İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/227 K.2019/245

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ... ve ...'in çocukları ...'ın abisi...'ın yaya olarak bulunduğu esnada 20/11/2016 tarihinde davalılardan ...'in maliki olduğu ehliyetsiz sürücü ... sevk ve idaresinde bulunan zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi bulunmayan ...plakalı araçla çarpması sonucunda yaklaşık bir ay yoğun bakımda kalarak 17/12/2016 tarihinde vefat ettiğini, müvekkillerinin kazada vefat eden çocuklarının desteğinden yoksun kaldıklarını,

28/12/2016 tarihinde davalı ...na yaptıkları başvurunun karşılığında önerilen tazminatı kabul etmediklerini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere her bir müvekkili için 1.000,00'er TL destek yoksun kalma tazminatının ... yönünden temerrüt tarihinden itibaren diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren en yüksek faiz ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraflara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA /

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 20/11/2016 tarihinde meydana gelen kazada davacıların murisi...'ın vefat ettiğini, poliçeden dolayı sorumluluklarının davacının kusuru oranında ölüm olaylarında kişi başı poliçe teminat üst limiti olan 310.000,00-TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olduklarını, haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ve Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kaza olayının meydana gelmesinde kusur oranlarının tespit edilmesi gerektiğini, kazanan meydana gelmesinde ... Büyükşehir Belediyesinin de gerekli trafik ışıklandırmasını yapmamasından dolayı sorumluluğunun olduğunu, hükmedilecek tazminat miktarının belirlenmesinde müvekkilinin şu anda çalışmıyor ve cezaevinde olduğunun dikkate alınmasını talep etmiştir.

KANITLAR VE GEREKÇE /

Dava trafik kazası nedeniyle 6098 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 49 maddesi kapsamında haksız fiil failine, 2918 Sayılı Kanun'un 85 maddesi kapsamında işletene ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91 ve devamı maddeleri ile 97 maddesi kapsamında, zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yönelik Borçlar Kanunun 53/3 fıkrası kapsamında destekten yoksun kalma tazminatı; ve 6098 Sayılı Kanunun 56/2 ve 2918 Sayılı Kanunun 85 maddesi kapsamında haksız fiil faili ve işletene yönelik manevi tazminat talepli eda davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu kazada tarafların kusur durumlarının ne olduğu, maddi ve manevi tazminat talep edebilme şartlarının oluşup oluşmadığı, tazminat tutarının ne olduğu, davalı ... şirketinin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.

6098 Sayılı Kanun'un 49 maddesi uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkalarına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu sorumluluğun hukuki niteliği kusur sorumluluğu olup haksız fiil failinin sorumluluğu bu madde kapsamında değerlendirilir.

6098 Sayılı Kanunun 53/3 maddesi uyarınca haksız fiil sonucu ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların tazmini talep hakları vardır.

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 maddesinde düzenlenen motorlu araç işleten ile araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğunun hukuki niteliği ise kural olarak tehlike sorumluluğudur.

Mezkur Kanunun 85/1 maddesi uyarınca "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." Yine aynı kanunun 58/son maddesi uyarınca "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." Bu düzenlemeler kapsamında motorlu araç işletenin veya teşebbüs sahibinin, motorlu aracın işletilmesi nedeniyle ortaya çıkan zararlardan sorumluluğu kusur(haksız fiil) sorumluluğu olmadığı gibi, objektif özen yükümlülüğünün ihlaline dayanan olağan sebep sorumluluğu niteliğinde de değildir.

Tehlike sorumluluğu niteliğindeki bu sorumluluğun doğması için, motorlu aracın işletilmesine özgü tipik tehlikenin gerçekleşmesi yeterli olup motorlu araç işletenin veya teşebbüs sahibinin kusuru yahut objektif özen yükümlüğünü ihlali aranmaz. Motorlu taşıt işletenin olağan sebep sorumluluğu istisna olup 2918 Sayılı Kanun'un 85/3 fıkrasında düzenlenmiştir.

Buna göre işletme haline olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin, kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. Somut olayda meydana gelen trafik kazası aracın işletilmesi sırasında meydana geldiğinden, işletenin sorumluluğunun tehlike sorumluluğu olduğunda şüphe yoktur.

