İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/568 K.2024/465

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Lisans Yönetmeliği kapsamında petrol piyasasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan almış olduğu...

Tarih ve ... numaralı dağıtıcı lisansı ile akaryakıt dağıtım şirketi olarak faaliyet gösterdiğini, davalılardan ...Şirketinin 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun tanzim ettiği ... lisans numaralı "Bayilik Lisansı" kapsamında akaryakıt sektöründe müvekkili ile akdettiği akaryakıt bayilik sözleşmesine istinaden bayilik lisansı sahibi bir şirket olarak faaliyette bulunduğunu,

davalılardan ... ve ... 'nın müvekkili ile davalı bayi arasında akdedilen bayilik sözleşmesi ve eklerini bayilik sözleşmesinin 50. Maddesi ve Türk Borçlar Kanununun 128.maddesi kapsamında 3.kişinin fiilini taahhüt anlamında garantör sıfatıyla imza ederek bayinin her türlü borç ve yükümlülüğü ile taahhütlerini bizzat ve sınırsız şekilde üstlenmiş olan kişiler olarak davalı bayi ile birlikte müşterek ve müteselsilen davalı konumunda gösterildiğini, müvekkili ile davalı bayi arasında ...

Köyü ...

Mevkii (pafta:19,parsel:3801) ... adresinde bulunan akaryakıt istasyonu ile ilgili olarak 20/03/2017 tarihli 5 yıl süreli istasyonlu akaryakıt bayilik sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin bayilik sözleşmesinin 5 yıl süreceği inancı ile davalı bayi ile akdettiği bayilik protokolünün 4.2. maddesi uyarınca istasyona kurumsal kimlik, ariyet ve demirbaş malzeme yatırımları yaptığını, protokolün 4.5. maddesi kapsamında davalıya 750.000,00 TL (KDV DAHİL) tutarında geri ödemeli motorin kredisi kullandırıldığını, davalı bayi tarafından 23/03/2017 tarihli asgari mal alım taahhütnamesi de düzenlenerek müvekkiline teslim edildiğini,

müvekkili tarafından... Tarih ve ...

Sayılı yazı ile 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile bağlı mevzuatı olan Lisans Yönetmeliğinin 34/o/4 hükmü uyarınca " bayinin lisansının kendi isteği üzerine sonlandırıldığını, 20/03/2017 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesinin de kendiliğinden sona erdiğini ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına bildirildiğini, bayilik sözleşmenin bayi tarafından ihlal edilmesi ve haksız şekilde feshedilmesinin sonuçları ile müvekkilinin seçimlik hak ve yetkileri bayilik sözleşmesi haricinde bayilik protokolünün " Protokolün İhlali, Sona Ermesi ve Feshin Sonuçları" başlıklı 6. Maddesinde düzenlendiğini,

bayilik sözleşmesinin davalı bayi tarafından tek taraflı olarak haksız suretle feshedilmiş olması karşısında davalının müvekkilinden yapmış olduğu akaryakıt alım miktarlarının incelendiğini, müvekkili kayıtlarına göre davalı bayi bayilik sözleşmesinin 1. Taahhüt dönemi olan ... yönünden 1.053.938 litre MOTORİN ve 66.338 litre kurşunsuz benzin olmak üzere toplam 1.120.276 litre akaryakıt alımı yaptığını ve bunun karşılığında 679.724 litre eksik alımının bulunduğunu, buna karşılık 181.890,74 TL cezai şart borcunun tahakkuk ettiğinin tespit edildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından ...

25. Noterliği 'nin ...tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, davalı bayi tarafından ihtarnameye ...

63. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiğini, müvekkili kayıtlarına göre davalı bayi bayilik sözleşmesinin 2. Taahhüt dönemi olan ... yönünden 699.213 litre motorin ve 41.167 litre kurşunsuz benzin olmak üzere toplam 740.380 litre akaryakıt alımı yaptığını ancak 1.059.620litre eksik alımının bulunduğunu ve bunun karşılığında 314.013,08 TL cezai şart borcunun tahakkuk ettiğinin tespit edildiğini, müvekkili tarafından davalının kayıtlı elektronik posta adresine 05/04/2019 tarihinde KEP iletisi yoluyla ihtarname gönderildiğini, ihtarnamenin davalı tarafından aynı tarihte okunduğunu, ihtarnameye ...

1. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ve ... 1. Noterliği'nin .... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameleri ile cevap verildiğini, müvekkilinin 11/05/2021 tarihinde ...

Arabulucuk Bürosu'na müracaat ettiğini görüşmenin anlaşamama ile sonuçlandığını, bayilik sözleşmesinin 02/10/2019 tarihi itibarıyla davalı bayi tarafından tek taraflı olarak feshedildiğini, ve sonlandırıldığını, müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarına göre 20/03/2017 - 20/03/2022 tarihlerini kapsayan 5 yıllık süre içerisinde davalının yıllık 1800 m3/yıl (1.800.000,00 litre) akaryakıt alım taahhüdüne karşılık müvekkilinden satın alması gereken akaryakıt miktarının toplam 9.000 M3 ( 9.000.000,00 litre) olduğu,

davalı bayinin toplamda sadece 2.055.736 litre akaryakıt alımı gerçekleştirdiğini, Buna göre davalı bayinin eksik akaryakıt alım miktarı toplamının 6.944,264 litre olduğunu, müvekkili şirketin tam ve kesin alacak miktarının yargılamaya muhtaç olduğundan ve mahkemece davalı tarafından sunulabilecek bilgi belge ve kayıtlar ile tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yaptırılacak olan bilirkişi incelemesi ve tenkise tabi olup olmayacağını, dava değeri fazlaya ilişkin hak ve alacaklar saklı kalmak kaydı ile HMK 107 Belirsiz Alacak Davası ve HMK 109 Kısmi Dava kapsamında şimdilik 120.000,00 TL olduğunu, davanın kabulünü,

Akaryakıt bayilik sözleşmesinin başlangıç tarihi olan 20/03/2017 tarihinden bayilik sözleşmesinin bayi tarafından fesih edilmiş sayıldığı 02/10/2019 tarihine kadar olan dönem yönünden şimdilik 60.000,00 TL tutarında cezai şart alacağı ile;

bayilik sözleşmesinin bayi tarafından fesih edilmiş sayıldığı 02/10/2019 tarihinden sözleşmenin normal süre sonu olan 20/03/2022 tarihine kadar olan dönem yönünden şimdilik 60.000,00 tl tutarında kar mahrumiyeti alacağı olmak üzere şimdilik toplam 120.000,00 tl' nın temerrüt tarihlerinden itibaren işletilecek, bayilik sözleşmesinin 42/2 maddesinde yazılı olan akdi temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin müşterek ve müteselsilen davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketinin lisansını devri ile bayiliğinin sözleşmesinin kendiliğinden fesholunduğunu, bu durumun sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini, bu nedenle davacı yanın asgari alım taahhüdünden dolayı 60.000 TL cezai şartının alacağının doğduğunu, davacının mahrum kaldığı net karının mahrumiyetinden dolayı da 60.000 TL talebinde bulunduğunu, davacı yanın, müvekkili şirketin aynı adresteki lpg bayiliği hakkında da ...

10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı davasını ikame etmiş olduğunu, davacının söz konusu davası ile huzurdaki taleplerinin konu bakımından aynı olduğunu, sadece huzurdaki dava bakımından konunun lpg değil, akaryakıtının bayilik sözleşmesi olduğunu, bu nedenle söz konusu dava dosyasının celbini talep ettiklerini, sektörde, akaryakıt ve lpg bayiliklerinin, çok sıklıkla aynı dağıtım şirketlerinden ya da akaryakıt dağıtım şirketlerinin grup şirketi veya markası olan lpg dağıtım şirketlerinden alınmakta olduğunu, akaryakıt veya ... ticaretinin bakımından taraflarının arasındaki uyuşmazlıkların diğer bir sözleşmeyi de etkilemekte olduğunu,

müvekkili şirket tarafından belirtilen tarihlerde işletilmekte olan akaryakıtın ve lpgnin istasyonunun, müvekkili şirket tarafından ... 2. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numarası ile onaylı kira sözleşmesi ile ...

