İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/262 K.2024/277

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı ile davalı arasında 23.02.2006 tarihli “Tüketim Malzemeleri ve Otomat Makineleri Servis İade Sözleşmesi” akdedildiğini, sözleşme ile birlikte davacı şirketin üzerine düşen görevi yerine getirip davalının adresine 1 adet ... tipi, 3 adet ... tipi ve 1 adet ... tipi otomatı kurarak hazır hale getirmiş olduğunu, sözleşme ekinde belirtilen 80 adet ... anahtarlığın da davalıya teslim edilmiş olduğunu, davalının 19.07.2017 tarihinde e-mail ile bir başka tedarikçi ile anlaşmış olduklarını bildirdiğini ve 15.08.2017 tarihinde de sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği,

sözleşmenin 3.1 maddesi gereği fesih için sözleşme bitiminden 3 ay önce başvuruda bulunma şartı olduğunu, sözleşme tarihinin Şubat 2016 olduğunu, her yıl sözleşmenin yenileneceğinin aşikar olduğunu belirtmiş, sözleşmeyi feshetmek isteyen tarafın en geç bir önceki yılın kasım ayına kadar diğer tarafa fesih iradesi belirtmesi gerektiğinin belirtildiği, davalı tarafın fesih iradesi ortaya koyduğunu davacının fesih bildiriminin ancak Şubat 2018 sonrası kira sözleşmesine etki edebileceğinin yani fesih iradesinin ancak yeni dönem kira sözleşmesi için geçerli olduğunu, davalı yana ihtar olunan ...

21. Noterliği... tarihli ... Yevmiye Numaralı ihtarname kapsamında, sözleşme ile davalı yana teslim edilmiş olan cihazların tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde davacı şirket adresine iadesinin talep edildiğini belirten davacı vekili bu ihtarnameye davalı tarafından itibar edilmediğini, bu bağlamda fesih iradesinin;

ihtarnameye cevap verilmemesi ve otomatların iade edilmemesi ile son bulmuş olduğunu belirttiği, bu bahisle sözleşme ilişkisinin devam etmiş olduğunu ve tüm cihazların ekipmanları ile birlikte davalı zilyetliğinde olduğunu, davacı vekili esasa ilişkin olarak davalının zilyetliğinde bulunan makineler için uhdesinde tuttuğu süre boyunca kira bedeli ödemekle yükümlü olduğunu, kira ilişkisinin sona ermesiyle otomatların müvekkile iade borcu olduğunun kabulünün gerektiğini, davaya konu malların taşınır malların iadesi hükümleri gereği davalıdan alınarak davacıya iadesine karar verilmesini talep ettiği,

iadenin mümkün olmaması halinde ise bilirkişi marifetiyle her bir otomatın dava tarihi itibarı ile değerinin tespit edilerek belirlenen toplam tutarın davacıya ödenmesini talep ettiği, davacı vekili, ayrıca otomatlar için ödenmesi gereken aylık kira bedelinin 2017 Ağustos ayı da dâhil olmak üzere dava tarihine kadar ödenmeyen kira bedellerinin davalıdan alınarak müvekkil şirkete ödenmesine karar verilmesini talep ettiği, davalının adresinde bulunan cihazların davacıla aynen iadesine, iadenin mümkün olmaması halinde dava konusu otomatın mahkemece tespit edilecek bedellerinin davacıya ödenmesine,

..., ... ve ... tipi cihazın kira bedelinin her bir dönemi için ayrı ayrı hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davalının zilyetliğinde bulunan 80 adet TOM anahtarlığın aynen iadesine, mümkün olmaması halinde alacağın ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davalı şirketin davacıdan 14.02.2006 tarihli sözleşme kapsamında sıcak içecek makineleri hizmeti aldığını, davalının kendi içinde yaptığı değerlendirme ile Ağustos 2017 tarihi itibarı ile başka bir otomat şirketi ile çalışma kararı aldığını, davacı ile iş ilişkisini 15.08.2017 tarihinden itibaren sona erdireceğini davacıya bildirdiğini, davacının sözleşmede,

fesih bildirimini 3 ay önceden yapma şartı olduğundan bahsettiğini belirten davalı vekili fesih bildiriminin Şubat 2018'den sonraki kira sözleşmesine etki edeceğini ileri sürdüğünü ve sözleşmenin ayrıca 3 yıl için geçerli olacağının da sözleşmede yer aldığını belirtmiş, sözleşmenin başka hiçbir maddesinde sözleşmenin otomatik olarak yenileneceğine ve geçerli olacağına dair bir hükmün yer almadığını söylediği,

