İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/189 K.2024/11

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin 2009 yılından beri davalı firmanın “...” acentesi olarak çalıştığını, 2020 yılına kadar revize edilerek gelen hak ediş sisteminde 2020 yılında tekrar değişikliğe gidilerek mevcut hak ediş sisteminin uygulanmaya başlandığını, bu sistem ile tüm şubeler için giden kargo hak ediş katsayısı tüm şubeler için aynı olmak üzere, günlük gelen kargo sayısına göre sınıflandırma yapılarak toplam giden kargo sayısının gelen giden toplam kargo sayısına oranı ile elde edilen yüzdelik oranıyla şube kademesinin belirlendiği bir sisteme geçildiğini,

davalı şirketin verilerinden oluşan ve davalı şirket tarafından mail ile müvekkile iletilen tablolara göre giden toplam irsaliye sayısı toplam irsaliye sayısına bölündüğünde sonucun 0,56 çıkmasına rağmen davalı şirket tarafından gönderilen tabloda ağırlık ortalaması %61 yazılarak gelen dağıtım grubunun değiştirildiğini, bu durum ile günlük irsaliye sayısı ile C kademesi,

oran olarak da eşit sütunu %40-60 aralığında ve %26 olması gereken müvekkil şirket grubunun 416 olarak kabul edildiğini, müvekkil şirketin davalı şirket tarafından yapılan hesaplamayı kabul etmeme gibi bir hakkı olmadığı gibi davalı şirket tarafından hak ediş hesaplaması yapılırken eksik hesaplama yapılarak daha az miktarda hak ediş faturası kesilmesine neden olunduğunu ve aslında daha yüksek kar marjı olmasına rağmen müvekkile daha düşük ücret ödendiğini,” ileri sürerek,

müvekkilinin 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin davalı şirket tarafından eksik hesaplama sonucu ödenmeyen hak edişlerinin bulunduğunu beyanla, müvekkili şirketin 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin ödenmeyen hak edişlerine karşılık şimdilik 20.000,00-TL'nin yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı şirket ile müvekkili firma arasındaki ticari ilişkinin sözleşmeler kapsamında ve cari hesap ilişkisi çerçevesinde her ay hesap mutabakatı yapılmak suretiyle sürdürüldüğünü, davacı acentenin imzaladığı mutabakatlarla tüm alacak kalemlerini teyit ettiğini, davacı acentenin 2019 yılından 2020 yılına geçerken hem gelen irsaliyede hem de giden gelen oranını belirleyen giden irsaliye oranında özellikle daha fazla küçüldüğünün görüldüğünü,

acentenin fiili alanındaki hedeflerini gerçekleştirmesi ve cirosunu büyütmesi gerektiği öngörüsü ve acentenin karlılığı da değerlendirildiğinde giden irsaliye grubunun D olarak belirlendi Cari Hesap Sözleşmesinin 9. Maddesinde “Aras Kargo, e-mutabakat sistemi üzerinden hesap durumlarını gösteren hesap özetini her ayın sonunda acenteye gönderir ve hesap özetinin gönderildiği tarihten itibaren 8 gün içinde itiraz edilmemesi halinde acente hesap özetini onayladığını ve mutabık olduğunu açıkça kabul beyan ve taahhüt eder.” hükmünün yer aldığını, davacı firmanın bu doğrultuda 2020 yılından bu yana bu modele,

hak ediş tutarlarına ya da cari hesap ekstresine itirazda bulunmadığını, itirazın olmaması ve mutabakatların olmasının davacının bu işleyişi ve alacak miktarlarını kabul ettiğinin açık göstergesi olduğunu” ileri sürerek, davacı tarafın söz konusu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin Sarnıç acentesi olarak faaliyetini yürüttüğünü, sözleşmeler kapsamında cari hesap ilişkisi çerçevesinde her ay hesap mutabakati yapmak suretiyle ticari ilişkisini sürdürdüklerini, gerek Acentelik Sözleşmesi son sayfasında ve gerek Cari Hesap Sözleşmesinde "acentenin bağımsız bir tacir olduğu,

basiretli tacir olarak kendi iradesi ile ve hukuki yardım da almak suretiyle tüm sözleşmeyi incelediği, içeriğini anladığı ve bu koşullar altında sözleşmeyi imzaladığı" hususlarının imza altına alındığı, Cari Hesap Sözleşmesi acente komisyon hesaplama maddesinde "... yukarıda Acente Komisyon Hesaplama başlığı altında belirlemiş olduğu acente komisyon oranlarını yılda en az 2 kez yeniden belirleme hakkına sahiptir." hükmünün yer aldığını beyanla davanın usul ve esas yönünden reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı, 27/12/2022 tarihli yetkisizlik kararı ile dosyanın Mahkememize tevzi edildiği, yargılamaya Mahkememizin 2023/189 Esas ayılı dosyası üzerinden devam olunduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 2020-2021 dönemi hakediş alacağının davalıdan tahsili istemine ilişkin açılan alacak davasıdır.

