıya ait ... nolu Endüstriyel Çoklu “...” Tasarımı ... sınıfında 05.07.2022 tarihli başvuru ile SMK kapsamında koruma altında olduğu tespit edilmiştir.

Dava dosyasında yer alan mevcut Su Arıtma Filtre Ambalajı Etiketi, kullanım alanı ve genel görünüm açısından kıyaslandığında, bilgilenmiş profesyonel Satın Alıcı/kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ayırt edici niteliğe sahip bulunduğu dosya kapsamına sunulu iki kök rapor içeriğinde tespit edilmiştir.

Bu haliyle davacı tarafa ait; ... nolu tescilli tasarım yönünden su arıtma filtre ambalajı etiketi tasarımları ile davalı tarafa ait tespit edilen 16/07/2024 tarihli bilirkişi raporunun 11-13 sayfa aralığında tasarım/ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, nokta-çizgi-düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile su arıtma filtre ambalajı etiketi niteliksel yapısı baz alınarak tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilerek, teknik tanımlama yapılmış ve ortak özellikler tespit odaklı karşılaştırmalı olarak incelenen ürünler arasında benzerlik olduğu uzman bilirkişi heyetince tespit edilmiş bulunmaktadır.

Davacı tarafın tescil ettirilen su arıtma filtre ambalajı etiketi ile davalı tarafın ürün etiketi bilgilenmiş profesyonel kullanıcı profili olarak aynı tüketici kitlesine hitap etmekte olması ve kullanım alanı olarak da aynı ihtiyaca yönelik olması dikkate alınarak, davacının ... nolu Endüstriyel Çoklu “...” Tasarımı hakkının geçerliliğini koruduğu, bilişim uzmanının rapor içeriğine göre dava konusu edilen internet sitelerinde davalı kullanımlarının davacının tasarım hakkına tecavüz teşkil eder nitelikte kullanımların bulunduğu, internet sitelerinde satıcı bilgisi olarak davalı şirketin yer aldığı, Yargıtay 11. HD'nin...

E, ... karar sayılı ilamı gereğince " 6102 sayılı TTK'nın 632. maddesi uyarınca, şirkete ilişkin görevlerini yerine getirmesi sırasında müdürlerin işlemiş oldukları haksız fiillerden şirket sorumlu olur ise de, 4721 sayılı TMK'nın 50. maddesinde, tüzel kişinin iradesinin, organları aracılığıyla açıklanacağı, organların, hukuki işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokacağı, yine organların, kusurlarından dolayı ayrıca kişisel olarak sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Yani haksız fiilden dolayı müdür veya müdürler genel hükümlere göre, şirketler ise 6102 sayılı TTK'nın 632. maddesine göre sorumlu olabilirler." şeklindeki hukuk uygulamasının huzurdaki dava yönünden de geçerli olduğu, davalı gerçek kişinin davalı şirketin yetkilisi olduğu; davalıların eylemlerinin davacıya ait ... numaralı ve tescilli çoklu tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, bu tecavüz ve haksız rekabetin durdurulmasına, önlenmesine ve tüm sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılmasına, dair aşağıdaki şekilde davanın tümden kabulü yönünde hüküm tesisi yoluna başvurmak gerekmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