İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/361 K.2025/253

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 11/06/2024 tarihli dava dilekçesi ile, Borçlu/Davalı ... Şirketi'nin ("...") Alacaklı/Davacı ... Şirketi'ne ("...") olan toplam 168.000,00 ABD Doları tutarındaki borcu bakımından; taraflarınca İcra ve İflas Kanunu m. 257 uyarınca ihtiyati haciz talep edildiğini, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi, ... D. İş Esas ...

Karar sayılı ve 25.12.2023 tarihli kararı ile ihtiyati haciz taleplerini, kısmen kabul ettiğini, ihtiyati hacze konu alacak tutarının 118.000,00 ABD Doları olduğunu, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D. İş Esas ...

Karar sayılı ve 25.12.2023 tarihli ihtiyati haciz kararının icra edilmesi (118.000,00 ABD Doları) ve ayrıca ihtiyati haciz kararı verilmeyen 50.000,00 ABD Doları tutarındaki alacağımız da dahil olmak üzere toplam 168.000,00 ABD Doları tutarındaki alacağın tahsil edilebilmesi için ... 6. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında derdest icra takibi başlatıldığını, borçlu ...'nun, takibe 29.12.2023 tarihinde itiraz ettiğini, işbu dava ile ... 6. İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasında derdest icra takibine yapılan itirazın iptal edilmesinin, borcun icra inkar tazminatı ile birlikte davacı Müvekkil Alacaklı/Davacı Şirket'e ödenmesinin talep edildiğini, borçlu ...'nun itirazının taraflarına elektronik tebligat kutusuna 17.05.2024 tarihinde teslim edildiğini, 22.05.2024 tarihi gün sonunda kanunen tebliğ edilmiş sayıldığını, alacaklı davacı tarafından 17.05.2024 tarihinde dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmuş olsa da, tarafların arabuluculuk sürecinde anlaşamadığını ve anlaşamamaya dair arabuluculuk son tutanağı 05.06.2024 tarihinde imzalandığını,

dava ikame edilirken ödenmesi gereken peşin harç tutarından, takip başlatılırken ödenmiş peşin harç tutarı ...

6. İcra Dairesinden alınan derkenar uyarınca düşüldüğünü, Davalı/Borçlu'nun icra dairesine sunmuş olduğu itirazda yer alan yetki itirazının yerinde olmadığını, hem icra dairesinin hem de mahkemenin yetkili olduğu taraflar arasında imzalanan Ortak Pazarlama ve Tedarik Anlaşması ("Anlaşma") ile İstanbul Çağlayan Mahkemeleri olduğunun açıkça belirtildiğini, Davacı/Alacaklı'nın alacağının para alacağı olduğunu, Müvekkil şirket ile borçlu Davalı arasında 04.05.2023 yürürlük tarihli Ortak Pazarlama ve Tedarik Anlaşması akdedilmiştir.

Anılan Anlaşma kapsamında, “Lisans Veren” sıfatını haiz borçlunun ...ve ...ürünlerinin “Lisans Alan” olan müvekkil şirket tarafınca üretilmesi, satılması, satışa sunulması, tanıtımı, dağıtımı, depolanması, pazarlanması ve ticarileştirilmesi amaçları için Ortak Pazarlama Ruhsatı'na başvurulması konusunda anlaşma sağlandığını, Ortak Pazarlama ve Tedarik Anlaşması kapsamında, Davacı/Alacaklı tarafından Davalı/Borçlu'ya avans ödemeleri yapıldığını, yapılan avans ödemelerinin toplam tutarı 168.000,00 ABD Doları olduğunu, anlaşma'ya ek olarak taraflar arasında 29.05.2023 tarihli “EK PROTOKOL - 1” düzenlendiğini,

düzenlenen bu protokolün birinci maddesinde müvekkil Şirket tarafından Anlaşma'nın “Finansal Yükümlülükler” başlıklı EK-2A. maddesinde yer alan lisans bedellerinin bir kısmının, ürünlerin co-marketing ruhsatlarına başvurulmadan, ön ödeme olarak 12.05.2023 tarihli ve ... numaralı fatura karşılığında Borçlu'ya ödendiği kayıt altına alındığını, bu fatura kapsamında ... ve ... etken maddeli ürünlerin Lisans Bedelleri için müvekkil şirket tarafından borçluya 118.000,00 ABD Doları karşılığı 2.305.590,20 TL'lik bir ön ödeme yapıldığını, yine Anlaşma'ya ek olarak taraflar arasında 24.04.2023 tarihli 2 No'lu Ek Protokol akdedildiğini,