A.Ş.'den 25.12.2009 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile kiralandığını, daha sonra bu sürenin dolmasının sonrasında 1'er yıllık devreler halinde yenilendiğini, davacı yanın sözleşmeye aykırı davranışlarının nedeniyle müvekkili şirketinin bulunduğu lokasyondaki piyasada zor durumda kalmasının nedeniyle ekonomik zorluğa düştüğünü, haciz baskısı altında kaldığını ve kira konusu yerinin tahliye etmek zorunda kaldığını, davacı yan özellikle lpg ticareti bakımından sözleşmeye aykırı davrandığını, ....

2. Noterliğinin... gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı yana sözleşmedeki fiyat koşullarına uygun davranılmasını, açılan limitlerinin sözleşme ile belirlenen kıstaslara uygun halde bulundurulmasının hususlarının ihtar edilmesine rağmen, davacı yan sözleşmeye aykırı fiyat uygulamasına devam ettiğini, müvekkili şirketinin bu bakımdan akaryakıt ve lpg istasyonunun ekonomik olarak zor durumda kalmasının nedeniyle devir etmek zorunda kaldığının izahten vareste olduğunu, müvekkili Şirketin, ...

2. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile yeniden ihtarname keşide etmek zorunda kaldığını, ancak bu ihtarnamenin üzerine de Davacı Şirketin tarafından mal tedarikine devam edildiğini, davacı yanın akaryakıt dağıtım şirketi iken, ... da ... dağıtım şirketi olduğunu, davacının bu davranışına rağmen huzurdaki davayı ikame etmesi hakkının kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, davacı yanın halen mal tedarikine devam etmesinin,

özellikle bayilik sözleşmesinin başlamasından sonraki ilk 1 yıllık dönemde sessiz kalmasının müvekkili şirketçe fiyat konusunda ihtarname keşide edildikten sonra asgari mal taahhüdünden kaynaklanan cezai şart alacağının ileri sürmesinin hakkın kötüye kullanılmasından başka bir şey olmadığını, davacı yan bu konudaki ilk ihtarnamesinin, bayilik sözleşmesinin akdinden sonraki ilk 1 yıllık devre geçtikten ve hatta 2. Yıllık devre sona erdikten sonra kullandığını, davacı yanın bu konudaki talebinin de reddinin gerektiğini, davacı yanın dava dilekçesi ile 60.000 TL kar mahrumiyetinin talebinde bulunduğunu, kabul anlamına gelmediğini,

davacı yanın sözleşmedeki fiyatının koşuluna uymadığından, davacının talebinin bu açıdan da hukuka aykırı olduğunu, sözleşmedeki fiyat koşullarının, ...'tan celp edilecek rakamları ile birlikte değerlendirilmesinin gerektiğinin açık olduğunu, cezai şart hükmü bakımından, açık bir menfaatlerinin dengesizliğinin bulunduğu da açık olduğunu, müvekkili şirketinin mali verileri incelendiğinde, bu tutarlarının müvekkili şirketinin mahvına neden olacağının da şüphe götürmemekte olduğunu, zaten haksız fiyat uygulaması ile müvekkilinin bulunduğu lokasyonda piyasa koşulları bakımından zor durumda bırakan davacı yanın,

müvekkili şirketinin mahvına neden olacak boyutta bir cezai şart talebinde bulunmakta olduğunu, müvekkili bakımından menfaatler dengesine aykırı olduğunu, müvekkilinin akaryakıt istasyonunu kiralamış olduğunu hususunun gözetilmediğini, müvekkilinin mahvına neden olabilecek boyutta bir cezai şart düzenlemesi bulunmakta olduğunu, anılan raporda yer alan tespitlere itibar edilmesinin hukuka aykırı olacağından, davacının bu konudaki talebinin de reddi gerekmekte olduğunu, müvekkilleri vedat yazıcı ve ümit yazıcı yönünden: davanın,

müvekkilinin gerçek kişilerinin ... ve ...'ya "garantör" sıfatıyla ikam edildiğini davacı yanın kendi beyanı olduğunu, müvekkillerinin anılan sözleşmeye imza koymalarını, davacının adlandırdığı gibi garantör olduklarını değil, kefalet amacıyla kendilerinin imzalarının istenildiği şeklinde yorumlanmalı olduğunu, bu kapsamda emsal Hukuk Genel Kurulu kararının gereğince, sözleşmenin müvekkillerince kefalet amacıyla imzalandığını, bu çerçevede, kefalet sözleşmesinin geçerlilik koşullarının taşımadığını, el yazılı olma ya da eş rızası gibi koşullarını taşımadığını, kefillerin sorumlu olacakları miktar ve sürenin tanımlanmadığı açık olduğundan,