Mahkememizin 16/05/2023 tarihli celse ara kararı gereği, ...

Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak, resen belirlenecek inceleme gününde tüm ticari defterlerini ibraz etmeleri konusunda davacı şirkete ve vekiline meşruhatlı davetiye çıkarılmasının istenerek ticari defterler ibraz edildiğinde talimat evraklarının bilirkişiye verilerek, davacı şirket ticari defter ve kayıtları, mahkememizce celp edilen banka kayıtları ile tarafların iddia ve savunmaları incelenerek, dava konusu hak ediş alacağının mevcut olup olmadığı, mevcut ise miktarının ne kadar olduğu konusunda rapor alınmasına karar verilerek,

dosyaya 12/06/2023 tarihli ara kararla belirlenen Bilirkişi ...'nun sunmuş olduğu 15/10/2023 tarihli raporunda, davacı ... Ltd. Şti.'nin ticari defter ve muhasebe belgeleri ile tarafların iddia ve savunmalarının incelenmesi neticesinde.

2020 tarihli Cari Hesap Sözleşmesinin 4. Maddesinde yer alan acente komisyon hesaplama kriterlerinden tespit edildiği üzere, davacı acentenin segmentinin standart segment, kademesinin 500-750 günlük irsaliye sayısı ile C kademesi ve tüm irsaliyenin giden irsaliyeye oranı 0,56 oranının tabloda %41-%60 içerisinde yer almasından gelen dağıtım grubunun C olduğu ve Davalı Aras Kargo tarafından hak ediş hesaplamasında dikkate alındığı ileri sürülen diğer kriterlere cari hesap sözleşmesinde ve mevcut hesaplamada yer verilmediği görüldüğünden, Davacı...

Şti.'nin hak ediş hesaplamasının %16 katsayısı üzerinden değil %26 katsayısı üzerinden yapılması ve 2020 Cari hesap sözleşmesinin uygulanmaya başlandığı 01.03.2020 tarihinden bu yana oluşan hak ediş kayıp miktarının hesaplanarak Davacı ... Ltd.

Şti.'nin verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla birlikte, Cari hesap sözleşmesinin 9.maddesinde yer verilen “...hesap özetinin gönderildiği tarihten itibaren 8 (sekiz) gün içerisinde itiraz edilmemesi halinde acente hesap özetini onayladığını ve mutabık olduğunu açıkça kabul, beyan ve taahhüt eder.” hükmü kapsamında, mevcut hak ediş hesaplamasına Davacı ... Ltd.

Şti. tarafından 8 (sekiz) günlük süre içinde herhangi bir itirazda bulunulduğuna dair belge ve bilgiye rastlanmadığı Duruma ilişkin hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olduğu kanaatine varıldığını bildirdiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Taraflar arasında acentelik ilişkisinin mevcut olduğu, acentelik sözleşmesinin yanı sıra taraflar arasında cari hesap sözleşmesi de akdedildiği ve acentelik sözleşmesi’nin eki niteliğinde olduğu,

tarafların, aralarındaki sözleşmeler kapsamında cari hesap ilişkisi çerçevesinde her ay hesap mutabakati yapmak suretiyle ticari ilişkisini sürdürükleri, taraflar arasındaki cari hesap sözleşmesinin, mutabakatın sağlanması başlıklı 9.maddesinde “... e- mutabakat üzerinden hesap durumlarını gösteren hesap özetini her ayın sonunda acenteye gönderir ve hesap özetinin gönderildiği tarihten itibaren 8 (sekiz) gün içerisinde itiraz edilmemesi halinde acente hesap özetini onayladığını ve mutabık olduğunu açıkça kabul, beyan ve taahhüt eder.” hükmü ile Ana sözleşmenin hak ediş bedelinin tespiti ve ödemelere ilişkin 41. Maddesinde, “……Cari hesap,

... tarafından tutulacaktır. ... her ay gerekli gördüğü zamanlarda, fax veya ...

Kargo tarafından belirlenen şekilde cari hesap ekstresi gönderecek olup, işbu ekstreye 8 (sekiz) gün içinde itiraz edilmediği takdirde, ekstre kesinleşmiş sayılır ve acente bu hususta herhangi bir itirazda bulunamaz…” Maddelerinin mevcut olduğu, dosya kapsamında madde hükmünde yer alan 8 (sekiz) günlük itiraz süresi içinde davacı acente tarafından gerçekleştirilmiş bir itirazın bulunduğuna dair dosyada herhangi bir belgenin mevcut olmadığı,

buna göre kesin hesap raporlarına usulüne uygun bir itirazı bulunmayan davacının mutabık kalınan hak ediş bedelleri dışında bedel talep edemeyeceği, davacının da işbu dava ile mutabık kalınan hak ediş bedelleri dışında itiraz edilmeyen ancak eksik ödendiği iddia edilen bedel talebinde bulunduğu dikkate alındığında, davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.