bu protokolün “Erken Ödeme” başlıklı 2. maddesi uyarınca ... tarafından ...'ya ilgili ürünlerin anlaşılan hak edişleri henüz gerçekleşmeden avans ödemeleri yapıldığı taraflar arasında kayıt altına alındığını, ayrıca, ... tarafından yapılan avans niteliğindeki erken ödemelerin, ... tarafından iadesinin talep edilmesi ve/veya öngörülen tarihlerde ...'un co- marketing başvurusunu tamamlamamış olması hâlinde, ...'UN ilgili ürün/ürünleri sözleşmeden çıkarma hakkı saklı olduğunu, sözleşmeden çıkarılan ürünlere ilişkin gerçekleştirilen erken ödemeler,

...'un ilk yazılı talebi ile herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın borçlu ... tarafından ...'a iade edileceğini, anlaşma tahtında doğabilecek tüm iade ödemeleri için geçerli olmak üzere, ilgili bedellerin ödeme tarihlerindeki abd doları karşılığına denk gelen tutarlar abd doları olarak en geç beş (5) iş günü içerisinde ... tarafından ...'a ödeneceğini, müvekkil alacaklı/davacı ...'UN, hiçbir sebep olmaksızın, ilgili ürünleri sözleşmeden çıkarma ve yaptığı erken ödemelerin usd cinsinden iadesini talep etme haklarının olduğunu, müvekkil Davacı Şirket tarafından keşide edilen ...

41. Noterliğinin ... tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarname ile ..., ... ve ... ürünleri sözleşme kapsamından çıkartıldığını, çıkartılan ürünlere ilişkin ... KAPSÜLÜ LİSANS BEDELİ olarak ödenen 50.000,00 ABD Doları, ...

LİSANS BEDELİ olarak ödenen 50.000,00 ABD Doları olmak üzere toplam 100.000,00 ABD Doları ve 18.000,00 ABD Dolar'lık KDV bedeli olan, ekte faturası sunulan 118.000,00 ABD Doları tutarındaki meblağın müvekkil Şirket'e ödenmesi ihtar edildiğini, ayrıca, ihtarname ekinde yer dekonttan da görüleceği üzere ile 13.07.2023 tarihli 2 No'lu Ek Protokol kapsamında ..., ..., ... ve ... ürünleri için borçluya avans olarak ödenen 50.000,00 ABD Doları'nın Anlaşma kapsamından çıkartılan 3 ürüne denk düşen tutarı olan 37.500,00 ABD Doları tutarındaki bölümünün de müvekkil Alacaklı/Davacı'ya ödenmesi Borçlu/Davalı'ya ihtar edildiğini, bu kapsamda,

beş (5) iş günü içerisinde iade edilmesi gereken avansların toplam tutarı 155.500,00 ABD Doları olduğunu, söz konusu ihtarname 11.10.2023 tarihinde borçluya tebliğ edilmişse de borçlu tarafınca Müvekkil Şirket'e herhangi bir ödeme yapılmadığını, dolayısıyla borçlu tarafından sözleşmeden kaynaklı edimlerin ifasında temerrüde düşüldüğünü, müvekkil şirketçe keşide edilen ve borçluya tebliğ olunan ...

41. Noterliğinin ... tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamenin akabinde borçlu tarafça herhangi bir ödeme gerçekleştirilmeyerek sözleşmeden kaynaklı edimlerin ifasında temerrüde düşüldüğünü, müvekkil Şirket tarafından ... 41. Noterliğinin ... tarih ve ... numaralı ihtarnamesi keşide edilerek temerrüde düşen satıcı karşısında alacaklının seçimlik haklarını düzenleyen Türk Borçlar Kanunu'nun 125.