davalı vekili devamla sözleşmenin 14.02.2009 tarihinde sona ereceğinin aşikar olacağını, hukuken bir geçerliliğinin de olmadığını, yapılan fesih bildiriminin davacının davalı tarafından yapılan fesih bildiriminin Şubat 2018'den sonraki kira sözleşmesine etki edeceği iddialarının yerinde olmadığı, davalı yapılan bildirimin fesih bildirim niteliğinde olmadığı, davacı şirket ile arasındaki fiili iş ilişkisini sonlandırmaya yönelik olduğunu belirtildiği, sözleşme süresi sona erdikten sonra da devam ettirilen iş ilişkisinin süresinin sona ermiş olan sözleşme - hükümlerinin hukuken uygulanabilir olduğu anlamını taşımadığı görüşünde olduğu,

sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi ve otomatların teslim edilmemesi sebepleriyle davalının iş ilişkisinin sona erdirildiği tarihten dava tarihine kadar geçen süre için otomat kira bedellerinin tahsilinin mümkün olmadığını, davalının 01.08.2017 tarihinde davacıya ihtarname gönderdiğini, 15.08.2017 tarihinden itibaren iş ilişkisinin sona ereceğini bildirip ayrıca bu tarihten itibaren 3 gün içerisinde otomatların teslim alınmasını talep etmiş olduklarını, davacının kendi kusuru nedeniyle otomatları teslim almamış olduğu,

otomatların teslim edilememesinin davalının serbest bölgede faaliyet görmesine bağlamış ve burada geçerli kurallardan ve genelgelerden bahsetmiş, davalının davacı şirket ile iş ilişkisini sona erdirmiş olduğu tarih itibarıyla otomatların teslim alınabileceğini bildirdiği, davacı şirketin 17.08.2017 tarihi itibarıyla otomatları teslim almak üzere teknik ekip yönlendireceğini, ancak otomatların serbest bölgeye girişinin yapıldığı faturalara davacı tarafından erişilememiş olması nedeniyle çıkışının da gerçekleştirilememiş olduğu,

davalı tarafından davacı şirkete otomatların amortisman değerleri düşürülerek makul fiyata kendilerine satışının yapılmasının teklif ettiğini, davacının fahiş fiyatla satış teklifi ile birlikte otomatların davalı şirket müdürleri tarafından yasal olmayan yollardan serbest bölge dışına çıkarılmasını teklif etmiş olduğu,

davalının nihai olarak otomatların davacının kusuru nedeniyle dışarı çıkarılamadığını ve davacının davalıdan herhangi bir kira alacağının olmadığını, davalı mahkemeden otomat ve anahtarlıkların davacıya aynen iadesine, otomatların iade edilememesinde tarafının kusuru olmadığından tüm davacı taleplerinin reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

...14. Sulh Hukuk Mahkemesi ... Esas - ...Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda, davanın HMK 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince görev dava şartı yokluğundan görevsizlik kararı verilerek dosyanın mahkememize gönderildiği anlaşılmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan Tüketim Malzemeleri ve Otomat Makineleri Servis İade Sözleşmesinden kaynaklı kiralanan taşınırların iadesi ile kira bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

HMK 4/a maddesi "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceğinin düzenlendiği, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır." şeklindedir.

HMK'nın 114. Maddesinde görevin dava şartı olduğu belirlenmiş, 115. maddesinde de dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılacağı ilkesi getirilmiştir.

HMK'nın 4. Maddesinin (a) bendinde kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görüleceği düzenleme konusu yapılmıştır.

Davacı ile davalı arasındaki davaya konu uyuşmazlığın ... İade Sözleşmesinden kaynaklı olarak davacı tarafça davalıya kiralanan 1 adet ... tipi, 3 adet ... tipi ve 1 adet ... tipi otomatına ilişkin olarak sözleşmenin feshi nedeniyle kiralanan taşınırların iadesi ile kira bedellerinin ödenmesine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki ilişkinin hizmet ilişkisi olmayıp kira ilişkisinin söz konusu olduğu, her türlü kira ilişkisinden doğan davalara bakma görevi de Sulh Hukuk Mahkemelerine ait olduğundan Mahkememizin karşı görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalı Hakim · e-imzalı