Müvekkiller Vedat ve Ümit Yazıcı' yönünden davanın esastan da reddinin gerekmekte olduğunu beyan ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, sözleşmenin feshinden kaynaklanan cezai şart ve kâr mahrumiyeti alacaklarının tahsili istemine ilişkin açılan tazminat davasıdır. Mahkememizce EPDK'den ...Ltd Şti'nin lisans ve lisans sonlandırma işlemlerine ilişkin tüm kayıtlar, ...10 ATM'ne, ... Vergi Dairesi Başkanlığına ve ... Mal Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ilgili evrak ve dosyalar celp edilerek incelenip dosya arasına alınmıştır. Mahkememizin 01/12/2021 tarihli celse ara kararı gereği,

... ATM'ye talimat yazılarak davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi, sözleşme, ihtarnameler ve ticari defterlere göre davalının satın aldığı ürünlerin miktarının tespiti, faturalara ve sözleşmeye göre fesihten kaynaklanan kâr mahrumiyeti ve cezai şart alacaklarının hesaplanması konusunda rapor alınmasına karar verilerek, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Talimat sırasına kaydı yapılan mahkememiz dosyasına Bilirkişiler Mali Müşavir ... ve akaryakıt uzmanı ...'nın sunmuş oldukları 18/03/2022 tarihli raporlarında, taraflar arasında düzenlenmiş olan İSTASYONLU BAYİLİK SÖZLEŞMESİ'nin 20.03.2017 tarihinde (5 yıllık) imzalanarak yürürlüğe girmiş olduğu, davalı bayi tarafından taahhüt edilen akaryakıt alımı miktarının yıllık 1.650-m3 motorin ve 150-m3 K. Benzin olmak Üzere toplam 1.800-m3 yani 1.800.000-Litre olduğu, davalı bayinin bayilik lisansının davalı bayi tarafından Tesisin ...

Ticaret Limited Şirketi unvanlı muhataba devri nedeni İle, İisans sahibinin İsteği Üzerine ... tarihli ... sayılı kararla sonlandırılmış olduğu, Sayın Mahkeme'nin davayı kabulü durumunda, taraflar arasında düzenlenmiş olan sözleşme, protokol ve taahhütnameler gereği, davalının 5 yıllık taahhütname İle alacağını taahhüt edipte almadığı ürünlerden (motorin ve benzin) dolayı, davacının talep edebileceği %5 ceza-i şart tazminatının 2.198.405,35- TL. ve kâr mahrumiyeti tazminatının 6.154.964,17-TL.

Olduğu, faiz konusunda takdirin mahkemede olduğu kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.

Mahkememizin 10/01/2023 tarihli celse ara kararı gereği, dosyanın kül halinde ... Nöbetçi ATM 'ne gönderilerek davalının mahkememizce celp edilen kurumlar vergisi beyannameleri ve ... Mal Müdürlüğünde bulunduğu bildirilen belgeleri üzerinde incleme yapılıp 26/04/2022 tarihli duruşmanın 2 numaralı ara kararında belirtilen hususlarda rapor alınmasına karar verilerek, ...

Asliye Ticaret Mahkemesi ...Talimat sırasına kaydı yapılan mahkememiz dosyasına Bilirkişi Mali Müşavir ...'nın sunmuş olduğu 22/06/2023 tarihli raporlarında, dosya ve ekleri ile Davalı ...ŞİRKETİ'ne ait ticari defterleri İlgili Vergi Dairesinde yapılan incelemeler sonucu.

2017, 2018 ve 2019 yıllarına Defterlerin usulüne uygun ve zamanında tasdik ettirildiği, Ancak belirtilen yıllara ait defterlerin KAPANIŞ TASDİKİ mevcut olmadığını, davalıya ait ticari defterlerin açılış tasdiklerinin usulüne uygun yapıldığı TTK'na göre sahipleri lehine delil teşkil edebileceği sonucuna varıldığı, davalı ... ŞİRKETİ 'ne ait ticari defterlere göre Davacı ... ŞİRKETİ” nin 25.536,85 TL Borçlu olduğu görülmekte olduğu kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.