Maddesi kapsamında taraflar arasında akdedilen 04.05.2023 tarihli Ortak Pazarlama ve Tedarik Anlaşması, 29.05.2023 yürürlük tarihli 1 No'lu Ek Protokol ve 24.04.2023 tarihli 2 No'lu Ek Protokol ile bu sözleşmelere bağlı tüm sözleşme ve ek protokollerden dönüldüğü ihtar edildiğini, borçlunun iş yerlerini kapatarak çalışanlarının tamamının iş sözleşmelerini sonlandırması,

iş sözleşmeleri sona eren personellerine herhangi bir hak ediş ödememesi nedeni ile tüm çalışanlarının dava şartı arabuluculuğa başvurması ve bu suretle de şirketin faaliyetlerini fiilen durdurması nedeniyle de Türk Borçlar Kanunu'nun 124. maddesi gereğince borçluya mehil vermenin yararsız olacağı anlaşıldığından bu kapsamda borçluya herhangi bir mehil de verilmediğini, sözleşmeden dönülmesi ile birlikte, daha önce muaccel olan 155.500 Amerikan Doları tutarındaki iade alacağına ilaveten, 12.500 Amerikan Doları tutarındaki iade alacağı da muaccel olduğunu, bu kapsamda, toplam iade alacağı miktarı,

borçluya avans olarak ödenen toplam tutara eşit hâle gelmiştir. bu tutar da toplam 168.000 ABD DOLARI olduğunu, yine, borçlunun MERSİS adresine gönderilen ... 41. Noterliğinin ...tarih ... numaralı ihtarnamesi de iade olduğunu, iade nedeni ile, noterliğe yapılan talep üzerine, ...

41. Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Tebligat Kanunu 21/2 maddesi uyarınca ihtarname tekraren borçlunun MERSİS adresine tebliğe çıkarılmışsa da söz konusu ihtarname borçlunun adreste bulunmaması veya taşınmış olması sebebiyle tekrar iade edildiğini, bu vesile ile, borçlunun kayıtlı olduğu adresini de boşalttığı ve ticareti fiilen terk ettiği anlaşıldığını, bu nedenlerle davalı'nın .... 6. İcra Dairesinin...

Esas sayılı icra takibine karşı yapmış olduğu itirazın iptaline ve icra takibinin DEVAMINA. 2005 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 67(2) uyarınca Davalı aleyhine Davacı müvekkil ... lehine dava ve takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine; ve Yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı/borçlu üzerine bırakılmasına; karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 15/07/2024 tarihli cevap dilekçesi ile, Müvekkil şirketin adresi Bakırköy olduğunu, yetkili adliyelerin ... Adliyesi olduğunu, Müvekkil şirketin, davacı/alacaklı görünen tarafça faturaların ve sözleşmenin dayanak gösterildiği icra takip dosyasındaki faiz oranına itiraz ettiklerini, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacı/alacaklı görünen tarafa müvekkil davalı tarafın borcu olmadığı görüleceğini, bu nedenlerle davalı müvekkil aleyhine haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddine, davacı tarafın %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, ... 6. İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasının iptaline, yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce dava konusu; ... 6. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden istenilmiş olup, yapılan incelemesinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 168.000,00 USD + 2.577,53 USD takip öncesi faiz olmak üzere 170.577,53 USD üzerinden ilamsız icra takibi yapıldığı, davalının icra takibine itiraz ettiği ve takibin durduğu görülmüştür.

Mahkememiz 19/12/2024 celse ara kararı gereği, -Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, ticari defter ve kayıtları ile birlikte dosya incelenerek davacının davalıdan takip tarihi itibariyle alacaklı olup olmadığı varsa miktarının nelerden ibaret ve ne kadar olduğu konusunda rapor alınmasına karar verilmiş olup, Bilirkişi heyeti 20.02.2025 tarihli raporunda, taraf şirketler arasında akdedilen 04.05.2023 yürürlük tarihli Ortak Pazarlama ve Tedarik Anlaşması bulunduğu, sözleşmenin davacı şirket tarafından Lisans Alan sıfatıyla ve davalı şirket tarafından Lisans Veren sıfatıyla imzalandığı,

Sözleşmenin ayrılmaz parçası olarak 29.05.2023 tarihinde Ek Protokol-1 ve 13.07.2023 tarihinde Ek Protokol-2 olarak taraflarca imzalanan protokollerin mevcut olduğu, ... 41. Noterliğinin ...tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirkete; “...Sözleşme kapsamından çıkartılmasına karar verilen; ... lisans bedeli olarak ödenen 50.000. USD, ... lisans bedeli olarak ödenen 50.000.- USD olmak üzere 100.000.