Bu sebeple işleten ancak kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir.

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 maddesinde düzenlenen motorlu araç işleten ile araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğunun hukuki niteliği ise kural olarak tehlike sorumluluğudur.

Mezkur Kanunun 85/1 maddesi uyarınca "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." Yine aynı kanunun 58/son maddesi uyarınca "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." Bu düzenlemeler kapsamında motorlu araç işletenin veya teşebbüs sahibinin, motorlu aracın işletilmesi nedeniyle ortaya çıkan zararlardan sorumluluğu kusur(haksız fiil) sorumluluğu olmadığı gibi, objektif özen yükümlülüğünün ihlaline dayanan olağan sebep sorumluluğu niteliğinde de değildir.

Tehlike sorumluluğu niteliğindeki bu sorumluluğun doğması için, motorlu aracın işletilmesine özgü tipik tehlikenin gerçekleşmesi yeterli olup motorlu araç işletenin veya teşebbüs sahibinin kusuru yahut objektif özen yükümlüğünü ihlali aranmaz. Motorlu taşıt işletenin olağan sebep sorumluluğu istisna olup 2918 Sayılı Kanun'un 85/3 fıkrasında düzenlenmiştir.

Buna göre işletme haline olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin, kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. Somut olayda meydana gelen trafik kazası aracın işletilmesi sırasında meydana geldiğinden, işletenin sorumluluğunun tehlike sorumluluğu olduğunda şüphe yoktur.

Bu sebeple işleten ancak kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. maddesi ile motorlu araç işleten veya teşebbüs sahibine zorunlu mali sorumluluk sigortası yapma mecburiyeti getirilmiştir. Bu düzenleme ile sigortacının, motorlu taşıt işletenin veya teşebbüs sahibinin motorlu taşıtın işletilmesinden doğan sorumluluğunu teminat ile sınırlı olmak üzere karşılaması amaçlanmıştır. Aynı kanunun 92 maddesinde ise zorunlu trafik sigortacısının hangi zararlardan sorumlu olmadığı tahdidi biçimde sayılmıştır. Maddeye göre; aşağıdaki hususlar zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu dışındadır:

"a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,

c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler,

d) Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler,

e) Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,

f) Manevi tazminata ilişkin talepler.

g) Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri,

h) İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri,

i) Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler."

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesinde; '' Bu Kanunun 13'üncü maddesi, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 10.7.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile ihdas edilen zorunlu sorumluluk sigortaları ile bu Kanunla mülga 21.12.1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu çerçevesinde ihdas edilmiş olan zorunlu sigortalara ilişkin olarak aşağıdaki koşulların oluşması halinde ortaya çıkan zararların bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde ... oluşturulur. Hesaba;

a) Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için,

b) Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için, ...'' başvurulabileceği öngörülmüştür.

6098 Sayılı Kanunun 56/2 maddesi uyarınca ağır bedensel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilebilir.

Malatya ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin 22/02/2018 kesinleşme tarihli ... esas, ... Karar Sayılı dosyası celbedilerek incelenmiş, ...'in taksirler iki kişinin ölümüne bir kişinin yaralnmasın neden olmak suçundan mahkumiyetine karar verildiği, hükme esas alınan Ankara ATK'nun 25/042017 tarihli kusur raporunda ...'in kazanın meydana gelişinde asli ve tam kusurlu olduğunun, davacıların desteği...2ın kusursuz olduğunun tespit edildiği görülmüştür.

31/08/2018 teslim tarihli aktüeryal hesaba yönelik bilirkişi raporunda; 20/11/2016 tarihinde meydana gelen kazanın etki ve tesiri ile 17/12/2016 tarihinde vefat eden...'dan dolayı destek tazminat talebinde bulunan; baba ... adına hesaplanan destek tazminatının 75.678,11-TL olduğunu, anne ... adına hesaplanan destek tazminatının 100.411,20-TL olduğunu, kız kardeşi ... maddi tazminat hesabı yapılmadığını, hesaplanan toplam destek tazminatının 176.089,31-TL olduğunu ve söz konusu tutarın poliçe teminat üst limiti olan 310.000,00-TL'yi aşmadığını, hesaplanan destek tazminatlarına temerrüde düşülen 10/01/2017 tarihinden itibaren yasal faizi işletilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Malatya ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas,... Karar sayılı ve 10/07/2018 tarihli ilamı ile (Mahkememiz dosyası davalısı) ...'in (yine Mahkememiz dosyası davalısı) ...'e vasi olarak atandığı anlaşılmıştır.