Mahkememizin 18/07/2023 tarihli ara kararı gereği, dosyanın yeniden ... ATM'ye talimat yoluyla gönderilip daha önceden rapor alınan bilirkişiye dosyanın tevdi edilerek kök rapor için tespiti istenen ancak kök raporda değerlendirilmeyen davacı tarafça talep edilen cezai şart alacağının davalı şirketin iktisaden mahfına sebebiyet verip vermeyeceği konusunda ek rapor alınmasına karar verilerek, ...

Asliye Ticaret Mahkemesi ...Talimat sırasına kaydı yapılan mahkememiz dosyasına Bilirkişi Mali Müşavir ...'nın sunmuş olduğu 13/09/2023 tarihli ek raporlarında, Davalı şirketin Öz kaynaklar Toplamı 2.259. 292,17 TL olduğu, davacı ...TİC.

A.Ş. nin Vekilinin 07.09.2021 tarihli dava dilekçesinde Bayilik Sözleşmesi fesih edildiği için -60.000,00 (ALTMIŞBİN TÜRK LİRASI) Bin Cezai şart için 60.000,00 (ALTMIŞBİN TÜRK LİRASI) olmak üzere Şimdilik 120.000,00 TL Tazminat istemekte olsa dahi. 18.07.2023 tarihli dilekçesinde 2.198.405,35 TL Cezai şart ve 6.154.964,17 TL Olmak üzere toplam: 8.353.369,52 TL talep etmektedir.

Davacı tarafça talep edilen cezai şart alacağının Davalı Şirketin iktisaden mahvına sebebiyet vereceği görüş ve kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.

Mahkememizin 14/11/2023 tarihli ara kararı gereği, dosyanın daha önce rapor alınan ...

Nöbetçi ATM'ye yeniden gönderilerek dosyanın önceden rapor alınan bilirkişiler ...ve ...'ya tevdi edilerek, davacının kar mahrumiyeti talebi açısından makul sürede davacı şirket tarafından başka bir akaryakıt istasyonuna ne kadar sürede bayilik verilebileceğinin tespit edilerek bu süre içinde oluşacak kar mahrumiyeti bedelinin tespit edilmesinin istenilmesi konusunda ek rapor alınmasına karar verilerek, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Talimat sırasına kaydı yapılan mahkememiz dosyasına Bilirkişiler Mali Müşavir ... ve akaryakıt uzmanı ...'nın sunmuş oldukları 06/03/2024 tarihli ek raporlarında, heyetimiz tarafından, sektörel bazda yapılan araştırmalar sonucunda, davacı akaryakıt dağıtım şirketinin, yeni bir bayi bulması, sözleşme düzenlenmesi ve kurumsal kimlik operasyonlarının tamamlanması ve bayinin satışa başlaması için belirlenen makul sürenin 3 ay olarak tespit edilmiş olduğu, davacının kâr mahrumiyeti talebi açısından, 3 aylık makul süre için hesaplanan kâr mahrumiyeti tazminatının 445.410,00- TL olduğu,

nihai takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının EPDK lisanslı akaryakıt dağıtım şirketi olduğu, davacı ile davalılardan ...

Şirketi arasında bayilik sözleşmesi akdedildiği, davalılardan ...ve ... 'nın da davacı ile davalı bayi arasında akdedilen bayilik sözleşmesi ve eklerini bayilik sözleşmesinin 50. Maddesi ve Türk Borçlar Kanununun 128.maddesi kapsamında 3.kişinin fiilini taahhüt anlamında garantör sıfatıyla imza ederek bayinin her türlü borç ve yükümlülüğü ile taahhütlerini bizzat ve sınırsız şekilde üstlendiği, davacı ile davalı bayi arasındaki bayilik sözleşmesinin, ... Köyü ...