USD ve ödenen 18.000- USD KDV bedeli ile ..., ... ve ... ürünleri için ödenen 37.500. USD toplamı olan 155.500. USD tutarının derhal ödenmesi ihtar edilmiş olduğu, İhtarnamenin Tebliğ Mazbatasında; davalı şirket adresine 11.10.2023 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, ... 41. Noterliğinin ...tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirkete.

04.05.2023 yürürlük tarihli Ortak Pazarlama ve Tedarik Anlaşması, 29.05.2023 yürürlük tarihli 1 nolu Ek Protokol ve 04.05.2023 yürürlük tarihli 2 nolu Ek Protokol kapsamında üstlenilen edimlerin ifa edilmemesi ve temerrütler nedeni ile TBK 125 vd. maddeleri kapsamında akdedilen tüm sözleşmelerden dönüldüğünün bildirildiği ve ödenen bedellerin (toplam 168.000.- USD) iadesinin talep edilmiş olduğu, İhtarnamenin Tebliğ Mazbatasında; davalı şirketin adresinden ayrılmış olması sebebiyle 03.11.2023 tarihinde iade edilmiş olduğu, davacı şirketin ticari defter kayıtlarında;

davalı şirket cari hesabının (118.000.- USD*450.000.USD >) 168.000.- USD borçlu durumda olduğu, taraflar arasında yapılan USD bedelli anlaşma çerçevesinde; davalı şirket tarafından düzenlenen 12.05.2023 tarihli 2.305.590,20 TL (118.000.- USD) tutarlı Lisans bedeli faturasının davacı şirket tarafından 15.05.2023 tarihinde davalı şirkete ödenmiş olduğu, ayrıca davacı şirket tarafından davalı şirkete 03.08.2023 tarihinde 50.000.- USD avans ödemesi yapılmış olduğu, davalı şirket tarafından düzenlenen 12.05.2023 tarihli faturaya istinaden, davacı şirket tarafından 29.09.2023 tarihli ... nolu 118.000.

USD tutarlı e-Faturanın.

13.07.2023 tarihli Protokolün 2.maddesi uyarınca iade faturası olarak düzenlenmiş olduğu, Söz konusu 29.09.2023 tarihli iade faturasının davalı şirkete elektronik ortamda iletilmiş olduğu, faturaya karşı davalı tarafından yasal itiraz süresi içerisinde yapılan herhangi bir itiraza dosya kapsamında rastlanılmadığı, davalı şirket tarafından incelemeye ticari defter ve kayıtları sunulmamış olduğu, dosyaya sunulan herhangi bir belgeye de rastlanılmadığı, davacı şirketin takip tarihi itibarıyla davalıdan 168.000.

USD alacaklı olduğu, davacı tarafından keşide edilen 06.10.2023 tarihli ihtarnamenin temerrüt ihtarnamesi olarak dikkate alınması halinde; davacı şirketin takip tarihi itibarıyla davalıdan toplam (168.000.- USD*2.577,53 USD>) 170.577,53 USD talep edebileceği, davacı tarafından keşide edilen 02.11.2023 tarihli ihtarnamenin temerrüt ihtarnamesi olarak dikkate alınması halinde; davacı şirketin takip tarihi itibarıyla davalıdan toplam (168.000.- USD* 1.708,77 USD>) 169.708,77 USD talep edebileceği sonuç ve kanaatine varıldığını bildirdikleri görüldü.

GEREKÇE

Dava, itirazın iptali davasıdır.

Davacı taraf; taraflar arasında ortak pazarlama ve tedarik anlaşması akdedildiği, ekinde de iki adet protokolün imzalandığı, davacının protokoller kapsamında avans ödemesi yaptığını, avans ödemesine ilişkin ürünlerin prtokol kapsamından çıkartıldığını bildirerek, avans ödemelerinin iadesini talep etmiştir. Davalı taraf ise davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını bildirerek davanın reddini talep etmiştir.