Davacılar vekili 13/02/2019 havale tarihli talep arttırım dilekçesi ile; dava dilekçesini ıslah ettiğini, müvekkili ... lehine 75.678,11-TL destekten yoksun kalma tazminatının, müvekkili ... lehine 100.411,20-TL destekten yoksun kalma tazminatının ... yönünden temerrüt tarihinden itibaren diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren işletilecek en yüksek faiz ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, Davacılardan her biri için ayrı ayrı 30.000’er TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...’den kaza tarihinden itibaren işletilecek en yüksek faiz ile tahsiline; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapamına göre, dava konusu kazanın meydana gelişinde davalı ...'in maliki olduğu sigortasız araç sürücüsü ...'in asli ve tam kusurlu olduğu, kaza nedeniyle davacıların desteği...'ın vefat ettiği, hükme esas almaya elverişli 31/08/2018 tarihli aktüeryal hesap raporuna göre; davacı baba ...'ın destekten yoksun kalma zararının 75.678,11-TL olduğu, davacı anne ...'ın, destekten yoksun kalma zararının 100.411,20-TL olduğu tespit edilmiştir.

Davacı kardeş ... yonundan destekten yoksun kalma tazminatı talep koşulları oluşmamıştır.

Davacılar Mehmet ve ...'ın destekten yoksun kalma zararlarından davalı ...'in TBK'nun 49 maddesi uyarınca haksız fiil faili sıfatıyla, davalı ...'in 2918 Sayılı Kanunun 85 maddesi uyarınca işleten sıfatıyla, davalı ...'nın ise 2918 Sayılı Kanunun 91 ve devamı maddeleri 5684 Sayılı Kanunun 14. Maddesi uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortacısı sıfatıyla sorumlu oldukları anlaşılmakla, davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasının 13/02/2019 harçlandırma tarihli talep arttırım dilekçesinde talep edilen tutar üzerinden kabulü ile,

100.411,20-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... yönünden (310.000,00-TL poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) 11/01/2017 temerrüt tarihinden, diğer davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 20/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine, davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasının 13/02/2019 harçlandırma tarihli talep arttırım dilekçesinde talep edilen tutar üzerinden kabulü ile,

75.678,11-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... yönünden (310.000,00-TL poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) 11/01/2017 temerrüt tarihinden, diğer davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 20/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Temerrüt tarihi davalı ...na başvuru tarihi olan 29/06/2019 tarihinden itibaren 2918 Sayılı Kanunun 99 maddesi uyarınca işlemeye başlayan sekiz iş gününün bitim tarihine göre tespit edilmiştir.

Tarafların sosyal ve ekonomik durumları, davacıların desteğinin kusur durumu, davacılar Mehmet ve Hasret'in çocuklarını, davacı Nisanur'un kardeşini kaybetmeleri nedeniyle yaşamış oldukları elem, manevi tazminatın bir ceza ve zenginleşme aracı olamayacağı ilkeleri de göz önünde bulundurularak, TBK'nun 49, 56/2 ve 2918 Sayılı Kanunun 85 maddeleri kapsamında, davacı ...'ın manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 7.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'den kaza tarihi olan 20/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile bu davacıya verilmesine,

davacı ...'ın manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 7.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'den kaza tarihi olan 20/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile bu davacıya verilmesine, davacı ...'ın manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 5.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'den kaza tarihi olan 20/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile bu davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HARÇ BEYANI /

13.326,55.-TL KARAR HARCI 908,84.-TL PEŞİN HARÇ / 12.417,71.- TL KALAN HARÇ

DAVACI GİDERİ /

31,40.-TL BAŞVURU HARCI · 398,00.-TL TEBLİĞ · 800,00.-TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ / · 1.229,40.-TL TOPLAM