Mevkii (pafta:19,parsel:3801) ... adresinde bulunan akaryakıt istasyonu ile ilgili olarak 20/03/2017 tarihinde 5 yıl süreli istasyonlu akaryakıt bayilik sözleşmesi olarak akdedilmiş olduğu, davalı şirket tarafından 03/10/2019 Tarihinde akaryakıt lisansının sonlandırıldığı, böylece 20/03/2017 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesinin de kendiliğinden sona erdimiş olduğu,

davacı tarafça sözleşmenin davalı tarafından feshinden kaynaklı olarak bayilik sözleşmesi haricinde taraflar arasında akdedilen bayilik protokolünün " Protokolün İhlali, Sona Ermesi ve Feshin Sonuçları" başlıklı 6. Maddesi kapsamında bayilik sözleşmesinin 1. Taahhüt dönemi olan 20/03/2017 20/03/2018 yönünden 1.053.938 litre MOTORİN ve 66.338 litre kurşunsuz benzin olmak üzere toplam 1.120.276 litre akaryakıt alımı yaptığını ve bunun karşılığında 679.724 litre eksik alımının bulunduğu, eksik alımdan kaynaklı 181.890,74 TL cezai şart borcunun tahakkuk ettiğinden bahisle davalıya karşı ...

25. Noterliği 'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiği, bayilik sözleşmesinin 2. Taahhüt dönemi olan 20/03/2018 20/03/2019 yönünden 699.213 litre motorin ve 41.167 litre kurşunsuz benzin olmak üzere toplam 740.380 litre akaryakıt alımı yaptığı ancak 1.059.620litre eksik alımının bulunduğu ve bunun karşılığında 314.013,08 TL cezai şart borcunun tahakkuk ettiğinin tespit edilerek davalının kayıtlı elektronik posta adresine 05/04/2019 tarihinde KEP iletisi yoluyla ihtarname gönderildiği,

bayilik sözleşmesinin 02/10/2019 tarihi itibarıyla davalı bayi tarafından tek taraflı olarak feshedilmesi sonucunda davacı tarafça 20/03/2017 - 20/03/2022 tarihlerini kapsayan 5 yıllık süre içerisinde davalının yıllık 1800 m3/yıl (1.800.000,00 litre) akaryakıt alım taahhüdüne karşılık müvekkilinden satın alması gereken akaryakıt miktarının toplam 9.000 M3 ( 9.000.000,00 litre) olduğu, davalı bayinin toplamda sadece 2.055.736 litre akaryakıt alımı gerçekleştirdiğinden bahisle, haksız fesih ve eksik akaryakıt alımından kaynaklı cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinde bulunulduğu,

davalı tarafça ise davacının sözleşmeye aykırı davranışlarının nedeniyle müvekkili şirketinin bulunduğu lokasyondaki piyasada zor durumda kalmasının nedeniyle ekonomik zorluğa düştüğü, haciz baskısı altında kaldığı ve kira konusu yerinin tahliye etmek zorunda kaldığından bahisle sözleşmenin sona ermesinde davacının kusurunun olduğunun savunulduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi devam ederken, davalı ... Şirketi tarafından 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun tanzim ettiği ... lisans numaralı "Bayilik Lisansı"nı 03/10/2019 tarihinde sonlandırılması ile bayilik sözleşmesinin kendiliğinden sona erdiği anlaşılmaktadır.

Davalı tarafça her ne kadar davacının sözleşmeye aykırı davranışları ile müvekkilinin ekonomik olarak zor durumda kalması sonucunda sözleşmenin sona erdirilmesi zorunda kalındığı iddia edilmiş ise de, bu yönde ispata elverişli bir delil sunulmadığı anlaşılmakla, bayilik lisansının taraflar arasındaki sözleşme süresi bitmeden sonlandırılması ile sözleşmeye aykırı davranıldığı ve böylece sözleşmenin de sona ermesine sebebiyet verildiği kanaatine varılmıştır.

Sözleşmenin , süresi bitmeden sona ermesinde davalının kusuru bulunduğundan, davacının tazminat talepleri açısından sözleşmenin ilgili maddelerinin irdelenmesi gerekmektedir.

Taraflar arasında düzenlenmiş olan İSTASYONLU BAYİLİK SÖZLEŞMESİ'nin 20.03.2017 tarihinde (5 yıllık) imzalanarak yürürlüğe girmiş olduğu, sözleşmenin "Fesih Sonuçları" başlıklı 47. Maddesi (d) bendinde;" Bayi işbu sözleşme ile veya bu sözleşmeye ek protokollerde belirlenen cezdi şarta ilaveten fesih tarihinden sözleşme sonuna kadar geçecek dönemde yıllık satış taahhüdüne göre satması gereken toplam petrol ürünleri (benzin, motorin, madeni yağ, kal-yak, fueloil) miktarlarını fesih işlemi nedeniyle satamaması sonucu ...'in uğradığı tüm zarar ve ziyanın bu meyanda fesih tarihinden,