... 6. İcra Müdürlüğü'nün ...E sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının dosyamız davacısı ... AŞ , borçlunun dosyamız davalısı ... A.Ş olduğu, takibin 168.000 Usd Asıl alacak 2.577,53-USD işlemiş faiz olmak üzere 170.500,077,53-USD üzerinden açıldığı, takip dayanağının ... Sert Kapsulü , ... Kapsul ürünleri için ödenen 118.000-USD avans ... ... , ... ve ... ürünlerine ilişkin avans ödemesinin iadesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Dosya, davacının davalı aleyhine başlatmış olduğu icra takibinde haklı olup olmadığı davalıdan bir alacağının olup olmadığı hususunda bilirkişiye tevdi edilmiş bilirkişi heyeti dosyaya sunmuş olduğu 20/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda; davacının ...

41 noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı şirkete sözleşme kapsamında çıkarılmasına karar verilen ürünlere ilişkin ödemiş olduğu 155.500-USD lik tutarın derhal ödenmesi için ihtar çekildiği ihtarnamenin 11/10/2023 tarihinde davalı tarafa tebliğ edildiği, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında davalı şirketin cari hesabına 168.000-USD borçlu durumda olduğu,

taraflar arasında yapılan USD bedelli anlaşma çerçevesinde davalı şirket tarafından düzenlenen 12/05/2023 tarihli 2.305.590,20-TL( 118.000-USD ) tutarlı lisans bedeli faturasının davacı şirket tarafından davalı şirketi 03/08/2023 tarihinde 50.000-USD avans ödemesi yapıldığı, yine davalı şirket tarafından düzenlenen 12/05/2023 tarihli faturaya istinaden davacı şirket tarafından 29/09/2023 Tarihinde iade faturası ile iletildiği, davalı şirketin ticari defterlerini sunmadığı, yapılan incelmede davacı şirketin ise taraflar arasındaki sözleşmenin 2.2 ve 2.3 maddeleri uyarınca takip tarihi itibari ile davalılardan 168.000-USD alacaklı olduğu,

davacı tarafından davalıya gönderilen 0/12/2023 tarihli ihtarnamenin temerrüt ihtarnamesi kabul edilmesi halinde davacının davalıdan 168.000-USD ve 2.577.053 USD faiz olmak üzere toplam 170.577,53-TL talep edebileceğinin rapor edilmiş olduğu , taraflar arasındaki 04/035/2023 tarihli ortak pazarlama ve tedarik anlaşmasında davacının lisans alan davalının ise lisans veren konumunda olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ayrılmaz parçası olan 29/05/2023 tarihli ek protokol 1' in mevcut olduğu, ayrıca taraflar arasında 13/07/2023 tarihinde imzalanan ek protokol 2' nin mevcut olduğu,

taraflar arasında akdedilen ek 1 protokol ve ek 2 protokol ..., ... ve ... ürünlerinin 04/05 2023 yürürlük tarihli 2 nolu ek protokolün 2.2 ve 2.4 maddelerine göre anlaşma kapsamından çıkarıldığı, davacının ... lisans bedeli olarak davacıya 03/08/2023 Tarihinde 50.000USD , ... e 50.000-USD olmak üzere 100.000-USD ve Kdv olarak 18.000-USD lik ödeme yaptığı, ..., ... , ... , ... ürünleri için 03/08/2023 tarihinde 50.000-USD lik ödeme yaptığı, davacının davalıya ..., ... ürünlerinin lisans bedelinin iadesi için 100.000-USD asıl alacak ve Kdv olarak 18.000-USD lik kdv olmak üzere 118.000-USD den 29/09/2023 tarihli fatura düzenlendiği,

taraflar arasındaki ek protokolün 2.2. Maddesinde davacı ... ilgili ürünleri sözleşmeden çıkarma hakkının saklı olduğu ayrıca 2.4 maddesinde; anlaşma tahtında doğacak tüm iade ödemelerinin ödeme tarihindeki SD karşılığına dair gelen tutarın USD olarak 5 iş günü içinde...'ya ödeneceği belirtilmiş ...

41 Noterliğinin ... nolu ihtarnamesi ile davacı taraf Palbociclib, Nilotinip ürümlerinin görülen luzum üzerine sözleşme kapsamında çıkarıldığı bu sebep ile bu ürünler için ödenen 118.000 USD ve İbrutinib ..., ... ve... ürünleri için davalıya ödenen 50.000-USD lik ürünler için davalıya ..., ... ve ... ürünlerine denk gelen 37.500-USD nin iadesini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki anlaşmanın 21.7 maddesinde uyuşmazlık halinde İstanbul İcra Müdürlükleri ve İstanbul Mahkemeleri yetkili kılınmış olup, ayrıca Borçlar Kanunu 89. Maddesinde taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu borç para borcu olduğundan para borçları ödeme tarihindeki alacakların ikametinde ödenmesi gerektiğinden davalı tarafın icra dairesinin yetkisine yapılan itiraz reddedilmiştir.

Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusuna, ispat yükü denir. Her iki taraf da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise bu halde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür. İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık, gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır.

Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.

Somut olayda, ispat külfeti davacı taraf üzerinde olup, davacı taraf, davalı şirkete taraflar arasındaki lisans sözleşmesi kapsamında; Lisansa konu ürünler için avans ödemesi yaptığını ve avans ödemesi yaptığı bu ürünleri daha sonra taraflar arasındaki sözleşme maddeleri doğrultusunda sözleşme kapsamında çıkardığını ve davalıdan alacaklı olduğunu ispatlamak zorundadır.

HMK mad. 222/3 gereğince diğer tarafın kanunda belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi halinde ticari defterler sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Yine fatura alan kişinin sekiz gün içinde itiraz etmemesi halinde, fatura içeriğini kabul etmiş sayılması (TTK mad. 21/2) kanuni bir karinedir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, karine temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır (HMK m. 190/2).

Fatura, sözleşmenin kurulması aşaması ile ilgili bir belge olmayıp, sözleşmenin ifa safhasıyla ilgilidir. Başka bir ifadeyle fatura edimlerin ifası aşamasında düzenlenerek edimlerin içeriğini gösterir. Faturayı alan muhatabın süresi içinde itirazda bulunmamış olması, fatura içeriğinde yer alan malın alıcıya teslim edildiğini göstermez. Ancak davalı yan yalnızca borcun olmadığı iddiasında bulunmuştur.

HMK'nun 222/3 maddesi. "İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir." hükmünü içermektedir.

Bununla beraber Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/425 K. 2021/440 sayılı kararında. "Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatının gerektiği düzenlendiğinden, ticari defterlerin kesin delil olduğu anlaşılmaktadır." şeklinde belirtildiği üzere HMK'nun 222'deki şartları oluştuğunda ticari defterlerin ispat gücü bakımından sahibi lehine kesin delil niteliği taşıdığı kabul edilecektir.

Davalı taraf ticari defterlerini sunmadığından davacı tarafın defterleri HMK 222/3 maddesi gereğince; davacı lehine kesin delil niteliği taşımaktadır, Davacı defterleri üzerinde yapılan incelemede davacının taraflar arasındaki sözleşme ve ek protokoller kapsımında davalı şirkete vermiş olduğu avans ödemelerin olduğu anlaşılmış bilirkişi raporu ile de anlaşıldığı üzere davacı tarafın avans ödemesi yapmış olduğu ürünleri taraflar arasındaki sözleşme kapsımındaki davacıya tanınan yetki doğrultusunda sözleşmeden çıkardığı ve bu sözleşemeden çıkarılan ürünler için davalı tarafa ödemiş olduğu avans bedellerinin iadesi için davalı tarafa ...

41 Noterliğinin ...tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı şirketi temerrüte düşürdüğü ve bilirkişi raporu ile de sabit olduğu üzere davacının takip tarihi itibari ile 168.000-USD asıl alacak ve 2.577,53-USD faiz olmak üzere 170.577,053-usd davalıdan alacaklı olduğu, anlaşıldığından davacının davasının kabulüne karar verilmiş taraflar arasındaki alacak likit olduğundan takip tarihindeki kur üzerinden hesaplanan 990.864-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Katip · e-imzalıdır