sözleşme süresi sonuna kadar satması gereken beher m3 beyaz ürün için motorindeki ... karı esas alınmak suretiyle belirlenecek toplam ... zarar ve ziyanı tutarını hiçbir itirazda bulunmaksızın, herhangi bir mahkeme kararı gerekmeksizin ...'in ilk talebinde derhal, nakden ve defaten ödemeyi beyan, kabul ve taahhüt eder." düzenlemesinin, "Ceza-i Şart" başlıklı 48. Maddesinde.

"Bayinin bu sözleşme hükümlerine veya bu sözleşmeye ek olarak imzalanmış diğer sözleşme ve taahhütnamelerine aykırı davranışı sebebiyle sözleşmenin ... tarafından feshi halinde veya bayinin ...'in rıza ve muvafakatini almaksızın sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi ve/veya başka bir dağıtım şirketinin bayiliğini doğrudan veya dolaylı olarak alması halinde BAYİ, ... ile aralarında kararlaştırlacak ve ek protokol ile kaleme alınacak olan ceza-i şartı ihtarname keşidesine, mahkeme kararı alınmasına gerek kalmaksızın, ilk yazılı talep üzerine ...'e ödeyeceğini beyan, kabul ve taahhüt eder ." düzenlemesinin mevcut olduğu,

bunun yanı sıra yine taraflar arasında düzenlenmiş olan İSTASYONLU AKARYAKIT BAYİLİK PROTOKOLÜ'nün de sözleşme ile aynı 20.03.2017 tarihinde bayilik sözleşmesinin eki olarak imzalanmış olduğu, İşbu protokolün ekinde yer alan ASGARİ MAL ALİM TAAHHÜTNAMESİ'nde "Beher yılda, birinci yıl için asgari 1650 M3 (BİNALTIYÜZELLİ m3)/yıl (MOTORİN), 150 M3 (YÜZELLİ M3/YIL) (BEYAZ ÜRÜN-KURŞUNSUZ BENZİN); ikinci yıl için asgari 1650 M3 (BİNALTIYÜZELLİ m3)/yıl (MOTORİN), 150 M3 (YÜZELLİ M3/YIL) (BEYAZ ÜRÜN-KURŞUNSUZ BENZİN);, Üçüncü yıl için asgari 1650 M3 (BİNALTIYÜZELLİ m3)/yıl (MOTORİN), 150 M3 (YÜZELLİ M3/YIL) (BEYAZ ÜRÜN-KURŞUNSUZ BENZİN);

dördüncü yıl için asgari 1650 M3 (BİNALTIYÜZELLİ m3)/yıl (MOTORİN), 150 M3 (YÜZELLİ M3/YIL) (BEYAZ ÜRÜN- KURŞUNSUZ BENZİN); beşinci yıl için asgari 1650 M3 (BİNALTIYÜZELLİ m3)/yıl (MOTORİN), 150 M3 (YÜZELLİ M3/YİL) (BEYAZ ÜRÜN- KURŞUNSUZ BENZİN) ve beher yılda asgari 5 ton/yıl ... ve/veya XXX markalı ve/veya ... tarafından belirlenecek sair markalar altında üretilen sair madeni yağ Ürünlerini ürünlerini, bayisi bulunduğum ...ŞİRKETİ (...) dan satın alarak Petrol Piyasası Mevzuatının belirlediği kişi/kuruluşlara satmayı, başka şahıs ve / veya kuruluşlardan petrol ürünleri alıp satmamayı,

her bir ürün için (...) den alımını ve Petrol Piyasası Mevzuatının belirlediği kişi/kuruluşlara satmayı ve gerçekleştiremediği eksik her beher m3 (MOTORİN), için her bir yıl için eksik alınan ürün bedelinin son cari fiyat üzerinden hesaplanacak tutarın % 5 oranındaki karı şart i ceza olarak ...ANONİM ŞİRKETİ (...) e nakten ve defaten ödemeyi kabul beyan ve taahhüt etmiştir." düzenlemesinin mevcut olduğu görülmüştür.

Davacının cezai şart talebinin dayanağı, İstasyonlu Bayilik Sözleşmesinin 47 ve 48. Maddelerine dayanmaktadır. Ceza-i şart talebi açısından bilirkişi heyeti tarafından İstasyonlu Bayilik Sözleşmesinin 47 ve 48. Maddeleri uyarınca yapılan hesaplama sonucunda davacının talep edebileceği ceza-i şart tazminatının 2.198.405,35- TL olduğu hesaplanmıştır.

Anılan hesaplamanın taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile uyumlu olduğu, hesaplama yöntemi açısından denetlenebilir nitelikte olduğu kanaatine varılarak hükme esas alınmış olup, davalı şirketin Öz kaynaklar Toplamının 2.259.292,17 TL olduğu, kar mahrumiyeti alacağı ile birlikte davalıdan tahsili halinde mahvına sebebiyet verileceği yönündeki bilirkişi tespiti değerlendirildiğinde cezai şart bedelinde takdiren 1/2 oranında indirim yapılması kanaatine varılmakla davacının talep edebileceği cezai şart bedelinin 1.099.202,67 TL olduğu,

ancak davacı tarafça talep arttırım ve ıslah dilekçesi sunulmayacağı beyan edildiğinden taleple bağlılık kuralı gereğince 60.000 TL cezai şart bedeli üzerinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiş olup, her ne kadar davacı tarafça anılan taraflar arasındaki sözleşmenin 42/2 maddesi uyarınca, bayinin borçlarına, tahsil tarihine kadar Merkez Bankası avans faiz oranına 20 puan eklenerek bulunacak faiz oranı üzerinden yıllık faiz tahakkuk ettirilmesi talep edilmiş ise de, bu hükmün davacının sözleşme süresi içinde oluşan cari hesap alacaklarına ilişkin olduğu kanaatine varılmış olduğundan,

tazminat ve kâr mahrumiyeti alacağı talebinde dikkate alınmamış olup (Bkz. Aynı yönde İstanbul B.A.M. 12. H.D.'nin 2018/914 Esas ve 2020/144 Karar sayılı ilamı) anılan cezai şart bedelinin sözleşmenin sona erdiği 02/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Davalının kar mahrumiyeti talebi İstasyonlu Bayilik Sözleşmesinin eki niteliğindeki protokole dayanmaktadır.

Anılan protokol hükümleri ve davacının makul sürede başka bir akaryakıt istasyonuna ne kadar sürede bayilik verilebileceğinin tespit edilerek bu süre içinde oluşacak kar mahrumiyeti bedelinin tespit edilmesi yönünde alınan ek bilirkişi raporunda, davacı akaryakıt dağıtım şirketinin, yeni bir bayi bulması, sözleşme düzenlenmesi ve kurumsal kimlik operasyonlarının tamamlanması ve bayinin satışa başlaması için belirlenen makul sürenin 3 ay olarak tespit edilmiş olduğu, davacının kâr mahrumiyeti talebi açısından, 3 aylık makul süre için hesaplanan kâr mahrumiyeti tazminatının 445.410,00- TL olduğunun tespit edildiği,

anılan hesaplamanın taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile uyumlu olduğu, hesaplama yöntemi açısından denetlenebilir nitelikte olduğu kanaatine varılarak hükme esas alınmış ise de, davacı tarafça talep arttırım ve ıslah dilekçesi sunulmayacağı beyan edildiğinden taleple bağlılık kuralı gereğince 60.000 TL cezai şart bedeli üzerinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiş olup, her ne kadar davacı tarafça anılan taraflar arasındaki sözleşmenin 42/2 maddesi uyarınca, bayinin borçlarına,

tahsil tarihine kadar Merkez Bankası avans faiz oranına 20 puan eklenerek bulunacak faiz oranı üzerinden yıllık faiz tahakkuk ettirilmesi talep edilmiş ise de, bu hükmün davacının sözleşme süresi içinde oluşan cari hesap alacaklarına ilişkin olduğu kanaatine varılmış olduğundan, tazminat ve kâr mahrumiyeti alacağı talebinde dikkate alınmamış olup (Bkz. Aynı yönde İstanbul B.A.M.

12. H.D.'nin 2018/914 Esas ve 2020/144 Karar sayılı ilamı) anılan kar mahrumiyeti bedelinin sözleşmenin sona erdiği 02/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.